“Her denileni yapıyorum, hâlâ kilo veremiyorum.” mu diyorsunuz? Belki de sorun zaten “her denileni” araştırmadan yapmanızdadır. Ama merak etmeyin, imdadınıza yetiştik! Sizler için diyet efsanelerini araştırdık ve aslında doğrularının neler olduğunu listeledik.
Hadi hep beraber yakalım yağlarımızı!
Not: Başlıklar, diyet efsanelerini içermektedir.
1. Su içmek
Yanlış: Su içmek zayıflatır.
Doğrusu: Su, sağlıklı bir beslenme için gerekli bir öğedir. İçinde sodyum, flor, potasyum, kalsiyum ve klor minerallerini barındırır. Vücuttaki toksik maddelerin vücuttan uzaklaştırılması için önemlidir. Sağlıklı ve güzel bir şekilde kilo vermek için ise vücudun ihtiyaç duyduğu karbonhidrat, vitamin ve bazı mineralleri içermediği için tek başına zayıflamada etkili değildir.
Günde 2 litre su içmek sağlık açısından faydalıdır.
2. Az uyumak
Yanlış: Az uyunduğunda daha hızlı kilo verilir.
Doğrusu: Uykuda kaldığımız zamanın süresi kısaldıkça toksik maddeye maruz kalma süremiz uzamaktadır. Psikolojik stres artmaktadır. İnaktif yaşama adaptasyonu meydana gelmektedir ve böylece uyku saati ne kadar azalır ise insanların daha fazla yemeğe yöneldikleri görülmektedir. Kendimizi psikolojik ve fiziksel olarak iyi hissetmemiz için en az 5, en fazla 8 saat uyku önerilmektedir.
3. Öğün atlamak
Yanlış: Ana öğünlerden biri atlandığında ve özelikle de sabah veya akşam öğünlerinden birinin yenmemesi durumunda daha kolay kilo verilir.
Doğrusu: Sağlıklı bir şekilde kilo vermek için hiç bir öğün atlanmamalıdır. Sabah, öğlen ve akşam öğünleri iştahı kontrol altına alır ve sık acıkmayı önler. Yapılan araştırmalar sonucunda; öğün atlayan kişilerin kısa süreli kilo verdiği ama daha sonra yeniden kilo aldığı görülmüştür.
Küçük porsiyon kullanarak ve çeşitli besinler ile zenginleştirerek 3 ana öğün, 1 ya da 2 ara öğün ile sağlıklı bir şekilde kilo verilebilmektedir. Hipoglisemi (kan şekerinin gerektiğinden daha düşük olması durumu) hastası olanlar öğün sayılarını arttırabilirler.
4. Kepekli ürünler tüketmek
Yanlış: Kalorisi düşük olduğu için, kepekli ürünler ile beslenilerek daha hızlı kilo verilir.
Doğrusu: Kepekli ürünler diğer ürünlere göre daha az kalori içermez. Kepek, diyet lifi içeriğini artırır. Bu artırım, kalp damar hastalığı ve bazı kanser türleri ve kronik hastalıklardan korunmamızda etkilidir. Kilo vermek için meyve ve sebzelerden yeterli derecede diyet lifi alınmalıdır.
Kilo verecek kişi sağlıkla ilgili her şeyi araştırmalı, ona göre kepek miktarı ayarlanmalıdır. Örneğin; kilo verecek kişinin anemisi var ise fazla kepekli ürün tüketimi, sağlığında sorun yaşamasına neden olabilir.
5. Kiloların geri alınması
Yanlış: Hangi yöntemi tercih edersek edelim, verilen kilolar geri alınmaktadır.
