Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), sadece bir odaklanma sorunu olarak görülse de, aslında yaşamın her alanını etkileyen karmaşık bir durum. DEHB olan bireyler, bu zorlukla başa çıkarken çeşitli önyargılar ve yanlış anlamalarla da karşı karşıya kalıyorlar. Bu tür yanlış anlamalar, farkında olmadan yapılan bazı yorumlar ve ifadelerle daha da derinleşebiliyor. DEHB’li birine söylenmemesi gereken bazı şeyleri bilmek, hem empati geliştirmek hem de bu bireylerin yaşam kalitesini artırmak açısından oldukça önemli. Bu yazımızda, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu olan birine söylenmemesi gerekenler nelermiş birlikte inceleyeceğiz.
1. “DEHB sadece çocuklarda görülür.”
Eskiden DEHB’nin sadece çocukluk döneminde ortaya çıkıp, büyüdükçe aşılan bir durum olduğu düşünülüyordu. Ancak artık bu durumun yetişkinlikte de devam edebileceği biliniyor. Bu, insanların okulda, işte ve evde çeşitli zorluklarla karşılaşmasına neden olabiliyor.
2. “DEHB’ye sahip olmak için fazla zekisin.”
DEHB’li bazı bireyler akademik olarak zorlanabilir, ancak bu zekalarıyla ilgili bir durum değildir. Bu zorluklar, beynin planlama, önceliklendirme, zaman yönetimi ve duyguları düzenleme gibi işlevlerinden sorumlu olan yönetici işlevlerindeki sorunlardan kaynaklanır. DEHB’li kişiler büyük çaba göstererek bu zorlukların üstesinden gelebilir ve başarılı olabilirler, ancak bu sürecin kolay olduğunu söylemek doğru olmaz.
3. “Tembellik etmek için bahane üretiyorsun.”
Dikkat eksikliği, bir görevi tamamlamayı zorlaştırabilir, ancak bu, kişinin tembel olduğu anlamına gelmez. Birini tembel olarak nitelendirmek hem yanlış hem de incitici olabilir. DEHB’li bir kişi, zor bulduğu şeylerle baş etmeye çalışırken, dışarıdan bakıldığında bu çaba eksikliği gibi görünebilir. Aslında bu, kişinin zorlandığı bir durumu aşmakta yaşadığı zorluklardır.
4. “Neden odaklanamıyorsun?”
DEHB’li bireylerin odaklanma zorlukları, odaklanmak istemediklerinden değil, nörolojik zorluklardan kaynaklanıyor. Bu tür yorumlar, kişinin yetersiz olduğu hissine kapılmasına ve mücadelelerinin yanlış anlaşıldığına inanmasına yol açabilir.
DEHB genellikle hiperaktif küçük erkek çocuklarla ilişkilendirilir, bu nedenle yetişkinler veya kızlar gibi bu stereotipe uymayan birçok kişi bu durumu yaşadığında çevresindeki insanlar inkar edebilir. DEHB belirtileri her zaman dışarıdan görünür olmayabilir; birçok kişi bu belirtileri maskeleyebilir veya yönetebilir, ancak bu, mücadele etmedikleri anlamına gelmez.
6. “Yaşadığın şey o kadar da büyük bir mesele değil.”
DEHB’nin ciddi bir durum olmadığını söylemek oldukça inciticidir. Dikkat eksikliği, çocuklar ve yetişkinler için büyük zorluklara neden olabilir. Örneğin, sürekli olarak sınava tabi tutulduğunuz bir sınıfta olduğunuzu ve bu sınav için hiç hazırlanmadığınızı hayal edin. Bu, her gün başarısızlık hissi yaşamak gibidir.
7. “Aşırı tepki veriyorsun.”
Kimse üzgün olduğunda böyle bir şey duymak istemez. DEHB’de duygusal düzensizlik yaygın bir belirti. Bir kişinin duygusal tepkisini görmezden gelmek, o kişinin kendini geçersiz ve önemsiz hissetmesine neden olabilir.
8. “Video oyunlarına odaklanabiliyorsun ama başka şeylere odaklanamıyorsun?”
DEHB’li kişiler aslında dikkatsiz değildir; dikkatleri düzensizdir. Bu, bazen bir şeye aşırı odaklanmalarına ve etraflarındaki diğer şeyleri fark etmemelerine neden olabilir.
DEHB’li kişiler sizi rahatsız etmek için böyle davranmazlar; beyinleri sadece farklı çalışır. Biraz sabır ve anlayış, DEHB’li bireylerle olan etkileşimlerinizi çok daha kolay hale getirebilir.
10. “Bunu gösterdiğim şekilde yapmalısın.”
DEHB’li bireyler, sorun çözme konusunda alışılmışın dışında yaklaşımlar geliştirebilirler. Bu farklı düşünme biçimi, genellikle geleneksel olmayan ama etkili çözüm yolları sunar.
11. “Herkesin biraz DEHB’si vardır.”
Herkes zaman zaman DEHB’ye benzer belirtiler gösterebilir, ancak hastalıktan muzdarip olan bireylerde bu belirtiler daha yoğundur ve günlük işlevleri etkileyebilir.
12. “Planlayıcı kullanmayı denedin mi?”
Organizasyon, dikkat eksikliği olan bireyler için daha derin bir sorundur. Basit çözümler önermek, DEHB’li kişilerin yaşadığı yönetici işlev zorluklarını göz ardı etmek anlamına gelir. DEHB’li kişiler genellikle birçok üretkenlik hilesini denemiştir, ancak hastalık, bu hileleri uygulamayı zorlaştırır.
