Doğuda sanatsal baskıların ilk örnekleri, Japonya’da 1600’lü yıllarda ortaya çıkan Ukiyo-e yani tahta baskı sanatlarıyla görülmeye başladı. Edo Dönemi’nde (17.-19. yüzyıl), Hiroshige, Hokusai ve Kunichika gibi isimler bu sanatın önde gelen ustaları arasında yer aldı. Ukiyo-e’ler, genellikle dönemin popüler kültürüne ait temaları işledi; kabuki oyuncuları, savaş kahramanları ve çay evlerinin gözde güzellikleri gibi figürler bu eserleri yarattı. Tüm zamanların en bilinen Ukiyo-e baskıları beş ana kategoride sınıflandırılır: güzel kadınlar, manzaralar, savaşçılar ve kahramanlar, kabuki aktörleri ve shunga (müstehcen ve yasadışı erotik sanatlar). Peki gelmiş geçmiş en ünlü Ukiyo-e baskıları hangileri?
1. Büyük Dalga – Hokusai
Katsushika Hokusai’nin 1830 yılında yarattığı Büyük Dalga, sanat tarihinin en tanınan Ukiyo-e eserlerinden biridir. Fuji Dağı’nın 36 Görünümü serisinin bir parçası olan bu eser, özellikle Batı’da büyük ilgi görmüş, Fransız ve Avrupalı koleksiyoncular arasında popüler olmuştur. Zamanla birçok kez kopyalanmış ve yeniden üretilmiştir. Hokusai’nin ustalığı, bu baskının sanat tarihindeki kalıcı yerini sağlamlaştırmıştır.
2. Kameido’daki Plum Park – Hiroshige
Utagawa Hiroshige’nin 1857 tarihli bu baskısı, Edo’nun ünlü manzaralarını tasvir eden serisinin bir parçasıdır. Vincent van Gogh, bu eseri 1887’de kopyalamış ve Ukiyo-e sanatının Batı üzerindeki etkisini artırmıştır. Bu baskıda resmedilen “Uyuyan Ejderha” olarak bilinen ağaç, saflığı simgeleyen beyaz çiçeklerle doludur. Saflığı ve doğallığı yansıtan bu ağaç, o dönemin manzara sanatında önemli bir yere sahiptir.
3. Station thirty-two: Seba – Hiroshige
Otuz İkinci İstasyon olarak bilinen bu eser, Hiroshige’nin Kisokaidō otoyol serisine katkıda bulunduğu önemli bir çalışmadır. Geniş manzaralar ve doğayla iç içe olan sahneler, Hiroshige’nin eserlerinde sıkça karşımıza çıkar. Seba baskısı da doğanın ve mevsimlerin insan hayatındaki etkilerini ustaca betimleyen eserlerden biridir.
4. Tako to Ama, the Dream of the Fisherman’s Wife – Hokusai
1814 tarihli Tako to Ama, the Dream of the Fisherman’s Wife, Ukiyo-e’nin erotik sanatı olan shunga kategorisinde yer alır. Japon Edo döneminde müstehcen sanat eseri olarak görülen bu baskı, Hokusai’nin cinsellik ve mitolojiyi yaratıcı bir şekilde bir araya getirdiği bir eserdir. Tokugawa şogunluğu döneminde cinsel imgeler yasaktı, ancak Hokusai bu yasağı yaratıcılığıyla aşmayı başarmıştı.
5. The Teahouse Waitress Takashima Ohisa – Shunchō
Katsukawa Shunchō’nun 1790’larda yarattığı bu eser, dönemin güzellik standartlarını ve moda trendlerini yansıtan bir Ukiyo-e başyapıtıdır. Özellikle çay evleri ve geyşa kültürüne atıfta bulunan bu baskı, dönemin popüler kültürünü yansıtan önemli örneklerden biridir. Zarif giysiler ve kullanılan mika tozu ile parlak bir arka plan yaratılmış, bu da eseri o dönemin en arzu edilen sanat eserlerinden biri haline getirmiştir.
Tōshūsai Sharaku’nun 1794 tarihli bu baskısı, kabuki tiyatrosunun ünlü oyuncularını konu alır. Japon kabuki tiyatrosu, aşırı dramatik ifadeleri ve gösterişli kostümleriyle tanınır. Sharaku’nun bu eserinde, parlak renkler ve grotesk ifadeler dikkat çeker. Kabuki oyuncuları, Ukiyo-e baskılarında sıkça işlenen temalardan biridir ve bu eser, o dönemin teatral kültürünü yansıtan çarpıcı bir örnektir.
7. Sea of Off Satta in Suruga Province – Hiroshige
1859 tarihli bu eser, Hiroshige’nin doğaya ve manzaraya olan ilgisini gösteren bir başka Ukiyo-e örneğidir. Hokusai’nin Büyük Dalga eserine saygı duruşunda bulunan bu baskı, çarpıcı deniz manzarasıyla izleyiciyi etkiler. 1830’lardan sonra popülerleşen manzara baskıları, Ukiyo-e sanatında yeni bir dönemin habercisi olmuştur.
Torii Kiyonaga’nın 1782 tarihli bu eseri, izleyiciye bir portaldan bakıyormuş hissi veren perspektifiyle dikkat çeker. Batı’dan gelen ticari ve sanatsal etkilerle, Japon sanatçılar yeni perspektif tekniklerini Ukiyo-e’ye uyarlamaya başlamıştır. Kiyonaga’nın bu çalışmasında, sahne derinliği daha gerçekçi bir şekilde yansıtılmıştır.
9. Toki Jūrōzaemon Mitsuchika – Kuniyoshi
Utagawa Kuniyoshi’nin 1848-1850 yılları arasında yarattığı bu baskı, savaşçı temalı Ukiyo-e eserlerinden biridir. Politik ve tarihi içeriklerle dolu olan bu tür baskılar, Japonya’da yasaklanan temaların dolaylı yollarla işlenmesine olanak tanır. Kuniyoshi’nin bu eseri, bir savaşçının dramatik mücadelesini ve siyasi temaları ustaca bir araya getirir.
10. Nagazaki’deki Maruyama’nın Görünümü – Hiroshige II
1859 tarihli bu son eser, Ukiyo-e’nin klasik öğelerini içinde barındırır. Arka plandaki yüksek yerleşim ve Batı’dan gelen perspektif etkileri, bu baskıyı diğerlerinden ayıran unsurlardandır. Nagazaki’nin Maruyama manzarası, Edo döneminin sanatsal tarzının Batı ile olan etkileşimini net bir şekilde gösterir.