Doğrusu: Kilo verme olayı hızla ve kısa zamanda yapılırsa, diyet yapan kişiler kendi vücutlarına uygun kilo verme yöntemini değerlendirmezlerse ve buna uygun davranış değişikliği göstermezlerse, işte o zaman yeniden kolay kilo alımı gerçekleşir. Sağlıklı beslenerek yapılan diyetler ile kilo almadan yaşanabilir. Kilo verdikten sonra 1.ay, 2.ay ve 6.ay, kilo alımı için riskli aylardır. Bu yüzden düzenli takip gerekir.
6. Lahana tüketmek
Yanlış: Lahana, metabolizmayı hızlandırır ve ister besin olarak ister kapsül şeklinde kullanılarak hızla zayıflatır.
Doğrusu: Lahana, brokoli, pırasa gibi kükürtlü besinler vücuttaki zararlı maddelerin atılması ve kanser önleyici olarak sağlıklı beslenme için önemli besinlerdir. Fakat metabolizmayı hızlandırmak gibi özellikleri yoktur.
Lahana diyetlerinde diyet besini olarak önerilen lahana değildir. Diyette, lahananın kalorisi düşük olduğundan dolayı kilo verildiği bilinmelidir. Bu yüzden de değişik renklerdeki tüm besinlerden faydalanmalı ve az miktarda yemeliyiz. Bu da bize kilo kaybı sağlayacaktır.
7. Protein diyetleri
Yanlış: Protein diyetleri ile yapılan diyet en kolay yoldur.
Doğrusu: Yüksek proteinli diyetlerle yapılan diyet, kısa sürede kilo verdirir. Fakat uzun süreçte bu diyeti uygulamak zordur. Kandaki kolesterol ve ürik asit seviyelerini artırır, insülin direncine neden olur. Bu diyeti uygulayan kişilerde görülen en önemli sorun; diyete devam edemeyip sık sık şeker krizine girmeleridir. Ve bu kişiler yüksek miktarda tatlı yerler.
8. Zayıflama ilaçları
Yanlış: Zayıflama ilaçları hızlı bir şekilde kilo verdirir.
Doğrusu: Şişmanlık bir hastalıktır. Fakat her şişman kişi için zayıflama ilaçları kullanmak doğru bir davranış değildir. Zayıflama ilaçlarını, şişmanlığa bağlı ciddi hastalıkları olan kişilerin doktor kontrolünde almaları gerekir. Bir de bu kişiler ilacı bıraktıkları anda kilo alımı hemen başlamaktadır.
9. Maydanoz suyu
Yanlış: Maydanoz suyu içmek zayıflatır.
Doğrusu: Maydanozun içinde çok miktarda C vitamini bulunmaktadır. Çok iyi bir idrar söktürücüdür. Bu yüzden maydanoz kullanıldığı zamanlarda oluşan geçici kilo kaybetmenin nedeni yağ kütlesi değil, su miktarıdır. Kilo vermek için değil ama vitamin ve antioksidan açısından yararlanmak için salatalarda kullanabiliriz.
10. Elma sirkesi
Yanlış: Elma sirkesi içmek yağları eritir, iştaha engel olur, yağ yakımını artırır ve kilo vermeye etki eder.
Doğrusu: Yapılan araştırmalar sonucunda elma sirkesi içildiğinde içerisinde bulunan asidin yemek borusunu tahriş edebileceği, midede asidi artırdığı, açlığı uyaracağı, reflü gibi önemli sağlık sorunlarını tetikleyeceği söylenmektedir.
Elma sirkesi çok acıktırdığı için yemeğe daha çok saldırmamıza neden olabilir. Sirkeyi, salatalara tat vermek ve çiğ tüketeceğimiz sebzelerin hijyenini sağlamak için kullanmak iyi bir alternatiftir. Ancak elma sirkesinin faydaları doğru kullanımda tartışılmaz. Özellikle evde yapacağınız elma sirkesi doğal ve katkısız olacağı için daha faydalı olacaktır.
11. Detoks diyeti
Yanlış: Zayıflamak için ve toksinlerden arınmak için detoks diyeti yapmalıyız.
