Ne yazık ki her yıl pek çok insan, çeşitli sebeplerle yaşamını yitiriyor. Özellikle trafik kazaları nedeniyle ölüm oranı oldukça fazla. Nitekim depremlerde de pek çok canı yitiriyoruz. Depremlerde arama kurtarma ekipleri enkaz çalışmalarını büyük bir titizlikle yürütüyor. Enkaz altında olan kişilere öncelikle damar yolu açılıp sıvı veriliyor. Bunun bir nedeni var. Enkaz altında kalan kişiler ezilme tehlikesi ile karşı karşıya. Eğer bilinçli müdahale edilmezse hayatlarını kaybedebilirler. Bu nedenle de enkaz altında kalan kişilere her ne kadar yardım edilmek istense de mutlaka bir doktor beklenmeli. Çünkü enkaz altında kalanlar ölüme neden olan Crush sendromu, (veya travmatik rhabdomiyolizis) yaşayabiliyorlar. Peki crush sendromu nedir? Belirtileri nelerdir?
Crush sendromu; en basit tanımıyla vücut dokularının kısmen veya tamamen ezilmesi veya baskıya maruz kalması sonucunda oluşan ödem, şok, böbrek yetmezliği, kalp ve solunum yetmezliği gibi sonuçlara verilen isim
Sendrom ilk olarak 1909 yılındaki Messina depreminde tanımlandı. Depremden sağ kurtulan kişilerin halsizlik ve ödem gibi belirtiler ile öldükleri gözlemlendi
O yıllardan beri de crush sendromu üzerine araştırmalar ve çalışmalar devam ediyor.
Sendrom özellikle, iş ve trafik kazalarındaki darbe alan, çığ düşmesi ile kar kitlesinin altıda kalan ya da enkaz altında uzun süre kalan kişilerde görülebiliyor
Ezilme olarak tanımlanan crush sendromunda, ağır ezilmeler yaşandığında sıvı kana karışıyor ve kan basıncı düşüyor. Crush sendromunun belirtileri nelerdir?
Crush sendromu, kas zedelenmesi ve akut böbrek yetmezliği ile ortaya çıkıyor. Bu sendrom ile birlikte böbrek kan akışı azılıyor ve doku zedelenmeleri meydana geliyor. Bu şekilde kişide akut böbrek yetmezliği ortaya çıkıyor ve cildi de beraberinde etkileyen bir sendrom yaşanıyor. Ezilme sendromu olarak da tanımlanan crush sendromunun belirtileri ise şu şekilde;
– İdrarın renginin kahverengi olması
– Kalp çarpıntısı
– Ciltte ödem meydana gelmesi
– Düşük tansiyon
– Halsizlik
– Ritim bozukluğu (Aritmi)
Crush sendromuna ne sebep olur?
Sendrom, özellikle yıkıcı deprem gibi doğal afetlerde enkaz altında kalan kişilerde ortaya çıkıyor. Sendroma şiddetli ezilmeler neden oluyor. Çığ düşmesi, iş kazaları ya da trafik kazaları da sendroma neden olabiliyor.
Crush sendromu tedavi edilebiliyor mu?
Crush sendromunda birincil tedavi yöntemi sıvı tedavisi. Enkaz atlında kalan hastaların hayat fonksiyonlarının normale dönmesi ve ezilmiş olan hücrelerin tekrardan tedavi edilmesi amacı ile sıvı tedavisi uygulanıyor.
Kanı önemli ölçüde etkileyen sendromda, hastanın durumuna göre tedavi mümkün. Öncelikle bu sendromu yaşayan kişilerde kan dengelenmeye çalışılıyor. Kişinin şoka girmemesi için önlem alınıyor. Hastalara sıvı enjekte ediliyor. Ayrıca crush sendromunda potasyum değeri de düşürülüyor.
Öte yandan sendrom ölümlere de neden olabiliyor. Sendrom nedeniyle, hipovolemik şok, hiperkalemi, hipokalemi, metabolik asidoz, akut myoglobulinürik böbrek yetmezliği gelişebiliyor. Bu da ne yazık ki kişinin ölümüne neden oluyor.
Kaynak: 1
