Japonya yalnızca kadim tarihi, sıra dışı yapıları veya ilginç kültür unsurları sebebiyle dikkat çekici bir ülke değil. Asya’nın popüler ülkesi aynı zamanda oldukça farklı ve bir anlamda yaşam şekli olarak varlığını süren düşünce biçimlerinin ve bu doğrultuda ortaya çıkan uygulamaların da ana vatanı. İşte “hane halkı mali defteri” gibi bir anlamda kullanılan kakeibo isimli kavram da bu uygulamalardan biri. İlk kez 1904 yılında ortaya çıkan bir fikir, yaşam biçimi ve uygulama olan kakeibo, insanların maddi durumlarını görmelerine ve bütçelerini idare edebileceklerine dair uzun yıllardır yol gösterici olmaya devam ediyor. Bununla birlikte kakeibo Japonya’nın kendine özgü para biriktirme ve tasarruf sanatı olarak da alınıyor. Gelin, kadim Asya ülkesine ait bu ilginç kavrama birlikte bakalım, kakeibo nedir sorusuna birlikte yanıt arayalım.
Kakeibo nedir?
Kakeibo, en temelde Japonya’da ortaya çıkan ve ülkeye özgü bir para biriktirme ve tasarruf yöntemi. Ancak bir “sanat” olarak da anılıyor. Çünkü kavram yalnızca belirli pratik uygulamalara göndermede bulunmuyor. Bu nedenle bir düşünce ve yaşam biçimi olarak da varlığını sürdürüyor.
Kakeibo, 1904 yılında Japon gazeteci Hani Motoko tarafından geliştirildi
Motoko’nun kakeibo kavramını ev kadınlarının mali durumlarını kontrol etmelerine yardımcı olmak amacıyla ortaya attığı biliniyor. O yıllarda genellikle oldukça düşük bir maddi gelire sahip olan Japonya’daki ev kadınlarının yaşam ve tasarruf hedeflerini gerçekleştirebilmeleri için geliştirilen kavram, takip eden yıllarda tüm dünyada dikkat çeken bir tasarruf tekniği ve düşünce sistemi halini aldı.
Japon para biriktirme ve tasarruf tekniğinin merkezinde fayda, sadelik ve farkındalık gibi kavramlar önemli yer tutuyor
Yani kakeibo, yalnızca kişinin ne kadar harcama yaptığı veya kumbarasına ne kadar para attığı ile ilgilenen bir uygulamalar bütünü değil. Kakeibo’yu hem bir sanat hem de bir düşünce biçimi haline getiren unsurlar da kavramın temelinde yer alan felsefi yaklaşımlar.
Kakeibo insanların maddi durumlarını görebilmelerini sağlıyor, gelirlerini nasıl kullanmaları gerektiğine dair bir rehber işlevi görüyor
Bu doğrultuda kakeibo, sadece paranın ne yapıldığıyla ilgilenen bir yaklaşım olmanın da çok uzağında. Gereksiz harcamaların tespit edilmesine yardımcı olan, tasarruf etmenin yöntemlerini ortaya koyan, daha iyi harcamalar yapılmasına ve netice daha iyi bir yaşama kavuşulmasına katkı sunma hedefi gözeten bir yol gösterici.
Japoncada “ev hesabı” veya “ev defteri” gibi anlamlara sahip olan kakeibo, bünyesinde bazı önemli pratik uygulamalar da barındırıyor
Yani kakeibo yöntemi ile tasarruf etmek ve para biriktirmek isteyenlerin dikkat etmeleri gereken belli başlı şeyler var. Bu köklü Japon tasarruf tekniğinin ilk ve en önemli adımı ise bir hesap defteri oluşturmak ve tüm gelir ve giderleri bu deftere not etmek. Bu, kişinin maddi kazancının ne olduğunu görmesine ve parasını nereye harcadığının farkında olmasına yardımcı oluyor.
Kakeibo yöntemine göre kişinin “ekonomik farkındalığını” sağladıktan sonra yanıt vermesi gereken bazı temel sorular var
Ne kadar kazandığı, ne kadar tasarruf etmek istediği, ne kadar harcadığı ve nasıl geliştirebileceği, kakeibo sanatıyla daha iyi bir yaşama ulaşmayı hedefleyenlerin yanıt bulması gereken dört temel soru. Bu dört soruya verilen yanıtlar, kişinin yol haritasını oluşturuyor. Elbette kakeibo Japon para biriktirme sanatı hayata geçirilirken dikkat edilmesi gereken başka hususlar da var.
“Ev halkının finans günlüğü” olan kakeibo’da, tüm gelir ve giderleri detaylı bir şekilde not etmek gerekiyor
Bununla birlikte kakeibo yönteminde harcamalar dört farklı başlık altında yer alıyor: Temel, kültür, beklenmedik ve istek harcamaları. Örneğin kira veya mutfak harcamaları temel ihtiyaçlar kategorisinde yer alıyor. Kitaplar, müze gezileri veya eğitim harcamaları ise kültür kategorisinde. Bu, çok daha fazla sayıda harcama kategorisinin yer aldığı diğer tasarruf yöntemleri ile kıyaslandığında kişinin tüm bütçesini daha kolay bir şekilde görmesine olanak sağlıyor. Ayrıca bu harcama kategorileri sayesinde kişi, parasını nereye ve ne için harcadığını daha kolay takip edebiliyor.
Elbette harcamalar ve tasarruf ilişkileri arasındaki ilişki de kakeibo söz konusu olduğunda hayli önemli
Kakeibo nasıl uygulanır sorusunun yanıtı biraz da bu iki unsur arasındaki ilişkide gizli. Bir defter oluşturdunuz, gelirlerinizi, giderlerinizi ve tasarruf hedeflerinizi not ettiniz. Paranızın nereye ve ne için gittiğin gördünüz. Sırada harcamalarınızla tasarruf hedefleriniz arasındaki ilişkiyi rasyonel bir şekilde incelemek var. Böylece ne kadar tasarruf ettiğinizi ve ne kadar para biriktirdiğinizi görebilir, tasarruf hedeflerinizin ne seviyede gerçekleştiğini tespit edebilir ve gerekli durumlarda yeni farklı yöntemler geliştirebilirsiniz.
Bu yöntemde kendinize sorabileceğiniz en önemli şey ise “Nasıl geliştirebilirim” sorusu
Yöntemin önemli hususlarından bir olarak karşımıza çıkan bu soru verilecek yanıtlar kişinin daha az harcama ve daha çok birikim yapması yolunda son derece açıklayıcı. Fakat aynı zamanda kişinin yaşamı hakkında da hayli kıymetli ipuçlarını açığa çıkarıyor. Daha çok ve daha sık harcama yapılan alanların görülmesine yardımcı oluyor. Bu doğrultuda kişinin gerçekten arzuladığı şeyler için motive olmasına ve daha ciddi bir şekilde birikim yapabilmesine fırsat sunuyor.
