İnsanlardan çok daha önce dünyada var olan mantarların binlerce çeşidi bulunuyor. Mantarlar kendi aralarında yenilebilir olanlar, zehirli olanlar ve zehirli olmamasına rağmen yenmeyenler olmak üzere üçe ayrılıyor. Ülkemiz mantar çeşitliliği açısından oldukça zengin bir yer. Türkiye’de 300 tane yenilebilir mantar türü ve 100 tane zehirli mantar türü bulunuyor. Bu nedenle yenilebilir olan ve zehirli olan mantarları öğrenmek gerekiyor. Sizler için mantar çeşitleri nelerdir, zehirsiz mantar çeşitleri ve zehirli mantar çeşitleri nelerdir gibi merak eden soruların yanıtlarını bu listede bir araya getirdik. Öncelikle yenilebilir mantar çeşitleri ile listemize başlayalım.
Kış aylarında geniş yapraklı ağaçların köklerinde bulunan istiridye mantarının Latince adı ‘Pleurotus ostreatus’tur. İstiridye mantarı, dünyada en çok yetiştirilen ikinci mantar türüdür. Büyük şapkası bir yelpazeyi andırır ve dalgalı kenarları vardır. Bu lezzetli mantar, farklı sebzelerle birlikte sotelenebilir ya da sadece ızgara yapıp yenebilir. Ayrıca bu mantarın güveci, çorbası ve kızartması da yapılmaktadır.
En çok tüketilen mantar çeşitleri arasında bulunan kültür mantarı, özel yöntemlerle yetiştirilen pek çok mantarı içine alan bir isimdir. Beyaz bir şapkası ve beyaz bir sapı olan bu mantar türü, lezzetli olması nedeniyle mantar seven herkesin mutfağında yer alıyor. Kültür mantarı sotelerden makarnalara, soslardan çorbalara ve pizzalara kadar pek çok farklı yemek çeşidinde kullanılıyor.
Çörek mantarı, ayı mantarı veya porçini mantarı olarak bilinen bu tür, kahverengi ve kızıl arasında bir renk tonuna sahip. Yaz ve sonbahar aylarında kendini gösteren ayı mantarının dolgun şapkası yaklaşık 15-20 santimetre çapında. Bu mantar türü pek çok farklı yemek çeşidinde kullanılıyor olsa da, sıklıkla sotelerde ve çorbalarda tercih ediliyor.
4. Kanlıca mantarı
Çok sevilen mantar çeşitleri arasında bulunan kanlıca mantarı, yaygın olarak Kastamonu ve Bolu gibi Batı Karadeniz şehirlerinde yetişir. Sonbahar yağmurlarından sonra yetişen kanlıca mantarı, hem lezzetli hem de maddi gelir sağlayan bir mantar çeşididir. Genellikle yağda kızartılarak ya da ızgarası yapılarak tüketilir. Ancak, özellikle Kastamonu’da bu mantarın turşusu yapılır ve oldukça lezzetlidir.
5. Kuzu göbeği mantarı
Kuzu göbeği mantarı kendine has bir görünüme sahiptir. Rengi ve delikli şapkası ile diğer tüm mantarlardan kolayca ayırt edilebilir. Genellikle ilkbahar mevsiminde kendini gösteren kuzu göbeği mantarı kireçli topraklarda yetişir. Bu mantar çeşidi genellikle soteleme işlemi sonrasında veya buharda pişirdikten sonra yenir.
6. Yumurta mantarı
Latince adı Cantharellus cibarius olan yumurta mantarı, mayıs ve kasım ayları arasında yetişir. Bu mantar türüne ülkemizde tavuk mantarı ve kaz ayağı da denir. Meyvemsi aroması daha çok kayısıyı andırır ve piştiği zaman çok güzel kokar. Ayrıca bu mantar türü çiğ olarak tüketilebilir.
7. Trüf mantarı
Trüf mantarı, dünyanın en değerli mantar çeşitlerinden biridir. Trüf mantarı toprağın altında yetişir ve siyah bir rengi vardır. Kendine has bir kokuya ve aromaya sahiptir. Bu nedenle gıda sektöründe önemli bir yeri vardır. Bu mantar türü genellikle sos yapımında kullanılır. Öyle ki, sıradan görünen bir makarnayı bile mükemmel bir lezzete dönüştürebilir.
8. Keme mantarı
Toprak altında yetişen mantar çeşitleri arasında bulunan keme mantarı, büyüdüğü zaman toprağın yüzeyinde çatlaklar oluşturur ve böylece fark edilebilir hale gelir. Ülkemizde özellikle Şanlıurfa ve Konya civarlarında yetişir. Tadı patatese benzetilen keme mantarı, kültür mantarına alternatif olarak yemeklerde kullanılabilir.
9. Sığır dili mantarı
Sığır dili mantarı, etli bir gövdeye ve parlak bir yüzeye sahiptir. Şapkasının altında dikencikler vardır ve hoş bir kokuya sahiptir. Temmuz ve kasım ayları arasında kendini gösteren bu mantar türü toprağın yüzeyinde yetişir. Uzun süre tazeliğini koruyan bu mantar türünü temizlemek oldukça zahmetlidir.
10. İmparator mantarı
Amanitaceae familyasına ait bir mantar türü olan imparator mantarı, Sezar mantarı olarak da bilinir. Sporları beyazdır, sarı lamelleri vardır ve şapkası turuncu renktedir. Çok keskin bir tada sahiptir ve tadı balığı andırır. Genellikle yaz aylarının sonlarına doğru yetişen bu mantar türü kestane, meşe ve ıhlamur ormanlarında sık sık görülür.
Zehirli mantar türleri nelerdir?
Ülkemizde pek çok zehirli mantar türü yetişmektedir. Bu zehirli mantarlardan en çok bilinenleri şunlardır:
Sinek mantarı
Ölüm meleği mantarı
Şeytan mantarı
Kuzugöbeği ebesi mantarı
Kurt kulağı mantarı
Ağulu mantar
Gelin parmağı mantarı
Yalancı dede mantarı
Armanita pantherina mantarı
Mantar zehirlenmesi belirtileri nelerdir?
Zehirli mantarlar tüketildikten sonra ciddi belirtiler kendini göstermeye başlar. Bu belirtiler, zehirli mantar tüketildikten bir saat sonra ya da birkaç gün sonra da ortaya çıkabilir.
Adım Caner Cem Martı, 1996 yılında Bartın'da doğdum. 2010 yılında geçirdiğim kaza sonucunda vücudumun %99'u felç kaldı. 2015'ten bu yana bazı cihazlar yardımıyla internet ortamında çalışabiliyorum. İçerik editörlüğü ve sosyal medya uzmanlığı gibi alanlarda tecrübe sahibiyim, ancak asıl uzmanlık alanım SEO uyumlu makale yazmak. Ayrıca front-end tasarımlar yapıyorum. Sinema, spor ve tarih gibi konular çok dikkatimi çekiyor. Özellikle sinema tutkunuyum.
