Günlük hayatın sıradan görünen işleri bazen beklenmedik zorluklar içerebilir ama bir de bunu uzayda yapmaya çalıştığınızı düşünün! Yatağa girerken kaybolmamak için kendinizi bağlamak, ekmek kırıntılarının teknolojik bir felakete dönüşmesini önlemek ya da gözyaşlarınızın yanaklarınıza değil, gözünüzün içine yapışması… Evet, uzayda hayat gerçekten bambaşka! Astronotlar her gün bizim farkında bile olmadan yaptığımız şeyleri bilim kurgu filminden fırlamış çözümlerle halletmek zorunda. Eğer “Uzayda kahve içmek mi zor olabilir?” diye düşünüyorsanız, sıkı durun! Çünkü birazdan uzayın en ilginç günlük zorluklarıyla tanışacaksınız! İşte uzayda yapılması zor günlük görevler…
1. Uyku
Yatakta dönüp durmak bazen sinir bozucu olabilir ama en azından dünyada battaniyenin altına çakılıp kalıyoruz. Uzayda işler biraz farklı! Astronotlar, gece uyurken kabinde serbestçe uçmamak için kendilerini uyku tulumlarına sıkı sıkı bağlıyorlar. Evet, bildiğiniz bağlanıyorlar! Aksi takdirde, uykunun ortasında birdenbire tavana yapışabilir ya da arkadaşlarının yanına sürüklenebilirler.
2. Ekmek yemek
Sabahları mis gibi ekmek kokusuyla uyanmayı kim sevmez ki? Ama uzayda ekmek? Asla! Çünkü ekmek kırıntıları havada uçuşarak her yere yayılabilir ve elektronik cihazlara zarar verebilir. NASA bu yüzden ekmek yerine özel olarak paketlenmiş tortillaları kullanıyor. Yani astronotların tost ekmeği değil, lavaş versiyonu var.
Taze bir salata yemeyi unutun! Uzayda sebzeler kurutulmuş ve vakumlu paketlerde saklanıyor. Peki, astronotlar bu kupkuru sebzeleri nasıl yiyor? Çok basit! Torbanın içine biraz su enjekte ediyorlar ve sebze tekrar yenilebilir hale geliyor. Bir nevi sihir gibi! Ama kabul edelim, ıspanak vakumlu torbada pek de iştah açıcı görünmüyor…
4. Diş fırçalamak
Dünyada dişlerimizi fırçalayıp köpük köpük ağzımızı çalkalayabiliyoruz. Ama uzayda suyu lavaboya tükürmek mi? Yok öyle bir şey! Astronotlar dişlerini fırçaladıktan sonra macunu mecburen yutuyorlar. (Evet, biraz mide bulandırıcı ama yapacak bir şey yok!) Sonrasında diş fırçalarını temizlemek için ağızlarına su çekip, suyu fırçanın üzerine geri püskürtüyorlar. Uzayda temizlik yapmak bile bilimsel bir deney gibi!
5. El yıkamak
Ellerinizi yıkamak için suyun akması gerektiğini mi düşünüyorsunuz? Uzayda su öylece akmaz, çünkü ağırlıksız ortamda damlalar havada süzülür! İşte bu yüzden astronotlara özel “durulama gerektirmeyen sabunlu su torbaları” var. Küçük bir pipetle avuçlarına biraz sıvı sıkıyorlar, sonra ellerini köpürtüp bir havluyla siliyorlar. Uzayda suyun her damlası kıymetli, o yüzden boşa harcamak yok!
Kimse uzay kapsülünde süzülen saç telleri görmek istemez! O yüzden astronotlar saçlarını keserken özel bir sistem kullanıyorlar. Saç tıraş makineleri direkt olarak bir vakuma bağlı ve kestikleri her saç anında içine çekiliyor. Kısacası, uzayda kuaföre gitmek yerine kendi saçınızı süpürmek zorundasınız!
7. Tırnak kesmek
Düşünsenize, tırnağını kestiniz ve o küçük parça, yerçekimi olmadığı için havada süzülerek süper hassas bir cihazın içine girdi… Sonuç? Kocaman bir teknik problem ve NASA’nın başını ağrıtan bir olay! İşte bu yüzden astronotlar tırnaklarını rastgele kesmezler. Onun yerine, tırnaklarını uzay istasyonundaki havalandırma deliklerinden birinin önünde keserler. Böylece havada süzülen tırnak parçacıkları hemen yakalanır ve etrafa saçılmaz. Yoksa birinin gözüne kaçması işten bile değil! Uzayda süzülen bir tırnak, belki de Dünya’da görebileceğiniz en tehlikeli şeylerden biri olabilir.
8. Ağlamak
Filmlerde astronotların uzaya bakıp hüzünlenerek ağladığını izlediyseniz, olayın gerçekte nasıl işlediğini bilmeniz lazım. Uzayda ağlamak mı? O iş biraz farklı. Dünya’da gözyaşların yanaklarından süzülür gider. Ama uzayda? Hayır! Mikro yerçekimi nedeniyle gözyaşların yer çekimiyle aşağıya akmaz, tam tersine gözlerinin etrafında birikerek kocaman damlacıklar oluşturur. Eğer uzun süre silmezseniz, bu damlacıklar bir süre sonra gözünüzün önünü kapatarak görmenizi bile zorlaştırabilir! Bu yüzden astronotlar, ağladıklarında hemen havlu ya da peçeteyle gözyaşlarını silmek zorundadırlar.
9. Kahve içmek
Güne başlamak için kahveye ihtiyacınız varsa, uzayda yaşamak sizin için biraz zor olabilir! Çünkü mikro yerçekimi yüzünden sıcak suya kahve telvesi dökmek neredeyse imkânsız. Su damlacıkları havada süzülerek her yere sıçrayabilir ve kahve içme hayaliniz uzay boşluğuna karışabilir.
Ama NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) bunun için süper bir çözüm buldu! Astronotlara özel tasarlanmış bir espresso makinesi geliştirildi. Bu makine, kahveyi içinde hapsettiği özel kapsüller sayesinde uzayda sıçrama ya da dökülme olmadan içilebilir hale getiriyor. Tabii ki, kahve fincanı yerine, özel tasarlanmış torbalar kullanılıyor. Kahvenizi pipetle içmek zorundasınız ama sonuçta, uzayda kahve keyfi yapabiliyorsunuz!
10. Duş almak
Uzayda duş almak? O iş biraz hayal gibi! Çünkü uzayda su serbestçe akamaz ve damlacıklar havada süzülerek etrafa yapışır. Bu yüzden astronotlar, günlük temizliklerini özel olarak hazırlanmış sabunlu su ve bezlerle yaparlar.
Bir nevi ıslak mendil banyosu! Ama bu yöntem oldukça etkili çünkü hem zaman kazandırıyor hem de su tasarrufu sağlıyor. Ayrıca, sıkışık bir uzay istasyonunda, kötü kokuların büyük bir sorun olabileceğini unutmayın.
Uzayda yapılması zor günlük görevler yazımızın sonuna geldik. Tamam, uzayda kahve içmek zor, duş almak sıkıntılı ama ya tuvalet? İşte burası tam bir mühendislik harikası! Astronotlar uzaya gitmeden önce “uzay tuvaleti eğitimi” alırlar. Çünkü uzayda, tuvalet kullanmak bile teknik bilgi gerektirir. Uzayda tuvalet deneyimi Dünya’dakinden tamamen farklı! Ve hayır, bir düğmeye basıp sifonu çekmek gibi basit bir olay değil!
