1992 yılında İngiltere’nin Suffolk bölgesindeki Hoxne köyünde yaşanan bir keşif, arkeoloji tarihinin en dikkat çekici olaylarından birine dönüştü. Emekli bahçıvan ve amatör metal dedektörü kullanıcısı Eric Lawes, kaybolan bir çekici bulmak için tarlaya çıktığında karşısına yaklaşık 1.500 yıllık devasa bir Roma hazinesi çıktı. Toprağın altından çıkan birkaç metal parçası, kısa süre içinde Roma Britanyası’ndan kalma en önemli hazinelerden birinin keşfedildiğini gösterdi.
Kaybolan bir çekiç, bulunan bir tarih hazinesi
Eric Lawes, arkadaşı Peter Whatling’in kaybettiği çekici bulmak için metal dedektörüyle araziyi tarıyordu. Dedektörden gelen güçlü sinyal üzerine toprağı kazmaya başladığında birkaç gümüş kaşık ve altın parça gördü. Ancak sıradan bir metal buluntuyla karşı karşıya olmadığını fark edince kazıyı ilerletmek yerine yetkililere haber verdi.
Bu karar, Hoxne Hazinesi’nin bilimsel yöntemlerle çıkarılmasını sağladı. Arkeologlar ertesi gün bölgeye gelerek toprağı olduğu gibi kaldırıp laboratuvar ortamında incelemek üzere taşıdı. Böylece eserler rastgele toplanmak yerine nasıl yerleştirildikleriyle birlikte araştırılabildi.
Hoxne Hazinesi’nin içinde neler vardı?
Hoxne Hazinesi, Roma İmparatorluğu’nun Britanya’daki son dönemlerine ait altın, gümüş ve değerli eşyalardan oluşuyordu. Buluntular arasında yaklaşık 15 bin Roma sikkesi, altın takılar, gümüş sofra eşyaları ve çeşitli günlük kullanım nesneleri yer alıyordu.
Hazinenin dikkat çeken parçaları arasında: Altın kolyeler, bilezikler ve yüzükler, ince işçilikle yapılmış gümüş kaşıklar, gümüş tabak ve kaplar, ünlü “Empress” adı verilen süslü bir biberlik, çeşitli kutu parçaları ve saklama kapları bulunuyordu. Özellikle altın takılar ve gümüş sofra takımları, Roma dönemindeki zenginlik anlayışı ve günlük yaşam hakkında önemli bilgiler verdi.
Hazinenin neden toprağa gömüldüğü hâlâ kesin değil
Arkeologlar Hoxne Hazinesi’nin yaklaşık MS 430’lu yıllarda gömüldüğünü düşünüyor. Bu dönem, Roma yönetiminin Britanya’dan çekilmeye başladığı ve bölgenin büyük siyasi değişimler yaşadığı bir zamandı. Hazinenin sahibi büyük ihtimalle değerli eşyalarını güvende tutmak için toprağa sakladı ancak onları geri alamadı.
Hazinenin düzenli şekilde yerleştirilmiş olması da dikkat çekiciydi. Eşyaların ahşap bir sandık ve daha küçük kutular içinde saklandığı, bazı parçaların kumaş veya organik malzemelerle korunmuş olabileceği düşünülüyor. Bu düzen, sahibinin eşyalarını geçici değil planlı bir şekilde sakladığını gösteriyor.
Roma Britanyası’nın son günlerine açılan bir pencere
Hoxne Hazinesi yalnızca değerli metallerden oluşan bir koleksiyon değil; aynı zamanda Roma döneminin son yıllarına dair bir zaman kapsülü olarak görülüyor. Sikkeler sayesinde hangi imparatorların döneminde kullanıldıkları, ticaret ağları ve Roma ekonomisi hakkında bilgiler elde edildi.
Hazinedeki bazı eşyalar ise Roma toplumundaki yaşam tarzını gösteriyor. Örneğin süslü kaşıklar ve takılar, dönemin üst sınıflarının estetik anlayışı ve zenginlik göstergeleri hakkında ipuçları veriyor.
Bugün nerede sergileniyor?
Hoxne Hazinesi günümüzde British Museum koleksiyonunda bulunuyor. Keşif sonrası müze tarafından satın alınan eserlerin önemli bölümü Roma Britanyası galerilerinde sergileniyor. Hazinenin keşfi, İngiltere’de arkeolojik buluntuların korunması ve metal dedektörü kullanıcılarıyla arkeologlar arasındaki iş birliği açısından da önemli bir dönüm noktası kabul ediliyor.
Bir çekiç için başlayan arayışın tarihe geçen sonucu
Hoxne Hazinesi’nin hikâyesini sıra dışı yapan şey yalnızca içerdiği altın ve gümüşler değil. Binlerce yıllık bir geçmiş, aslında kaybolan basit bir çekici arama sırasında yeniden gün yüzüne çıktı. Bugün Hoxne, Roma döneminden kalan en değerli arkeolojik keşiflerden biri olarak tarihteki yerini koruyor.
