Birleşmiş Milletlere göre bugün dünya üzerinde 195 ülke var. Bu ülkelerin her biri de türlü sınırlarla birbirinden ayrılıyor. Herhangi iki ülkenin birbirinden ayrıldığı noktaya gittiğimizde bizleri çoğunlukla dikenli teller, kontrol noktaları ve gümrük kapıları karşılıyor. Ancak bazı ülkeleri uzun nehirler, devasa okyanuslar ya da heybetli dağlar birbirinden ayırıyor. Buna karşın tarihte ortaya çıkan çok daha ilginç sınır bariyerleri var. Kadim zamanlardaki ülkeleri ve insan topluluklarını birbirinden ayıran bu yapılardan bazıları ise aradan geçen uzun yıllara rağmen varlığını sürdürüyor. İşte Çin Seddi’nden İstanbul Surları’na, tarihteki en ünlü 7 sınır duvarı.
1. Amorit Duvarı
Tarihteki en eski uygarlıklardan biri olan Sümerler, pek çok ilke imza atan önemli bir medeniyetti. Kendi sınırlarını bir duvar ile çevrelemeyi ilk kez akıl edenler de Sümerlerden başkası değildi.
Milattan önce 21. yüzyılda Sümer hükümdarları Shulgi ve Shu-Sin, ülkelerini Mezopotamya’ya akınlar düzenleyen Amorit halkının gazabından korumak için bir bariyer inşa etmeye karar verdi.
Fırat ve Dicle nehirleri arasında ortaya çıkan bu bariyer, büyük ihtimalle bir şehrin etrafına inşa edilmeyen tarihteki ilk sınır duvarı olma özelliği taşıyor. İlerleyen dönemde Amorit Duvarı olarak isimlendirilen bu yapı, ne yazık ki Sümerleri düşman akınlarından korumak konusunda hayli yetersiz kalmıştı. Tarihçiler, duvarın yalnızca birkaç yıl boyunca Amorit savaşçılarını Sümer ülkesinden uzak tutabildiğini ifade ediyor.
2. Atina Duvarları
Atina, Antik Yunan’ın en önemli şehirlerinden biriydi. Ancak bir liman şehri olması, Atina’yı askeri saldırılar karşısında savunmasız hale getiriyordu. Bu sebeple Atinalılar, şehir merkezinden Pire ve Phalerum gibi hayati limanlara kadar uzan geniş duvarlar inşa ettiler. Şehri düşman saldırılarına karşı korunaklı hale getiren bu görkemli yapılar, Uzun Atina Duvarları olarak anılıyordu…
Duvarlar, gerçekten de inşa amacına uygun olarak Atina’yı pek çok önemli saldırıdan korumuştu. Ancak Atina donanmasının denizlerdeki üstünlüğü kaybetmesi, bu önemli sınır duvarının da işlevi yitirmesine neden oldu. Tarihçiler, Uzun Atina Duvarlarının kanlı bir savaşın ardından şehri ele geçiren Spartalılar tarafından yıkıldığını düşünüyor.
3. Gürgan Seddi
Gürgan Seddi, Hazar Denizi’nin güney kıyısından İran’daki Elburz Dağları’na kadar 191 kilometre boyunca uzanan tarihi bir sınır duvarı. Kırmızı tuğlalardan örülen bu duvar, “Kızıl Yılan” olarak da isimlendiriliyor. Bilim insanları, kısa bir süre öncesine kadar sınır duvarının Büyük İskender tarafından inşa ettirildiğini düşünüyordu. Bu nedenle Gürgan Seddi, “İskender’in Bariyeri” olarak da isimlendiriliyordu. Ancak son dönemde yapılan çalışmalara göre duvar, milattan sonra 5. yüzyılda, Persler tarafından inşa edildi.
Antik dönemin en önemli sınır duvarlarından biri olan Gürgan Seddi’nin kuzeydeki Hun akınlarına karşı bir önlem olarak inşa edildiği düşünülüyor. Bununla birlikte bu antik sınır duvarı gözetleme noktaları, su tedarik yolları ve binlerce askere ev sahipliği yapabilen istihkâm noktaları ile bir sınır duvarından çok, antik dönemin en ilginç savunma yapıları arasında yer alıyor.
4. Hadrian Duvarı
Roma İmparatoru Hadrianus, milattan sonra 122 yılında Britanya’yı kuzeydeki “barbar” topluluklardan korumak için bir duvar inşa edilmesini emretti. Modern İngiltere’yi doğu-batı ekseninde ikiye bölen Hadrian Duvarı bu şekilde ortaya çıktı.
3 metre genişliğe sahip uzun duvarda sınır askerlerinin konuşlanması için özel olarak inşa edilen yapılar da vardı. Hadrian Duvarı, bugün eski görkeminden oldukça uzak. Ancak günümüzde İngiltere’nin en çok ziyarete edilen tarihi eserleri arasında yer alıyor.
5. Çin Seddi
Çin Seddi, dünyanın en ünlü tarihi eserlerinden biri. Gobi Çölü’nden Kuzey Kore sınırına değin binlerce kilometrelik bir alanda uzanan bu tarihi yapının inşası milattan önce 3. yüzyılda İmparator Qin Shi Huang döneminde başladı. Ancak yapının en ünlü kısımları düşman saldırılarına karşı koymak amacıyla milattan sonra 14. ve 17. yüzyıllar arasında inşa edildi.
6. İstanbul Surları
İstanbul Surları veya o dönemki adıyla Konstantinopolis Surları, Bizans İmparatorluğu’nun kalbini çevreleyen oldukça etkili bir savunma duvarı olarak inşa edilmişti. Surlar, 1453 yılına kadar Konstantinopolis’i çok sayıda saldırıdan koruyan en önemli unsurdu.
7. Berlin Duvarı
Bazı sınır duvarları, ülkeleri birbirinden ayırıyor. Bazı duvarlar ise yaşam biçimleri ve ideolojiler arasında bir bariyer görevi görüyor. Yapımına 13 Ağustos 1961’de başlanan 46 kilometre uzunluğundaki Berlin Duvarı ise bir anlamda tüm dünyayı ikiye ayırıyordu! Temelde Berlin’in doğusu ile batısı arasında bir sınır bariyeri olarak inşa edilen duvar, kasım 1989’da yıkıldı ve yakın tarihin en ikonik sınır duvarı, geçmişin tozlu raflarındaki yerini almış oldu.
