Bir gece düşünün, gökyüzü pırıl pırıl yıldızlarla kaplı, hava ise çarşaf gibi dümdüz. İsviçre sınırına yakın, Almanya’nın Überlingen kasabasının üzerinde iki dev uçak, birbirlerinden habersiz, aynı gökyüzü parçasını paylaşıyor. Bir yanda Bashkirian Airlines’a ait Tupolev Tu-154, diğer yanda DHL’in kargo uçağı Boeing 757. İkisi de aynı havayolu koridorunda, aynı anda, aynı noktaya doğru ilerliyor. Ne yazık ki, bu buluşma Überlingen faciası ve trajedisinin başlangıcı olacak.
1 Temmuz 2002 gecesi, Rusya’nın Moskova şehrinden İspanya’nın Barselona kentine gitmekte olan Bal Bashkirian Airlines’a ait 2937 sefer sayılı Tupolev Tu-154 uçağı, 69 yolcusu ve 2 pilotuyla 36.000 feet irtifada seyrediyordu
Aynı dakikalarda, DHL kargo şirketine ait Boeing 757 uçağı da aynı irtifada uçuyordu. Gökyüzünde bu iki dev çelik kuşun yollarının kesişmesine neden olan kişi, İsviçre’nin hava trafiğini yöneten Skyguide kontrolörü Peter Nielsen idi. Ancak işler onun için de yolunda gitmiyordu. O gece kontrol odasında tek başına çalışıyordu ve birçok sistemi manuel olarak yönetmek zorundaydı.
DHL uçağının pilotları, yakıt tasarrufu sağlamak için 36.000 feet’e çıkma izni istediklerinde, Nielsen bu izni verdi. Aynı dakikalarda, Moskova’dan gelen 2937 sefer sayılı uçak zaten 36.000 feet’te idi. Nielsen, iki uçağın aynı irtifaya yaklaştığını geç fark etti. Panikle, 2937 sefer sayılı uçuşun pilotlarına alçalmalarını söyledi.
Havacılıkta çarpışmaları önlemek için TCAS (Traffic Collision Avoidance System) adlı bir sistem kullanılır. Bu sistem, uçaklar birbirine tehlikeli derecede yaklaştığında devreye girer ve pilotları uyarır
Fakat 2937 sefer sayılı uçağın pilotları, TCAS’in yüksel talimatını değil, hava trafik kontrolörünün verdiği alçalma talimatını uyguladılar. Aynı anda DHL pilotları da TCAS’in alçalma talimatına uyarak aşağı indi. İki uçak da alçalmaya başladı ve bu ölümcül hata, havada kesişen bir kader çizgisine dönüştü.
Saat 23:35’te, Überlingen faciası yaşandı ve semalarında bir patlama sesi duyuldu. Boeing 757’nin kuyruğu, Tupolev Tu-154’ün gövdesine saplandı. Uçaklar, havada parçalanarak yerleşim yerlerinin yakınlarına düştü. Yolcu uçağındaki 69 kişi ve kargo uçağındaki 2 pilot, toplam 71 kişi hayatını kaybetti. Kazadan sağ kurtulan olmadı.
Başlangıçta, Rus pilotlar suçlandı. Ancak daha sonra Skyguide şirketi kazanın sorumluluğunu kabul etti ve kurbanların ailelerine tazminat ödedi
Ancak en trajik olay, kazadan iki yıl sonra yaşandı. Eşi ve iki çocuğunu bu kazada kaybeden Rus mimar Vitaly Kaloyev, olaydan kişisel olarak Peter Nielsen’i sorumlu tuttu. 24 Şubat 2004’te, Kaloyev Zürih’te Nielsen’in evine gitti. Kontrolörü kapısının önünde bıçaklayarak öldürdü. Kaloyev, İsviçre mahkemelerinde 8 yıl hapis cezası aldı ancak sadece 2 yıl sonra serbest bırakıldı. Rusya’ya döndüğünde ise kahraman gibi karşılandı.
Bu korkunç olaydan sonra, uluslararası havacılık kuralları değişti. Artık TCAS ile hava trafik kontrol talimatları çelişirse, pilotlar kesinlikle TCAS’i dinlemek zorunda!
Bugün havacılık dünyası hala Überlingen faciasının derslerini hatırlıyor. O gece, gökyüzü iki uçağa yetmemişti… Ama bu olay, havacılığın daha güvenli hale gelmesini sağladı.