Doğrusu: Vücudumuzda doğal bir şekilde işlemekte olan detoksifikasyon mekanizmaları bulunur. Hayvansal protein alımını yasaklayan detoks diyetlerinin sağlıklı olduğunu düşünemeyiz bile. Bu diyetler sonucunda keton cisimcikleri denen zararlı maddeler vücutta sentezlenir.
Mide bulantısı, sinirlilik, hâlsizlik, baş dönmesi gibi rahatsız durumlar ortaya çıkmaktadır. Detoks diyetlerine bağlı kısa süreli ve fazla kilo kaybı, yağ kütlesinden çok, kas kütlesiden olmaktadır. Sağlıklı beslenme, zaten vücudun detoksifikasyon yapan enzimlerini aktive eden bir yoldur. Kısa süreli uygulamalar için sağlığımızı tehlikeye atmamızın hiç gereği yok.
12. 3 Beyaz!
Yanlış: Kilo verirken 3 beyaz kesinlikle yasaktır.
Doğrusu: Sağlıklı beslenmek için çeşitlilik ve ölçü çok önemlidir. Şeker, un ve tuzun dengeli beslenmede her zaman yeri vardır. Bu üçlünün tamamen yasaklanmadan, yeme oranlarının ayarlanması gerekir. Şeker yerine bal, pekmez, fındık veya çikolata ezmesi kullanılabilir. Yemeğin tadına bakmadan tuz eklenmemelidir. Tuzu günde en fazla 5 gram kullanmak (ekmek ile pastalarda tam buğday unu kullanmak) yeterlidir.
13. Light ürünler
Yanlış: Light ürünlerde kalori yoktur.
Doğrusu: Light ürünlerin kalorisi sıfıra yakın değildir. Normal ürünlere göre “kalorisi azaltılmış” ürünlerdir. Bu yüzden istenildiği kadar yenmemelidir. Sürekli light ürün yiyerek kilo vermiş ve bu durumunu korumuş kişilerin olduğuna dair bilimsel veriler bulunmamaktadır.
Tam tersine bu ürüne bağımlığı bulunanların “yoyo sendromu”na (sağlımızı olumsuz yönde etkileyen, ünlü-ünsüz herkesin yaşadığı sadece kilo verme amaçlı yapılan uygulamalar sonrasında verilen kiloların korunmadan daha fazlası ile geri alınması) daha fazla yakalandıkları görülmektedir. Light ürünün anlamı, her besin için ayrıdır. Bu yüzden en doğrusu ve ideali; doğal ürünler kullanmaktır.
14. Sigarayı bırakmak
Yanlış: Sigara bırakıldığı zaman hızla kilo alınır.
Doğrusu: Sigaranın içerisinde bulunan nikotin maddesinin metabolizmayı çok az artırdığı ve bırakıldığı zaman hızlı bir şekilde kilo alındığı bildirilmiştir. Aslında kilo alımının nedeni metabolizmadaki ufak değişiklik değildir. Yerine koyulan yiyeceğin türü ve miktarıdır.
Amerika’daki Diyetisyenler Derneği, sigarayı bırakanların yılda sadece 2 kilo aldıklarını belirtmiştir. Sigarayı bırakan bireyler sigara yerine şekersiz sakız çiğner ve haftalık 150 dakikalık fiziksel aktivite yaparlarsa kilo almazlar.
15. 19:00’dan sonra aç mı kalalım?
Yanlış: Saat 19:00’dan sonra bir şey yenir ise kilo alınır.
Doğrusu: Sağlıklı kilo vermek için en önemli esas; ne zaman yenildiği, gün içerisinde ne kadar yenildiği ve ne kadar fiziksel aktivite yapıldığıdır. Yapılan çalışmalara göre; öğünlerde miktarlar açlık durumuna göre ayarlandığında, kişilerin akşam 19:00’dan sonra yemek yediklerinde yağlanmadıkları, aksine kolay kilo verdikleri görülmektedir. İlk kahvaltı öğünü önemlidir. Öğünler arasında en az 3-5 saat boşluk olması gerekir. Böylece en son yenilen öğünün önemi kalmamış olur.
