Tıbbın bu kadar gelişmediği yıllarda, bazı hastalıkların da henüz tanısı konmamıştı. Savaşlar, göçler, zorlu yaşam şartları derken bu süreç pek çok hastalığı tetikliyordu. Ancak tıp bilimi yetersiz imkanlar nedeniyle her şeye çare bulamıyordu. Halk ise toplumda görülen bu hastalıkları çeşitli adlarla anıyordu. Bu isimler ise zaman geçmesine rağmen dilden dile, kulaktan kulağa yayıldı. Hatta bazı hastalık isimleri bölgelere göre bile değişiklik gösteriyor. Biz de sizler için geçmişten günümüze halk dilinde 15 hastalığa verilen isimleri yazdık.
Tıp dilinde hastalıklar latince isimler ile anılsa da halk dilince böyle değil. Çünkü geçmiş zamanlarda bazı hastalıkların tanısı konmamıştı
Bu nedenle de çoğu hastalık dilinde kulağa oldukça garip gelebilecek isimlerle anılıyor. Geçmişten günümüze halk dilinde 15 hastalığa verilen isimleri derledik
1. Paçavra hastalığı: Grip
Özellikle kış mevsiminde herkesin kabusu olan grip halk arasında “paçavra hastalığı” olarak biliniyor. Influenza adı verilen virüs gribe neden oluyor. Grip, şiddetli eklem ağrıları, ateş, öksürük gibi semptomlara neden olabiliyor. “Grip nasıl geçer?” diyorsanız, sizi diğer içeriğimize alalım.
2. Ordubozan: Varis
Varis, toplardamarların duvarlarının zayıflamasına bağlı olarak bu duvarların kalıcı biçimde genişlemesine verilen isim. Ancak halk arasında varis; ordubozan olarak adlandırılıyor.
3. İngin, dumağı: Nezle
Pek çok kişi nezle kelimesinin eş anlamlıları olan ingin ve dumağı sözcüklerini bilmiyor olabilir. Ancak nezle eski zamanlarda halk arasında ingin ya da dumağı olarak bilinip öyle anılıyordu. Nezleye neden olan 200’den falza virüs bulunuyor. Gribi daha az şiddetli hali olan nezle bir boğaz ve burun enfeksiyonu.
4. Kazıklı humma: Tetanos
Küçükken pek çoğumuz tetanos aşısı olduk. Bu hastalık ise halk arasında “kazıklı humma” olarak adlandırılıyor. Tetanosa Clostridium tetani adlı bakteri neden oluyor. Aşı koruması olmadığı takdirde tetanos ölümcül olabiliyor.
5. Tavuk karası: Gece körlüğü
Gece körlüğü halk dilinde”tavuk karası” olarak adlandırılıyor. Genetik mirasla gelen bu hastalık geceleri ve zayıf ışıkta görmeyi zorlaştırıyor. Ancak tavuk karası hastalığı, günümüzde ‘okuvizyon’ ve kök hücre gibi tedavilerle durdurulabiliyor.
6. Algöynek: Kızamık
Al bildiğiniz gibi kırmızı kelimesinin eş anlamlısı. Algöynek ise kızıl hastalığı, kızamık ya da kızamıkçık olarak biliniyor. Kızamık hastalığına ise virüsler neden oluyor ve kızamık kişiden kişiye hızla bulaşabiliyor. Akut döküntülü bir enfeksiyon hastalığı olan kızamıktan aşı ile korunmak mümkün.
7. İncitme beni: Kanser
Çağımızın hastalığı olarak bilinen kanserin ise halk arasındaki ismi “incitme beni”. Kanser alternatif tıp kitaplarında ise “kötü karakterli hastalık” olarak geçiyor.
8. İt dirseği: Arpacık
Göz kapaklarını tutan, iltihaplı bir cilt hastalığı olan arpacık Anadolu’da “it dirseği” olarak adlandırılıyor. Arpacığın iç ve dış arpacık olarak iki türü bulunuyor, tedavisi ise oldukça kolay.
9. Kuruyel: Romatizma
Romatizma kelimesi ise Yunanca “rheuma” kökünden geliyor. Romatizma oldukça genel bir terim olmakla birlikte kemik, kas ve eklemlerin etrafındaki ağrı veya acıyı ifade etmek için kullanılıyor. Romatizma halk arasında ise “kuruyel” olarak adlandırılıyor.
10. Cırcır, sürgün: İshal
Genç kuşağa en yakın kelime şüphesiz “cırcır”. İshal için pek çok kişinin bu kelimeyi kullandığını duymuşsunuzdur. Ancak ishal halk dilinde sürgün olarak da adlandırılıyor.
11. Karasu: Glokom
Halk arasında “karasu” olarak adlandırılan hastalık ise bir göz rahatsızlığı. Bu göz rahatsızlığının tıptaki ismi ise “glokom”. Glokom gözün içindeki basıncın artması durumu olarak biliniyor.
12. Baloncuk: Anevrizma
Halk arasında baloncuk olarak bilinen hastalık ise anevrizma. Anevrizma, zayıflayan kan damarlarının duvarında oluşan ve baloncuk şeklinde olan genişlemelere verilen genel bir isim. Bu damarlar inceldiği içinse yırtılma riski aşıyor. Yırtılması ise ölümle sonuçlanabiliyor.
13. Kralların hastalığı: Gut
Gut’a ise halk ağzında kralların hastalığı deniliyor. Böyle denilmesi ise gutun genellikle varlıklı insanlarda görülmesi. Gut genetik ve/veya çevresel çeşitli faktörler nedeniyle vücutta ürik asit oluşumunun artması ve böbreklerden yeterince atılamaması sonucunda oluşuyor. Protein bakımından zengin beslenen kişilerde görülüyor.
14. Bayılma: Senkrop
Halk dilinde bayılma denilen durumun adı aslında “Senkop”. Bu durum aniden gelişen, dolaşım yetmezliğine bağlı, beynin kısa süreli kansız kalması sonucu ortaya çıkan geçici bir bilinç kaybı.
15. Dolama: Paronychia
Halk arasında dolama olarak bilinen rahatsızlık ise parmağa bir cisim batması sonucu tırnak dibinde meydana gelen iltihaplanma. Tıp dilinde bu durum “Paronychia” olarak adlandırılıyor.
Kaynak: 1
