Ana sayfa » Tarih » Buluşlar, Felaketler ve Rekorlar: Geçmişten Günümüze Uçuş Tarihi
Buluşlar, Felaketler ve Rekorlar: Geçmişten Günümüze Uçuş Tarihi
Paris üzerinde süzülen sıcak hava balonlarından New Jersey’de zeplin çarpmasına kadar havacılık tarihinin en önemli anlarından bazılarını bu içeriğimizde derledik.
Modern anlamda her ne kadar son 50 yıldır uçuşlar yaygınlaşsa da havacılığın tarihi yüzlerce yıl öncesine dayanıyor. İnsanlar tarihin ilk zamanlarından itibaren gökyüzüne çıkma hayali kurdular. Bu arayış antik Çin’de uçurtma uçurmayla başladı. 18. yüzyılda hidrojenle çalışan sıcak hava balonlarının icadıyla devam etti. Günümüzdeki modern uçaklar icat edilmeden önce havacılık tarihinde sayısız trajik olay yaşandı. Gelin uçuş tarihi hakkında hazırladığımız bu listeye birlikte bakalım.
1505 – 06: Da Vinci uçmanın hayalini kuruyor, araştırma bulgularını yayınlıyor
Da Vinci, tarihte havacılıkla ilgilenen en popüler isimlerden biri. Kuşların Uçuşu Üzerine isimli kitabı, havacılık üzerine yazılmış ilk örneklerden biri kabul ediliyor. Kitap, uçuşun doğası ve aerodinamik ilkeleri hakkında binlerce not ve yüzlerce eskiz içeriyor. Da Vinci’nin bu kitabı olmasaydı modern uçaklar belki yüzlerce yıl sonra ortaya çıkacaktı. Çünkü havacılıkla ilgili ilk adımlar bu kitap yazıldıktan ve dünyaya yayıldıktan hemen sonra atıldı.
21 Kasım 1783: İlk insanlı sıcak hava balonu uçuşu
Fransız kardeşler Joseph-Michel ve Jacques-Etienne Montgolfier, 1783 yılında bir sıcak hava balonu tasarladı. İlk sıcak hava balonu denemesinde bir ördek, bir koyun ve bir horoz gökyüzüne çıkmıştı. Bu başarılı test uçuşundan iki ay sonra, yine Montgolfier kardeşler tarafından tasarlanan bir balonla iki insan ilk defa Paris’e yükseldi. Balon, elle beslenen bir ateşle çalışıyordu ve kağıt ile ipekten yapılmıştı. Bu uçuş sırasında sıcak hava balonu 500 fit yükseldi. Bugün bize kısa gelse de yaklaşık yarım saatte sekiz buçuk kilometre yol kat etti. Uçuş tarihi ilkleri arasında bulunan bu olayın ardından inanılmaz bir rekabet ortamı oluştu. Kısa bir süre sonra Jacques Alexander Charles ve Nicholar Louis Robert’in tasarladığı balon iki saatten fazla havadan kalmayı başardı ve 40 kilometreden fazla yol kat etti.
1809 – 1810: Sir George Cayley aerodinamiği tanıttı
19. yüzyılın şafağında, İngiliz filozof George Cayley, dünyayı aerodinamik araştırmalarıyla tanıştıran bir dizi makale yayınladı. Cayley makalelerinde uçuşun dört kuvvetini (ağırlık, kaldırma, sürükleme, itme) tanımlamıştı. O tarihten sonra “havacılığın babası” olarak isimlendirilmeye başladı. Cayley, ilk sabit kanatlı uçak kavramını geliştirdi ve bir insanı havaya uçurmayı başaran ilk planörü tasarladı.
24 Eylül 1852: Giffard’ın zeplini, motorlu hava yolculuğunun mümkün olduğunu kanıtladı
Wright kardeşlerin göklere çıkmasından yarım yüzyıl önce, Fransız mühendis Henri Giffard, ilk motorlu hava uçuşunu gerçekleştirdi. Buhar enjektörünü icat eden Giffard, 250 kiloluk bir motorla çalışan ve üç kanatlı bir pervane tarafından yönlendirilen puro şeklindeki bir zeplin tasarladı. “Giffard Dirigible” isimli bu zeplinle Paris’ten Élancourt’a tam 43 kilometre yol kat etti. 3 beygir gücündeki motor, 100 kiloluk bir kazan tarafından ateşlenmekteydi. Uçuş, buharla çalışan bir hava gemisinin yönlendirilebileceğinin ve kontrol edilebileceğinin ilk örneği oldu.
