Türkiye’nin farklı şehirlerinde tescillenerek koruma altına alınan ve doğal miras kabul edilen anıt ağaçlar; yaşı, gövdesi ve boyu itibarıyla türünün alışılagelmiş özelliklerinden ayrışıyor. Bu ağaçlar, doğanın kendilerine bahşettiği uzun ömürleri nedeniyle geçmişi geleceğe bağlıyor. Ağaçların bulunduğu yörede yaşayan insanlar; gölgesinde dinlendikleri, buluşma noktası olarak belirledikleri bu ağaçları gözleri gibi koruyor. Güncel olarak Türkiye’de tam 10 bin 506 anıt ağaç bulunuyor. Bu ağaçlar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından koruma altına alınmış durumda. Anıt ağaç olarak tescil edilmek istenen ağaçlara önce laboratuvar ortamında yaş tespiti yapılıyor. Daha sonra ağaç sınıflandırılıyor ve diğer ağaçlarla karşılaştırmalı olarak inceleniyor. Nihayetinde tescillenen ağaçların bakım ve rehabilitasyon çalışmaları yapılıyor. İlgili kanunlara göre bu ağaçlara kasten zarar veren kişiler 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası alabiliyor. Bulunduğu yerin tarihi, kültürü ve anlatılarında özel bir yere sahip olan bu ağaçlar binlerce yıldır tüm ihtişamıyla zamana meydan okuyor. Peki Türkiye’nin en eski anıt ağaçları hangileri? İşte Türkiye’nin en eski ağaçları…
4121 yaşındaki porsuk ağacı – Zonguldak, Alaplı
Zonguldak’ın Alaplı ilçesinde dünyanın en yaşlı porsuk ağacı bulunuyor. Karadeniz Teknik Üniversitesi tarafından yapılan araştırmalara göre bu ağacın boyu 25.5 metre, çevresi ise 7.7 metre. Gümeli Porsuğu olarak isimlendirilen ağaç, kendi türünün en yaşlısı, tüm ağaç türleri arasında ise en yaşlı 5. ağaç. Her şey istendiği gibi giderse bu güzel ağacın 4000 yıl daha yaşayacağı öngörülüyor.
2334 yaşındaki sedir ağacı – Antalya, Kumluca
Antalya’nın Kumluca ilçesindeki Dibek Tabiatı Koruma Alanı’nda bulunan ve yöre halkının “ambar katran” olarak isimlendirdiği sedir ağacı, 25 metrelik boyu ve 262 santimetrelik gövde çapıyla Türkiye’nin en yaşlı ikinci ağacı.
2283 yaşındaki doğu çınarı – Kahramanmaraş, Onikişubat
Bakanlığın verilerine göre Kahramanmaraş’ın Onikişubat ilçesinde bulunan doğu çınarı, ülkemizin en yaşlı üçüncü ağacı. Düşünsenize bu çınar henüz ilk fotosentezini yaparken Antik Roma İmparatorluğu henüz kurulmamıştı!
2004 yaşındaki kokulu ardıç ağacı – Konya, Taşkent
Konya Taşkent’te bulunan kokulu ardıç ağacı, kendi türünün Türkiye’deki en yaşlı ağacı. 22 metre boyundaki 4.6 metre gövde çapındaki bu ağacın gövdesini, 10 kişi el ele tutuşup çember yaparak sarabilirsiniz. Bu güzel ağaç misler gibi kokan yapraklarını kışın dahi dökmüyor.
1833 yaşındaki doğu çınarı – Manisa, Demirci
Manisa’nın Demirci ilçesindeki doğu çınarı, ülkemizin en yaşlı 5. ağacı. 22,4 metre boyu, 2.1 metre gövde çapıyla bu ağaç görenleri kendine hayran bırakıyor. Tekeler köyündeki doğu çınarını görmek için turistik aktiviteler düzenleniyor. Geçtiğimiz yıllarda ağacın dallarında eğilmeler olsa da yetkililer aşağıdan destek vererek ağacı güçlendirmeyi başardı.
1704 yaşındaki kokulu ardıç – Antalya, Elmalı
Antalya tarihi geçmişi ve doğal güzellikleriyle ülkemizin en turistik şehirlerinden biri. Buradaki ormanlarda birçok yaşlı ağaç bulunuyor. Onlardan biri de Elmalı’da bulunan 1704 yaşındaki kokulu ardıç. Yaşayan tarih olarak isimlendirilen bu ağacın olduğu yer, yerli ve yabancı ziyaretçilerin uğrak noktası.
1654 yaşındaki zeytin ağacı – Manisa, Kırkağaç
Dünyanın meyve veren en eski anıt ağacı nerede diye merak ediyorsanız Manisa’nın Kırkağaç ilçesindeki bu görkemli ağacı görmeye gidebilirsiniz. Bu ağaç neredeyse 1650 yıldır meyve veriyor. Günümüzde dahi ağaçtan zeytin hasadı yapılabiliyor. Bu muhteşem ağacın bir hikayesi de var. Rivayete göre Meryem Ana, Bergama’dan Efes’e giderken bu ağacı doğacak çocuğu Hz. İsa için dikmiş. Bu efsaneden yola çıkan Hollandalı araştırmacı Ticia Verveer, ağaçtan aldığı numuneye karbon testi yaptığını belirterek, zeytin ağacının Hz. İsa ile yaşıt olduğunu ifade ediyor.
1503 yıllık zeytin ağacı – Muğla, Yatağan
Türkiye’nin en yaşlı anıt ağaçları listemize devam ediyoruz. Muğla’nın Yatağan ilçesinde 3 bin yıllık Lagina Antik Kenti’nin içinde bulunan zeytin ağaçlarının çoğu, anıt ağaç olarak tescillenmiş durumda. Bunlar arasında en eski olan ağaç tam 1503 yaşında! Antik kentin geçmişine tanıklık eden tek canlı olan bu ağaç 6 metrelik heybetli yapısıyla görenleri kendine hayran bırakıyor.
1384 yaşındaki Londra çınarı – İstanbul, Sarıyer
İstanbul’un en eski ağacı, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Orman Fakültesi Araştırma ve Uygulama Ormanı’nın içinde bulunuyor. Ne yazık ki bu çınarın içi çürüme kaynaklı boşalmış durumda. Bu nedenle ağaç çok sıkı bir şekilde korunuyor ve güvenlik gerekçesiyle bulunduğu alan ziyarete kapalı. 12 metre boyu ve 4.59 metre gövde çapıyla bu görkemli ağaç tarihe tanıklık etmeye devam ediyor.
1354 yaşındaki zeytin ağacı – Hatay, Payas
Türkiye’nin en yaşlı anıt ağaçları listemizin sonuna geldik. Ülkemizin en yaşlı 10. ağacı, Hatay’ın Payas ilçesindeki 2. Selim Cami’nin avlusunda bulunuyor. 3 gövdeye ayrılan bu ağaç ortalama 40 metrekarelik bir alanı kaplıyor. Tıpkı Manisa’daki zeytin ağacı gibi bu ağaç da dünyanın en yaşlı meyve veren ağaçlarından biri. Yılda 300 kg zeytin hasadı yapılan bu ağaca, yöre halkı gözü gibi bakıyor.
