Dışarıdan bakıldığında hapishanelerin çoğu birbirine benziyor. Çünkü hemen tüm hapishaneler hüküm giyen suçluların cezalarını çekmeleri için tutuldukları yapılar olarak hizmet veriyor. Bu nedenle tüm hapishanelerde demir parmaklıklara, tek tip kıyafet giyen mahkumlara, ortak kullanım alanlarına, ranzalara veya gözetleme kulelerine rastlamak şaşırtıcı değil. Üstelik bu benzerlikleri çoğaltmak mümkün. Ancak bazı hapishanelerin diğerlerinden farklı olduğunu belirtmek zorundayız. Bu hapishaneleri farklı kılan şey ise yalnızca kendilerine özgü olan ve başka hiçbir hapishanede göremeyeceğiniz sıra dışı kurallar. Evet, onlarca tehlikeli mahkumun bir arada tutulduğu bu mekanlarda hayli ilginç uygulamalar yürürlükte! İşte duyunca çok şaşıracağınız en ilginç hapishane kuralları.
1. Bastoy Hapishanesi’nde tek bir kural var: Güven
Norveç açıklarındaki bir ada üzerinde yer alan Bastøy Hapishanesi, klasik hapishane anlayışından oldukça farklı bir düzeniyle dikkat çekiyor. Tesiste ciddi suçlardan hüküm giymiş mahkumlar bulunmasına rağmen gardiyanlar silah taşımıyor. Mahkumlar kendi yemeklerini hazırlıyor, sahilde yürüyüş yapabiliyor ve boş zamanlarını açık havada geçirebiliyor. Bu düzenin temelinde ise güven anlayışı bulunuyor. Hapishanenin yaklaşımı, mahkumları yalnızca cezalarını çekmeye değil, özgürlüklerine kavuşacakları hayata hazırlamaya dayanıyor. Bu nedenle günlük yaşamda hem mahkumların birbirlerine hem de görevlilere karşı sorumluluk ve güven duygusu geliştirmeleri amaçlanıyor. Bastøy’daki yaşam, katı kontrol yerine karşılıklı saygı ve sorumluluk üzerine kuruluyor. Yetkililer de mahkumlara belirli ölçüde güvenerek onların günlük hayatın sorumluluklarını üstlenmesine izin veriyor. Bu nedenle ada, bir hapishaneden çok, kontrollü bir yaşam alanı gibi işliyor.
2. Arizona’daki Maricopa bölgesinde yer alan hapishanelerde mahkumların pembe iç çamaşırı giymesi zorunluydu
Üstelik hapishanedeki battaniyeler, çoraplar, atletler ve hatta kelepçeler bile pembe renkliydi, 2016 yılına kadar. En ilginç hapishane kuralları listesinde yer alan bu kuralın sebebi ise hapishanedeki önlenemeyen hırsızlık olaylarıydı. Kural, mahkumlara karşı hayli sert yaptırımları ile tanınan ve pek çok insan hakkı savunucusunun tepkisini çeken Maricopa County Şerifi Joe Arpaio tarafından hayata geçirilmişti.
3. Filipinler’deki Cebu Hapishanesi’nde mahkumlara zorunlu dans dersi veriliyor
En ilginç hapishane kuralları listesinde yer almayı fazlasıyla hak eden zorunlu dans dersi uygulaması, hapishanedeki rehabilitasyon programının bir parçası. Yetkililer, günde dört saate varan dans derslerinin şiddet olaylarının azalmasına da yardımcı olduğu kanaatinde.
4. ABD’deki bazı hapishanelerde mahkumların yalnızca belirli satıcılardan alınan kitapları okumasına izin veriliyor
Bu bakımdan ülkedeki bazı hapishanelerde adı konmamış bir okuma yasağı kuralı var demek yanlış olmaz. Çünkü sistem son derece katı. Söz gelimi yalnızca Florida eyaletinde mahkumların okuması yasaklanan 22.000’den fazla kitap var. Bununla birlikte bir kitabın boyutu veya paketinin rengi dahi o kitabın yasaklanmasına neden olabiliyor. Bu tuhaf zihniyetin en ilginç ayağını ise “Güvenli Satıcı Programı” isimli bir uygulama oluşturuyor. Buna göre mahkumlar, yalnızca daha önce belirlenen satıcılar tarafından satılan kitapları edinebiliyor.
5. Rusya’daki Yaroslavl Hapishanesi yeni mahkumları “metal müzikle” karşılıyor
Bu, yazılı olmayan hatta tam anlamıyla kayıt dışı bir kural. Çünkü kural gereği hapishaneye yeni gelen mahkumlar, “giriş töreni” sırasında uzun bir koridordan yürütülerek dar bir odaya alınıyor. Bu esnada odadaki hoparlörlerden metal müzik yayını başlıyor. Hemen ardından ise mahkumların öldüresiye dövüldüğü şiddet eylemlerine geçiliyor.
6. Teksas hapishanelerinde tek kişilik hücreye gönderilen kadın mahkumlara beyaz önlükler giydiriliyor
Bu tuhaf hapishane kuralı da rahatsız edici bir bezdirme politikasının ürünü. Söz gelimi aynı hapishanelerdeki erkek mahkumlar, standart mahkum kıyafetleriyle hücreye gönderiliyor. Ancak söz konusu kadın mahkumlar olduğunda yalnızca iç çamaşırı ve beyaz önlükler giymelerine izin veriyor. Kadın mahkumlar ayakkabı ve havlu gibi ihtiyaç duyabilecekleri diğer tüm giysilerden mahrum bırakılıyor. Bazı basın kuruluşlarında yer alan haberler, kadın mahkumlara yönelik bu ayrımcılığın 2023 yılında sona erdiğini belirtiyor.
7. Pensilvanya’daki hapishanelerde her türlü tütün ürünü kullanımı yasak
Eyaletteki hapishanelerde yaşayan mahkumların tütün kullanmasına izin verilmiyor. 2019 yılında yürürlüğe giren bu hapishane kuralı yalnızca mahkumları değil, gardiyanları ve diğer görevlileri de kapsıyor.