1876: İçten yanmalı motorların kullanılması
Alman mühendis Nikolaus Otto; hafif, verimli ve gazla çalışan bir motor tasarladı. Devrim niteliğindeki bu yenilik, uçuş tarihi için yeni bir çağın başlangıcıydı.
17 Aralık 1903: Wright kardeşler havalanıyor
Orville ve Wilbur Wright kardeşler, Kuzey Carolina’da ağır bir uçağın ilk kontrollü uçuşunu gerçekleştirdiler. Wright Flyer isimli bu uçak toplam 4 kez gökyüzüne çıktı. Uçuş tarihi için muazzam bir başarı kabul edilen bu olay, dönemin gazetelerinde aylarca yankı buldu.
1907: İlk helikopter
Fransız mühendis ve bisiklet üreticisi Paul Cornu, günümüz helikopterlerinin ilk örneğini tasarladı. Cornu, helikopteri Fransa’nın Lisieux yakınlarında yaklaşık 20 saniye boyunca 1,5 metre yüksekliğe kaldırmayı başardı. Kısa bir süre sonra Amerikan Igor Sikorsky, yeni bir tasarımla modern helikopterlere giden sürecin ilk adımını attı.
1911-12: Harriet Quimby kadın pilotlar için iki ilke imza attı
Harriet Quimby, dört aylık uçuş derslerinden sonra 1911’de pilot lisansı alan ilk Amerikalı kadın oldu. Lisansını aldıktan sadece bir yıl sonra İngiliz kanalını tek başına geçen ilk kadın olarak bir ilke daha imza attı. Ancak uçuştan iki gün önce Titanik batmıştı. Bu nedenle Quimby’in başarısı pek fazla önemsenmedi.
Ekim 1911: Uçak orduların envanterine dahil edilmeye başladı
İtalya, Osmanlı İmparatorluğu ile savaştığı esnada uçakları; keşif, nakliye ve bombalama için kullanan ilk ülkelerden biri oldu. Daha sonra uçaklar, Birinci Dünya Savaşı’nın seyrini değiştirmede belirleyici bir rol oynadı.
1 Ocak 1914: İlk ticari yolcu uçuşu
1914 yılının ilk günü pilot Tony Jannus, St. Petersburg Belediye Başkanı Abe Pheil’i Tampa’ya uçurdu. Bu uçuş, ticari havayolu endüstrisinin temelini attı.
1914-1918: Dünya savaşı, uçakların militarizasyonunu hız kazandı
Birinci Dünya Savaşı, uçakların geniş çapta kullanıldığı ilk büyük çatışmaydı. Bu savaş sırasında ülkeler, hava stratejisini belirlemek ve denetlemek için yüksek rütbeli genareller atadı. Böylece yeni bir savaş kahramanı unvanı ortaya çıktı: Savaş pilotu.
Haziran 1919: İlk kesintisiz transatlantik uçuş
Tarihteki ilk kesintisiz transatlantik uçuşunu, İngiliz John Alcock ve Arthur Brown gerçekleştirdi. Aksiyon dolu 16 saatlik yolculuk, uçak İrlanda’ya zorunlu iniş yaptıktan sonra son buldu. Zorlu bir uçuş olsa da hiç kimse yaralanmadı.
1921: Bessie Coleman pilot lisansı alan ilk siyah kadın oldu
Jim Crow yasalarıyla siyahi insanların uçuş okuluna gitmesi yasaklanmıştı. Ancak bu yasalar Bessie Coleman’ı durduramadı. Fransa’nın Le Crotoy kentindeki Caudron Brothers’ın Havacılık Okulu’na başvurabilmek için Fransızca öğrendi. Kısa bir süre sonra ilk halka açık uçuşunu gerçekleştirdi ve hava gösterileriyle ün kazandı. Ancak Coleman, 1926’da rutin bir test uçuşunda trajik bir şekilde öldü.
1927: Lucky Lindy ilk solo transatlantik uçuşu gerçekleştirdi
Alcock ve Brown’ın birlikte transatlantik uçuşlarını gerçekleştirmelerinden yaklaşık on yıl sonra, Detroit’ten 25 yaşındaki Charles Lindbergh tek başına deniz aşırı uçuş yaparak dünya çapında ün kazandı. Bu başarıdan sonra Lindbergh anında zamanının en büyük halk kahramanlarından biri oldu. Onur madalyası kazandı ve havacılığın olanaklarına ilgi duyulan yeni bir çağın başlamasına yardımcı oldu.
