Vedat Tek, 1873 yılında Osmanlı vezirlerinden Giritli Sırrı Paşa ile şair ve besteci Leylâ Hanımın çocuğu olarak İstanbul’da doğdu. Sanatla iç içe büyüyen Tek, 20. yüzyılın başlarında ismini duyurmaya başladı. Osmanlı’nın özellikle son dönemlerinde saray baş mimarlığı ve Harbiye Nezareti baş mimarlığı yapan başarılı bir isimdi. Aynı zamanda Birinci Ulusal Mimarlık Akımı’nın öncülerinden biriydi. Öte yandan Sanayi-i Nefise Mektebi’ndeki ilk Türk öğretim görevlisi olan Vedat Tek, bu konuda tarihe geçmiş bir isimdir. Aktif projeler ürettiği dönemlerde ve serbest mimarlık zamanlarında Nişantaşı’nda kendi oturduğu ev dahil birçok apartman tasarlamıştır. Türkiye’nin formal eğitim görmüş ilk mimarı olarak tanınan Vedat Tek’in hayatına ve eserlerine yakından bakalım.
Vedat Tek kimdir?
Ünlü mimar Vedat Tek, 1873 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Birinci Ulusal Mimari Akımı’nın ilk temsilcilerinden biri olan Tek, önemli bir ekole de öncülük etmiş bir isim. Bununla beraber örgün eğitim görmüş ve mimari projelerini hayata geçirmiş ilk Türk mimar olma unvanına sahip. Lise hayatını Galatasaray Lisesi’nde sürdüren Vedat Tek bir dönem Paris’e taşındı ve lise eğitimine burada devam etti.
Ünlü mimar Paris’te Ecole Monge’u bitirdi ardından Academie Julien’de heykel ve resim dersleri almaya başladı
Tüm bu eğitimlerin üzerine Ecole Centrale’de matematik ve mühendislik dersleri alan Tek, Ecole des Beaux Arts’ı kazandıktan sonra mimarlık serüveni başlamış oldu. Her alanda kendini geliştirmeyi amaç edinen ünlü Türk mimar; matematik, heykel ve resim alanındaki üstün başarıları ile okulunu çok iyi bir derece ile tamamlamayı başarır.
Uzun seneler Paris’te ikamet eden Vedat Tek, bu dönemde kentin mimarisinden büyülenir ve ülkesine dönünce ilham aldığı detayları dönüştürerek Türk yapılarına özgün nitelikler dizayn etmeye başlar. Öte yandan özgünlüğünü korumak için Selçuklu ve Osmanlı mimarisini derinlemesine araştırır ve başarılı eserlerini böylece ortaya koyar.
Vedat Tek eserleri neler?
Ünlü imar Vedat Tek’in eserleri arasında birçok değerli yapı bulunuyor. Bu eserler arasında; Kastamonu Hükümet Konağı, Halit Bey Yalısı, Eminönü Büyük Postane Binası, Eminönü Büyük Postane Camii, Sultanahmet Defter-i Hakani Binası, Nişantaşı Vedat Tek konutu, Deniz Hamamları, İzmit Saat Kulesi, Halit Ziya Uşaklıgil Villası, Karaköy Muradiye Han, Beşiktaş Dolmabahçe Sarayı Ekleri, Cemil Topuzlu Köşkü, Moda Vapur İskelesi, Saraçhane Belediye Binası, Kadıköy İskelesi, Haydarpaşa Vapur İskelesi, Moda Vapur İskelesi, Gazi Köşkü, Pertev Apartmanı, Tophane Tahir Han, Yayla Apartmanı ve Ankara Palas listelenebilir. Bu listeye eklenecek Türkiye’nin dört bir yanında daha birçok etkileyici yapı olduğunu da not düşelim.
Bonus: Ünlü mimarın Nişantaşı’nda kendine ait bir evi bulunuyor
Günümüze ulaşan sayısız mimari eser yaratan Vedat Tek, Türk mimarisinde gerçekten önemli bir isim. Ünlü mimara ait Nişantaşı’nda konumlanan bu güzel evden size biraz söz etmek istiyoruz. İlk bakışta yapının mimari dizaynında Selçuklu ve Klasik Osmanlı mimarisi göze çarpıyor. Kimi zaman restoran kimi zaman muayenehane kimi zaman da ev olarak kullanılan tarihi binanın orijinal tasarımı bozulduğu için tahribata uğradığı da biliniyor.
Ünlü mimar Vedat Tek’in ailesi için inşa ettiği bu tarihi ev Nişantaşı’ndaki ikinci konut görevini görüyor. Konutun 1913 ile 1916 yılları arasında tasarlandığı biliniyor. Peki bu etkileyici bina tam olarak nerede? Vedat Tek’e ait bu ev İstanbul’un Şişli ilçesine bağlı Nişantaşı semtinde konumlanıyor. Vali Konağı Caddesi ile Süleyman Nazif Sokağı’nın birleştiği köşede, eğimli ve üçgen bir arazide yer alan yapı, yaklaşık 190 metrekarelik bir arsa üzerinde bulunuyor. Özgün dizaynı ile dikkat çeken yapı sokağın en dikkat çeken konutlarından biri olarak göze çarpıyor.