16. Aç karnına limon/greyfurt suyu içmek
Yanlış: Sabah aç karnına içilen limon ve greyfurt suyu sayesinde yağ yakılır.
Doğrusu: Hiçbir besin yağ yakmaz. Bazı besinlerin içinde bulunan kafeinin kısa süreli etkisi, vücuda alınan kalorinin enerji olarak kullanılmasına yardımcı olur. Asitli besinlerin böyle bir etkisi bulunmamaktadır. Bu besinler mide asidini artırır. Daha çok acıktırır. Bu yüzden salatalarda limon kullanmak meyve olarak da ara öğünlerde greyfurt yemek sağlıklı beslenmek için en idealidir.
17. Kırmızı etten uzak durmak
Yanlış: Diyet yapılırken listeden kırmızı eti çıkarmak ile sağlıklı olunur ve kilo kolay verilir.
Doğrusu: Tavuk ve balıkta olduğu gibi ılımlı miktarda yenilen kırmızı etin sağlık üzerine olumsuz etkisi olduğu ve diyet yaparken kırmızı et kullanmamak gerektiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Haftada iki kez kullanıldığında kolesterole etkisi fazla olmamaktadır.
Yağı görünmeyecek kadar az olan et, kaliteli kilo vermek için gerekmektedir. İçerdiği “konjuge linoleik asit” (CLA) sayesinde vücudun yağ kitlesini azaltırken B12, çinko ve demir içeriği ile de hastalıklara karşı koruyucudur.
18. Açken spor yapmak iyi midir?
Yanlış: Aç iken yapılan fiziksel aktivite daha çok yağ yakımı sağlar.
Doğrusu: Fiziksel aktivite yapmak metabolizma hızlanması için önemlidir. Yağ yakımı artar, kas yoğunluğu korunur veya artar. Bu durum aktivitenin şekli, süresi ve sıklığı ile değişmektedir.
Aç karnına yapılan fiziksel aktivite ile yağ yakımı olur. Fakat çok yüksek miktarda kas yıkımı da olmaktadır. Fiziksel aktivite öncesinde karbonhidrat içeren 200-300 kalorilik bir öğün yenip en az 1 saat sonra aktivite yapılmalıdır. 1 muz veya 1 avuç badem yanında 1 su bardağı süt içmek çok önemli ve doğru olan bir beslenmedir.
19. Besinleri çayla beraber tüketmemek
Yanlış: Çay, yanında tüketilen besin değerini yok eder ve vücudun su tutmasına neden olur.
Doğrusu: Koyu içilmeyen çay, gıdaların besin değerlerinin kaybolmasına neden olmaz.
20. “Saunaya gidelim, kilo verelim” mi acaba?
Yanlış: Sauna gibi sıcak ortamlarda terlemek zayıflatır.
Doğrusu: Sauna ile vücuttan sadece su atılır, yağ değil. Bu gibi sıcak ortamlar; organizmanın toksinlerden arınmasını, kasların gevşemesini, kırgınlığın atılmasını sağlar. Kilo kaybetme açısından bakarsak da, soğuk sıcaktan daha etkilidir.
21. Yemekten iki saat sonra meyve yemek
Yanlış: Meyve yemekten iki saat sonra yenir. Yoksa bütün yenilenler yağa dönüşür.
Doğrusu: Eğer doymuyorsanız ikinci tabak yerine, bir tane meyve yemek daha az enerji alımına yani daha az yemeye neden olur. Bu yüzden doymadığınız zaman ikinci tabak yemek tercihinizi, 1 ya da 2 meyve yiyerek kullanın.
