Hastalık Boyutunda Karar Verememe Durumu: Aboulomania Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Sabah alarm çaldı, yataktan kalktınız. Dolabı açtınız ve… ne giyeceğinize karar veremediniz. Kahvaltıda yumurta mı yeseniz yoksa sadece bir kahveyle mi geçiştirmelisiniz, saatler geçiyor ama hâlâ bir adım atamıyorsunuz. Arkadaşınız sinemaya gitmek istiyor, sizse hangi filmi izleyeceğinizi seçemediğiniz için daveti bile reddediyorsunuz. Bu sadece “kararsızlık” mı, yoksa daha derin bir şey mi var? İşte tam bu noktada aboulomania sahneye çıkıyor.

Aboulomania, ilk kez 19. yüzyılda Amerikalı nörolog William Alexander Hammond tarafından tanımlanmış. Adı Yunanca “irade eksikliği” anlamına gelen aboulia kelimesinden türetilmiş bir psikolojik durum. Modern psikiyatride resmi tanı kitaplarında yer almasa da, uzmanlar bu bozukluğu hafife almıyor. Çünkü bu durum, kişinin sadece ne giyeceğini ya da ne sipariş vereceğini seçememesi değil; aynı zamanda hayatla kurduğu bağı, öz güvenini ve karar alma mekanizmalarını derinden etkileyen bir ruhsal çıkmaz anlamına geliyor.

Kulağa ilk başta biraz uçuk geliyor olabilir. Sonuçta hepimiz zaman zaman kararsız olabiliriz, değil mi? Ama aboulomania sıradan kararsızlıktan çok daha fazlası. O, adeta iradenizi zincirleyen görünmez bir pranga gibi… Kişiyi kendi yaşamının pasif bir izleyicisine çeviren sessiz bir düşman.

Peki bu durum neden ortaya çıkar, nasıl anlaşılır ve en önemlisi: Tedavisi mümkün mü? Gelin şimdi bu derin psikolojik bulmacayı birlikte çözmeye başlayalım…

Aboulomania nedir?

Sürekli bir şeyleri seçememek, karar verememek sizi yoruyor mu? Sabah ne giyeceğinize, akşam ne yiyeceğinize karar verirken saatlerce düşündüğünüz oluyor mu? Belki de bu kararsızlık sıradan değil, aboulomania dediğimiz psikolojik bir durumun habercisidir.

Aboulomania hastalığı nedir diye merak ediyorsanız şu şekilde açıklayalım. Aboulomania hastalığı, kişinin en basit kararlarda bile aşırı zorlanmasıyla kendini gösteren bir ruhsal bozukluktur. Yani bu sadece “kararsız biri olmak” değil; gündelik yaşamı altüst eden, kişinin işlevselliğini bozan daha derin bir problem. DSM-5-TR’de (ruh sağlığı uzmanlarının başucu rehberi) adı geçmese de uzmanlar bu durumu oldukça ciddiye alır.

Aboulomania nasıl ortaya çıktı?

Aboulomania, Yunanca “aboulia” (irade eksikliği) kelimesinden gelir. Bu bozukluk ilk kez 1800’lü yıllarda nörolog William Alexander Hammond tarafından tanımlandı. Hammond’a göre bu hastalık, adeta “irade felci” gibidir.

Aboulomania hastalığı, bireyin günlük hayatta karar almakta aşırı zorlanmasına, hatta karar almayı tamamen bırakmasına neden olur. Kişi, kendine güvenini kaybeder, çevresinden onay almadan hiçbir adım atamaz. Düşünsenize, bir restoranda menüye bakıp sipariş vermek bile sizin için kabusa dönüşüyor!

İlginizi çekebilir:

Kişinin Yaşadığı Hiçbir Şeyi Unutamamasına Neden Olan Hastalık Hipertimezi Nedir?

Aboulomania belirtileri nelerdir?

Şimdi gelelim “Ben de acaba aboulomania hastası mıyım?” sorusunun cevabına… İşte hastalığın belirtileri:

• Karar vermede aşırı zorluk
• Basit seçimler karşısında dahi yoğun stres
• Sürekli başkalarından onay alma ihtiyacı
• Düşük özgüven ve değersizlik hissi
• Karar aldıktan sonra pişmanlık ve geri adım atma
• Sosyal ilişkilerde bozulma
• Gerginlik, kaygı ve depresyon belirtileri

Eğer bu maddelerden birkaçını kendinizde sık sık gözlemliyorsanız, bir uzmana başvurmak iyi olabilir.

Aboulomania neden olur?

Aboulomania hastalığı durduk yere ortaya çıkmaz. Genellikle birçok faktör bir araya gelir ve kişide bu durumu tetikler. Gelin birlikte bakalım:

Genetik faktörler: Ailede kaygı bozukluğu, depresyon veya benzeri ruhsal rahatsızlıklar varsa, aboulomania gelişme riski artar.

Çevresel faktörler: Travmalar, boşanma, iş kaybı gibi yaşam olayları bu bozukluğu tetikleyebilir.

Psikolojik durumlar: Düşük özgüven, aşırı mükemmeliyetçilik, anksiyete ve depresyon aboulomania’nın altını besleyen ana kaynaklardır.

Nörotransmitter dengesizlikleri: Dopamin gibi beyin kimyasallarında dengesizlik varsa, motivasyon ve karar verme süreci sekteye uğrar.

İlginizi çekebilir:

Zihin Körlüğü Olarak da Tanımlanan Afantazya Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Aboulomania tedavisi nasıl yapılır?

Güzel haber şu: Aboulomania hastalığı tedavisi mümkün! Kararsızlığın sizi esir almasına gerek yok.

Psikoterapi (Özellikle BDT): Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), olumsuz düşünce kalıplarını fark etmenizi ve değiştirmenizi sağlar. “Ya yanlış karar verirsem?” gibi düşüncelerle baş etmeyi öğrenirsiniz.

İlaç tedavisi: Kaygı ya da depresyon varsa, doktorlar SSRI gibi antidepresanlar önerebilir. Elbette bu adım psikiyatrist kontrolünde olmalı.

Kendi kendine yardım teknikleri:

• Farkındalık egzersizleri
• Nefes teknikleri
• Günlük tutma ve karar kayıtları
• Kendinize küçük hedefler koyarak pratik yapma

Unutmayın, her karar bir kas gibidir. Kullanıldıkça güçlenir!

Kaynak: 1 2