Amelia Earhart, 20 Mayıs 1932’de Newfoundland’dan yola çıkarak Kuzey İrlanda’ya inen ve Atlantik Okyanusu’nu tek başına geçen ilk kadın oldu. Yaklaşık 14 saat süren uçuş, ona dünya çapında bir ün kazandırdı. O tarihten sonra Earhart pek çok havacılık rekoru kırdı. Ancak 1937’de dünyanın çevresini dolaşmaya çalışırken Pasifik Okyanusu üzerinde kayboldu ve bir daha kendisinden haber alınamadı.
1937: Hindenburg çöktü
İki dünya savaşı arasında, havacılık sektörünün öncüleri uçakları popüler hale getirmek için çok uğraştılar. Ancak 1937 yılındaki meşhur Hindenburg felaketinden sonra buharla çalışan uçakların popülaritesi hızla düştü. Çünkü Zeppelin şirketinin amiral gemisi Hindenburg, iniş esnasında havada patladı. 35 kişi patlama esnasında hayatını kaybederken 62 kişi ağır yaralanmıştı. Haberler tüm dünyaya yayıldıktan sonra havacılık sektörü duraklama dönemine girdi.
14 Ekim 1947: Chuck Yeager ses duvarını aştı
Chuck Yeager, ordu için Mojave Çölü üzerinde deneysel X-1 süpersonik füzeyi test ederken, yanlışlıkla da olsa ses duvarını aşarak tarihe geçti. Havacılık tarihinin en destansı başarılarından birine imza atan Yeager, o tarihten sonra dünya çapında ün kazandı.
1949: Dünyanın ilk ticari jet uçağı havalandı
Ticari uçuşlar ilk başladığında uçaklar alçak irtifalarda uçtuklarından, insanların yolculuğu gürültülü, soğuk, rahatsız edici ve oldukça zordu. Ancak İngiliz yapımı “de Havilland Comet”, 1949 yılında dört türbin motoru, basınçlı kabini, geniş pencereleri ve rahat oturma alanıyla ilk uçuşunu yaptığında, uçuş tarihi için yeni bir dönem başladı.
1954-1957: Boeing uçmayı güzelleştiriyor
Konforu, hızı ve güvenliği ile lanse edilen Seattle merkezli Boeing uçakların piyasaya sürülmesiyle birlikte günümüzdeki modern uçak seyahatlerinin çağı başladı. Pan American Airways, bu uçakları satın alan ilk şirket oldu. Savaştan sonra modernitenin sembolü haline gelen bu uçaklar, hava yolculuğunu sıradan hale getirdi.
27 Mart 1977: Tenerife’de Felaket
İki Boeing uçağı Kanarya Adaları’ndaki Los Rodeos Havaalanı pistinde çarpıştığında tarihin en büyük havacılık felaketlerinden biri yaşandı. Çarpışma esnasında pist, sisle kaplıydı. Sis çok yoğun olduğu için o gün, havaalanındaki bütün uçuşlar iptal olmuştu. Ancak yakınlardaki bir havaalanında bomba patladığı için tüm uçaklar Los Rodeo’ya inmek zorunda kalmıştı. Kaza sonucunda 583 kişi hayatını kaybederken onlarca kişi ağır yaralandı.
1978: Uçuş elektronik hale geldi
ABD Hava Kuvvetleri, 1978 yılında F-16 Fighting Falcon savaş uçağı için ilk kablosuz işletim sistemini geliştirdi. Bu yeni teknolojinin ardından uçağın manuel uçuş kontrol sistemini bilgisayarlar üstlenmeye başladı. Bu ilerleme, insansız hava araçları, çevik füzeler ve hayalet uçakların yaygınlaşması gibi sayısız gelişmelere yol açtı.
1986: Yakıt ikmali yapılmadan ilk defa dünyanın etrafında dolaşıldı
Amerikalı pilotlar Dick Rutan ve Jeana Yeafer 1986 yılında yakıt ikmali yapmadan dünya etrafında dolaşmayı başaran ilk insanlar oldu. Rutan’ın erkek kardeşi tarafından tasarlanan, tek kanatlı ve çift motorlu uçağın uzun mesafeli uçuşa uyum sağlaması için 17 yakıt deposu bulunuyordu.
