Dünya Sağlık Örgütü’nün raporuna göre her yıl dünyada yaklaşık 7 milyon insan hava kirliliği sebebiyle hayatını kaybediyor. Bu kayıpların çoğunun sebebi dış ortam kirliliği olsa da, yaklaşık 3 milyon kişinin hayatını kaybetme sebebi, ne yazık ki iç mekan kirliliği! Kullandığımız temizlik ürünleri, yemek buharları, saç spreyleri, evcil hayvanlar gibi aklınıza dahi gelmeyecek etkenler, evlerdeki hava kalitesini ciddi ölçüde düşürüyor. Dış mekanlara göre daha fazla kirli hava barındırabilen evlerimizde bu havadan olumsuz etkilenmemek için neler yapabiliriz? İç mekan kirliliğinin sebepleri neler olabilir? İşte o sebepler ve alınabilecek önlemler!
Hava kirliliği; atmosferdeki toz, duman, koku, saf olmayan su buharı gibi insan hayatını olumsuz etkileyen unsurlar sebebiyle oluşur
Havaya dağılan zararlı kokular ve tozlar, insanların tüketimi ve üretimi sonucunda ortaya çıkar. Ortaya çıkan bu atıklar sebebiyle hava tabakası olumsuz etkiler ve buna bağlı olarak bitki, hayvan ve insan hayatı da zarar görür. Havayı kirletecek maddelerin havaya zararlı olmayacak sınır değerleri, her ülkede ilgili kuruluşlar tarafından belirlenir ve ancak bu üst seviyeye kadar kullanabilirsiniz. Fazlası hem size hem de birlikte yaşadığınız diğer canlılara zarar olarak geri döner. Doğal kaynaklar, sanayi maddeleri ve trafikte ortaya çıkan atık gazlar hava kirliliğine sebep olan maddeler arasındadır.
Dünya Sağlık Örgütü’nün hava kirliliği için belirlediği üst sınır 20 birimken, Türkiye’de İstanbul’un da aralarında bulunduğu şehirlerde bu değerin 5 katı hava kirliliği görülüyor
Dünya Sağlık Örgütü’nün belirlediği değeri aşan şehirlerin başında Iğdır (135), Batman (115), Afyon (112) ve Osmaniye (109) geliyor. Bu şehirler daha çok kömürle çalışan fabrikaların bulunduğu ve üretim yapılan yerler olduğu için hava kirliliğinde sınır değeri aştığı düşünülüyor. Hava kirliliği bu kadar yüksek değerlerde olan şehirleri solumak, sağlığınız açısından oldukça tehlikeli.
Hepimizin merak ettiği büyükşehir İstanbul’un değer birimi ise 48. Diğer şehirlere göre daha az kirli gibi görünse de İstanbul’da yaşayanlar bu kirliliği hissediyor
İstanbul’da sadece trafikteki araçlar sebebiyle etrafa birçok atık madde yayılıyor. İstanbul gibi büyük bir şehirde yaşamanın hava kirliliğine ne kadar büyük etki ettiğini tahmin etmek zor değil.
Her saat başı 800 kişinin hayatını kaybetmesine sebep olan hava kirliliği, çeşitli solunum yolu hastalıklarına ve cilt problemlerine de sebebiyet veriyor
Sağlık Bakanlığı ve Dünya Sağlık Örgütü’nün raporlarına göre hava kirliliği özellikle çocuklarda astım, bronşit ve alerjik problemler gibi çeşitli solunum yolları hastalıklarına sebep oluyor. Bunlar haricinde iç ve dış hava kirliliğine maruz kalan her yaş grubundan insanda sıklıkla KOAH, akciğer kanseri, kalp krizi, kalp yetmezliği ve felç gibi ölümcül hastalıklara da rastlanıyor. Ayrıca hamilelik zamanlarında hava kirliliği olan bir ortamda çok fazla zaman geçirdiğinizde çocuğunuzun otizm hastalığına yakalanma ihtimali çok daha yüksek oluyor. Çocukların gelişim çağında hava kirliliğiyle temasında ise akciğer fonksiyonlarında gerileme olduğu görülüyor.
Yapılan araştırmalar, evlerin dış mekanlara oranla 5 kat daha kirli havaya sahip olduğunu ve iç mekan kirliliğinin 2016’da dünyada 3,8 milyon kişinin erken ölümüne sebep olduğunu ortaya koyuyor
İzmir, İstanbul ve Ankara’da yapılan bir araştırma sonucuna göre, insanlar, yüzde 55’i dış mekanların iç mekanlara göre daha kirli olduğunu düşünüyor. Ancak bu oldukça büyük bir yanılgı, çünkü iç ortamlar, kullanılan ürünler sebebiyle dış ortamlara göre daha kirli bir havaya sahip.