22. Kan şekerinin düşmesi
Yanlış: Kan şekeri düştüğünde tatlı yenmeli.
Doğrusu: Kan şekeriniz düştüğünde, elinizde ayağınızda titreme başladığında asla tatlı yemeye kalkmayın. Peynir-ekmek çok daha iyi bir tercihtir. Tatlı yiyebilecekler sadece insülin kullanan şeker hastalarıdır.
23. Yağı hayattan çıkarmak
Yanlış: Diyet yaparken hayatınızdan yağı çıkartmak zayıflatır.
Doğrusu: Tahıl, meyve, sebze gibi yağ açısından düşük gıdaları yediğimizde kilo vermemiz çok daha kolay olur. Ama ekmek gibi yağ açısından kalorisi düşük karbonhidratlı gıdalardan çok yediğimizde, sadece yağı kesmeniz kilo vermenizi kolaylaştırmaz. Yağsız bile olsa hamur işleri, ekmek gibi karbonhidratlı gıdalar kilo almanıza neden olur.
24. Vitamin desteği
Yanlış: Vitamin desteği, kilo vermemiz için gereklidir.
Doğrusu: Lif ve antioksidan özelliği bakımından zengin olan sebze ve meyveler vitamin açısından daha zengindir. Yediklerimiz, günlük 1500 kalorinin altında ise vitamin ve mineral desteği o zaman alınmalıdır.
25. “Günde tek öğün yiyorum, kilo vericem de.” Yok öyle bir şey!
Yanlış: Tek öğün yemek yiyerek kolayca zayıflanır.
Doğrusu: Vücudun kilo almasına neden olan en önemli nedenlerden biri bütün gün aç kalıp sadece akşamları yemek yemektir. 20 saat aç kaldığı zaman vücut bu durumun devam edeceğini düşünerek sanki savaşa hazırlanıyor gibi daha önceden yediklerini depolamaya başlamaktadır.
Yediklerinden sonraki 4 saat içerisinde gelen besinler, yağ olarak vücutta depolanmaktadır. Bu yüzden diyetisyenler vücudun çok uzun süre aç kalmasını tavsiye etmemektedir. Ve 3-4 saatte bir mutlaka bir şeyler yenmesini önermektedirler.
26. “Karbonhidrat benden uzak olsun”
Yanlış: Makarna, pilav ve ekmek gibi karbonhidratlar diyet yapan kişilerin tamamen listesinden çıkarılmalıdır.
Doğrusu: Bu çok önemli bir hatadır. Diyet yapıldığı zamanlarda pilav, mısır, patates, makarna ve ekmek gibi yiyecekleri yemeyi tamamen kesen insanların metabolizması, ihtiyacı olan karbonhidratı önce kandan almaya çalışmaktadır. Glikoz oranı düşünce kan şekeri de düşmeye başlamaktadır.
Bundan sonra vücudumuz kaslarımızın içindeki karbonhidratı kullanmaya başlar. Bu da kas kaybımıza neden olur. Vücudumuz kas ile birlikte su kaybına uğramaya başlamıştır. Diyetteki kişi zayıfladığını düşünür. Aslında kaybettiği yağ değildir, kas ve sudur.
27. Bonus: Herkesin vücut yapısının “farklı” olduğu unutulmamalı!
Yukarıda verdiğimiz tüm maddelere nazaran aslında en önemlisi bu. Medyada diyet ile ilgili okuduğunuz her bilgiyi direkt olarak hayatınıza uygulamayın. Hastalıklarınız veya vücut yapınıza göre, bir diyetisyenin çeşitli araştırmalar sonucunda size uygulatacağı özel diyetler olabilir. Hem kilo verebilmenin hem de sağlığınızı koruyabilmenin en doğru yolu budur. Unutmayın; önemli olan yalnızca kilo vermek değil, sağlıklı kilo vererek tekrar aynı kiloları geri almamaktır.
