Matematik, her ne kadar birçok kişi için basite indirgenmiş bir ders olarak görülse de aslında evrenin ve var oluşun gizemini çözebilmenin belki de en büyük aracı. Hayatın her alanında biz fark etmeden kendine yer bulan matematiğin en bilinmezlerinden biri de “pi sayısı”.
Peki pi sayısı nedir? Neden bu kadar önemli?
Pi sayısı, bir dairenin çevresinin çapına olan oranıdır
Dairenin çevresinin çapına olan oranı her daire için aynı olduğundan pi sayısı, bir matematiksel sabit haline geldi. Gerçek değeri henüz hesaplanamayan pi sayısı, en basit haliyle 3.14 olarak kullanılır. Ancak uzay ve fizik alanındaki önemli hesaplamalar için ondalık basamak sayısı artar.
Pi kelimesi ise Yunanca kökenlidir. Yunanaca’da “çevre” anlamına gelen “περίμετρον” kelimesinin ilk harfidir (π)
Ayrıca “π” harfi Yunan alfabesinin 16. harfidir.
Kaynaklara göre ilk gerçek değerin Archimedes tarafından kullanıldığı biliniyor
Pi sayısını kimin bulduğu ise kesin bilgilere dayandırılamıyor ancak Babiller’e kadar dayandığı ve Babiller’in pi sayısını 3 olarak kabul ettiği biliniyor. Bazı tabletlerde ise pi değerinin 3.125 olarak alındığı görülüyor.
Günümüzde ise 2009’da üçüncü ayın 14’ü (3.14’ü temsil ettiği için) ABD tarafından 14 Mart Ulusal Pi Günü ilan edildi
14 Mart özellikle matematikçiler için oldukça önemli bir gün olarak kabul ediliyor. Ayrıca ABD’de “pie” yani turtayla kelime benzerliği nedeniyle 14 Mart’ta pi sayısına özel turtalar yapılıyor. Google da her yıl Pi Günü’ne özel doodle’lar hazırlıyor.
Pi sayısının şu ana kadar 13.3 trilyon basamağının hesaplandığı biliniyor
Aslında bilimin bir çok alanında 40 basamağa kadar kullanımı yeterli olsa da bir çok insan binlerce pi basamağını ezberlemeye çalışıyor
Hatta bunun için kurulan “pi’nin 1000 basamağını ezberleyenler kulübü” ya da “100 basamağını ezberleyenler kulübü” gibi topluluklar bulunuyor. Şu anki rekor 70030 basamağı ezberleyen birine ait. Türkiye’den ise Lamia Sarıpınarlı, 1050 basamak ezberleyerek listede 107. sıraya yerleşse de geçen yıl Sivas’ta Burak Şahin adlı bir lise öğrencisi 2017 basamağı ezberlemeyi başardı.
Pi sayısı hakkındaki en ilginç şey ise hiçbir zaman kendini tekrar etmemesi ve özgün bir şekilde sonsuza kadar gitmesi
Bu sonsuzluğun içinde ise neredeyse aradığınız her türlü dizilimi bulabilirsiniz. Yani doğum tarihiniz, kredi kartı numaranız gibi bir çok rastgele dizilim pi sayısının içinde mevcuttur
Bunun için hazırlanmış bir site bile var. mypiday.com adlı siteden istediğiniz sayıyı girerek girdiğiniz sayının pi sayısının kaçıncı basamağında bulunduğunu görebiliyorsunuz.
Sanatçılar, Pi sayısının basamaklarındaki sayıları belli bir düzene göre bir araya getirerek çeşitli görseller oluşturuyor
Pi sayısı aynı zamanda müzisyenleri de etkiliyor. Pi sayısındaki rakamlara göre yazılmış bir beste bile var
Birçok bilim insanı tarafından dünyanın tüm gizemlerinin bu sonsuz sayı içinde gizli olduğu düşünülüyor
David Çudnovski ise Pi sayısı hakkında “Pi’yi keşfetmek, kâinatı keşfetmek gibidir.” diyor…
