Çanakkale Savaşı’nda, Yarbay Mustafa Kemal Atatürk’ün “Ben size taarruz emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum.” sözüyle canlarını ortaya koyan ve adı “Kahraman Birlik” olarak tarihe yazılan 57. Alay’ın kahramanlıkları hâlâ gururla anlatılıyor. 19. Tümen’e bağlı 57 Alay, 107 sene önceki savaşın zaferle sonuçlanmasında kilit bir rol oynamıştı. 57. Alay , 15 Nisan 1915’te Anzak ilerlemesini durdurması ile tarihe geçmiş bir askeri birlik. Bu listemizde, 57. Alay’a dair bilmeniz gerekenleri sıraladık. Kahraman Alay’ı saygıyla anıyoruz.
57. Alay’ın hikayesi
1914 yılında başlayan ve 1918 yılında biten Birinci Dünya Savaşı, tarihin en kanlı savaşlarından biriydi. Resmî kayıtlara göre bu savaş, arkasında toplam 8.556.315 ölü, 21.219.452 yaralı ve 7.750.945 kayıp veya esir bırakmıştı. Osmanlı İmparatorluğu I. Dünya Savaşı sırasında 8 ayrı cephede savaşıyordu. Bu cephelerden biri de Çanakkale idi. Fransa ve İngiltere’nin hedefi, İstanbul’u işgal edip boğazları geçerek Osmanlı’yı savaş dışı bırakmaktı. İstanbul’u ele geçiremeyince, Gelibolu Yarımadasına çıkarma yapmayı planlamışlardı. Böylelikle, boğaz kıyılarındaki tüm Osmanlı ordusunu temizleyerek İstanbul’a geçmeyi düşünmüşlerdi. Düşman birlikleri karadan çıkmayı planladı. Bu eylemlerini 25 Nisan 1915 sabahında Mustafa Kemal’in de tahmin ettiği gibi Arıburnu bölgesinden gerçekleştirmek için harekete geçtiler.
25 Nisan gecesi, Bigalı köyünde olan 19. Tümen karargahında gemi ve topların sesleri duyulmaya başladı
Mustafa Kemal’e, sadece bir tabur askerle hareket etmesi emredilmişti. Oysa düşman kalabalıktı ve kıyıda durdurulmalıydı. Mustafa Kemal, durumu hemen üstlerine bildirmek ve daha fazla asker istemek için hareket etti fakat kimseye ulaşamadı. Komutanlar yoktu. Yarbay Mustafa Kemal, sorumluluğu üzerine alarak, tümene bağlı 57. Alay’ı, süvari birliği ve bir top bataryası ile bölgeye gönderdi. 25 Nisan’dan 17 Mayıs’a kadar süren savunma sonucunda, düşman Arıburnu’ndan temizlendi. 57 Alay, düşmanın 8 taburuna karşı koymuş, çok sayıda şehit vermişti.
Alayın, kendisinden 4-5 kat büyük bir orduya karşı verdiği mücadele, bir kahramanlık örneğiydi
57. Alay, İngiltere ve Fransa’nın çıkarma yaptığı Arıburnu’nda, düşmanın karşısında duvar gibi dimdik durmuş ve savaşın başında Çanakkale’nin geçilmez olduğunu dünyaya kanıtlamıştı. Vatanları için bile bile ölüme giden Alay, adını böylece tarihe altın harflerle yazdırdı. İngiliz Subay General Hamilton’ın, “Gebe dağlar Türk doğurmakta devam ediyor.” sözü de, Türk askerinin sergilediği büyük kahramanlık mücadelesini akıllara kazımış oldu.
“Yenilmez” olarak görülen İngiliz ve Fransız donanmaları, Çanakkale‘de bozguna uğradıktan sonra, savaş esnasında İngiliz Donanma Bakanı olan Winston Churchill görevinden istifa etmek zorunda kaldı
Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Savaşı’ndaki zaferi ile birlikte, Birinci Dünya Savaşı iki yıl daha uzadı. Rusya, Birinci Dünya Savaşı’ndan erken ayrıldı ve Bolşevik İhtilali gerçekleşti. “Çanakkale geçilmez” destanını yazan binlerce kahraman arasında 57. Alay’ın kahramanlıkları ve gösterdikleri üstün başarı, aradan geçen 107 yıla rağmen gururla anlatılıyor.
57. Alay’ın ve komşu birliği 27. Alay’ın siperleri üzerine daha sonraki yıllarda bir otopark inşa edildi
Tarihçiler asıl şehitliğin otopark yapıldığını ve üzenin granitle kapatıldığını iddia ediyor! Öte yandan 57 Alay için sembolik bir şehitlik de bulunuyor. Çanakkale Şehitler Abidesi, 21 Ağustos 1960 tarihinde ziyarete açıldı. Günümüzde savaşta şehit olan askerlerin anısını yaşatmaya devam ediyor. 57. Alay’ın Gelibolu Yarımadası’ndaki şehitliği , her yıl 18 Mart’ta yüzbinlerce kişi tarafından ziyaret ediliyor. Anzak Şehitliği ve Atatürk’ün sözlerinin yazıldığı Arıburnu Anıtı da her yıl 25 Nisan’da Türkler ve dünyanın her yerinden gelen insanların ziyareti ile duygusal anlara sahne olmaya devam ediyor.