Zamanımızın büyük bir kısmını geçirdiğimiz iç mekanlardaki hava kirliliğinin sebeplerine bir bakalım
Günümüzde çoğu insan zamanının yaklaşık yüzde 90’ını ev, ofis, spor salonu ve kafe gibi kapalı ortamlarda geçiriyor. Eğer bulunduğunuz kapalı ortamların kirli havası alerjik hastalıklardan felce uzanan birçok ciddi hastalığa sebebiyet verebiliyor. İşte bu yüzden, sağlığımıza dikkat etmek için birtakım önlemler almalıyız. İlk olarak iç mekanlardaki hava kirliliğinin şaşırtıcı sebeplerine bakalım…
İç mekan kirliliği, iki temel kaynağa dayanıyor: İç mekanlarda kullanılan ürünler sonucunda oluşan kirlilik ve dış ortamdan içeri giren kirlilik
1. Sigara kullanımı ve yemek pişirme sırasında ortaya çıkan duman ve koku
Evlerinizde kullandığınız ürünlerin çoğu iç mekan kirliliğine sebep olabilir. Özellikle sigara dumanı, evlerde ve kapalı mekanlarda, hem aktif içicilerin hem de pasif içicilerin sağlığı üzerinde olumsuz bir etkiye sahip. Sigaranın yanı sıra, yemek yaparken ortaya çıkan duman ve rahatsız edici, ağır kokular da havaya partikül salınımı yaparak soluduğumuz havayı kirletiyor. Kirli havadan ve daha birçok olumsuz etkiden korunmak için hava temizleyicileri kullanabilirsiniz. Hava temizleyici cihazlar, hem iç mekandaki kokuyu hem de dumanı yok ederek temiz bir hava sağlıyor. Solunum yolu hastalıkları ve alerjik problemleri de evinizdeki hava temizleyici cihazlarla önleyebilirsiniz. Hava temizleyici cihazları daha yakından incelemek için buraya tıklayabilirsiniz.
2. Gaz sobası, kerosen (gaz yağı) içeren ısıtıcılar, odun sobası ve şömine kullanımı
Hava kirliliğini oluşturan başlıca sebeplerden biri de, havaya yayılan gazlardır. Siz de evinizde gazlı sobalar ve gaz yağı içeren ısıtıcılar kullanıyorsanız bu, havayı olumsuz etkileyen “kobalt” elementini açığa çıkarıyorsunuz demektir. Bu gibi ısıtıcılar, hava kirliliği yanı sıra, evinizin nem seviyesini de düşürüyor. Nemsiz bir hava; boğaz kuruluğu, göz nezlesi, deri tahrişi ve öksürük gibi şikayetlere neden olabilir. Evinizde daha temiz bir hava solumak ve üst solunum yolları hastalıklarından kurtulmak istiyorsanız hava nemlendirici cihazları kullanabilirsiniz. Bu cihazlar, soğuk ve sıcak buhar verme özellikleriyle ikiye ayrılıyor. Soğuk buharla nem sağlayan makinelerde çocuğunuzun buhara yaklaşıp yanması gibi bir olayla karşılaşmazsınız ancak sıcak buhar veren cihazlarda bu duruma dikkat etmeniz gerekiyor. Yaz aylarında nem oranı yükseldiği için bu cihazları genellikle kış mevsiminde kullanmanızı öneririz. Hava nemlendirici cihazları daha ayrıntılı bilgi için buraya bakabilirsiniz.
3. Halı, kilim gibi ürünler kullanmak
Evin vazgeçilmez eşyalarından biri olan halılar, havaya yaydığı tozlar ve içerdiği alerjen maddeler sebebiyle iç mekandaki hava kirliliğinin en önemli sebeplerinden. Tüm bu olumsuz özelliklerin yanı sıra, eskimiş halıların ürettiği bakteriler ve nem de havayı kirletiyor. Evinizde çok fazla nem olduğunu düşünüyorsanız iç mekandaki havayı dengede tutan ve böylelikle temiz bir havada solunum yapmanızı sağlayan nem alma cihazlarından faydalanabilirsiniz. Bu araçlar, havayı filtrelediği için havayı temizleme özelliğine sahip. Nem alma cihazlarıyla ilgili daha fazla bilgi için buraya bakabilirsiniz.
4. Temizlik ürünü ve saç spreyi, parfüm, deodorant gibi kozmetik ürünlerin kullanımı
Evlerimizi temizlemek ve kişisel bakımımıza özen göstermek için kullandığımız ürünler, sağlığımızı tehdit ediyor. Temizlik ve kozmetik ürünlerinde bulunan VOC (uçucu organik bileşikler), iç mekan havasına kimyasal yayılımına sebep olur. Kokulu mumlar ve oda kokularının da, VOC bileşenleri içeren ürünlere dahil olduğunu belirtelim. Uçucu VOC bileşenleri içeren ürünler, havanın nemini aldığı için evinizde hava nemlendirme cihazlarını kullanabilirsiniz.
5. Evcil hayvanlarınızın dökülen tüyleri
Size evinizde arkadaşlık eden sevimli dostlarınız da ne yazık ki iç ortam kirliliğine sebep olan faktörlerden biri. Evcil hayvanınızın döktüğü tüylerin halılara yapışması ve halıya her bastığınızda havada yükselerek hava kirliliğine sebep olması solunum yollarınızın tıkanmasına neden olabilir. Ayrıca biyolojik olarak evcil hayvanlarınızın ürettiği virüsler, yine solunum yollarınıza ve akciğerinize olumsuz etki ederek astım benzeri hastalıkları tetikleyebilir. Eğer bir evcil hayvanınız varsa anti alerjik elektrik süpürgesi kullanmanızı öneririz. Anti alerjik süpürgeleri daha yakından incelemek için sizi buraya alalım.
6. Pencereleri sürekli açık tutmak
Pencereleri sürekli açık tuttuğunuzda dış ortamdaki kirli havanın ve havada uçuşan polenlerin iç mekana girmesine sebep olursunuz ve böylelikle evdeki hava temiz olsa da kirlenir. Özellikle yeni yapılan inşaatlara yakın oturuyorsanız veya eviniz sürekli araçların geçtiği bir cadde üzerindeyse pencereleri kapalı tutmaya özen göstermelisiniz. Yaz aylarında pencereleri açmak istediğinizde de hava temizleme cihazları sayesinde iç mekanın havasını temiz tutabilirsiniz.
