“Her zaman keşfetmek için bak” sloganıyla 20 yılı aşkın süredir doğa severlerin hayallerine dokunan Atlas Dergisi ülkemizin büyülü doğal harikalarını listeledi.
Nemrut, Yaşayan Volkan
Turgut Tarhan
Öyle bir volkan ki patladığında Türkiye’nin en büyük gölü Van ve en derin gölü Nemrut oluştu. Türkiye’nin en son püsküren dağı Nemrut’un yüksekliği 2 bin 935 metre. Dağ, Türkiye’nin en büyük, Avrupa’nın ise dördüncü büyük kalderasına sahip. Kalderanın içerisinde beş göl, çok sayıda lav çıkış merkezi, lav hunisi, sıçratma konisi, sıcak su kaynakları ve 6 adet mağara bulunuyor. Göllerden en büyüğü olan Nemrut Gölü, 15 kilometrekarelik yüzölçümüne sahip ve bu özelliğiyle dünyanın ikinci büyük krater gölüdür. Gölün deniz seviyesinden yüksekliği ise 2 bin 247 metre. En son 1441 yılında lav püskürttüğü sanılan Nemrut halen faal bir volkan.
Cilo, Buzul Dağı
Turgut Tarhan
En sarp ve ulaşılmaz dağlardandır Hakkari’nin Cilolar’ı. Buzulların kuşattığı zirvenin, dağcıları zorlayan ve duvarı andıran sert tırmanış rotalarını aşmak çok az dağcıya nasip oldu. Cilo’nun 4 bin 168 metrelik zirvesi Reşko (Uludoruk), aynı zamanda Türkiye’nin Ağrı’dan sonra ikinci en yüksek noktası. Hakkari ile Yüksekova arasında uzanan Cilo’nun 3 bin metreden yüksekteki derin vadilerinde Türkiye’nin en büyük buzulları uzanıyor. Zirvenin kuzeybatısındaki 4 kilometrelik Avaspi (Beyaz Su) Buzulu ile kuzeyindeki 3 kilometrelik İzbırak Buzulu bunlar arasında.
Dalyan, Mucizeler Deltası
Hakan Öge
Doğanın eşsiz bir geometri sunduğu, dünyada en fazla çeşitlilik gösteren coğrafyalardan biri Muğla’daki Dalyan Deltası. Deniz, göl, toprak, sazlık bu küçük alanda bir araya geliyor, arkeolojik ve yaban hayat değerleriyle daha da büyüyen bir hazine oluşturuyor.
Büyük Deniz Gölü, Kaçkar’ın Mavi Gözü
Turgut Tarhan
Kabararak yükselen ormanları, altından taç kuşanmış ağaçları, sert ve dik vadilerden dökülen gümüş dereleri, beyaz paltosuna bürünmüş zirveleri ve her mevsim masmavi ışıldayan buzul gölleriyle Kaçkar Dağları, Türkiye’nin doğal zenginliğinin en önemli parçasıdır. Çok sayıdaki buzul gölleri de bu zenginliği taçlandıran değerlerin başında gelir. Türkiye’nin en yükseğindeki göllerden Büyük Deniz Gölü, 3 bin 368 metre rakımda bulunuyor. Kışın tamamen donan göl, Kaçkar zirve rotası üzerinde olduğu için yazın dağcıların en çok rağbet ettiği konaklama noktası. Göle Yusufeli, Yaylalar köyü Olgunlar Mahallesi’nden 5-6 saatlik bir yürüyüşle ulaşılıyor.
Gala Gölü
Cüneyt Oğuztüzün
Meriç Nehri, Edirne’de geniş bir delta oluşturduktan sonra Ege Denizi’ne kavuşuyor. Gala Gölü, Meriç Deltası’nın en bereketli köşelerinden; sahip olduğu doğal zenginliklerden ötürü 2005 yılından bu yana milli park statüsünde. Gala Gölü Milli Parkı, 6 bin hektar büyüklüğünde, sulak alan ve orman ekosistemleri çok sayıda nadir canlı türünü barındırıyor. Gölün başlıca sakinleri ise kuşlar. Sakarmekeler, elmabaşlar, saz deliceleri ve daha nicesi Gala’nın üzerinde birlikte kanat çırpıyor. Bu zenginliğin nedeni, Meriç Deltası’nın, dünyanın önemli kuş göç yollarından birinin üzerinde olması.
Yer Köprü Şelalesi, İki Nehrin Raksı
Ali Ethem Keskin
Biri yeraltında, biri yerüstünde birbirine paralel giden iki akarsu. Üstten akan Karasu, Göksu Nehri’nin yeryüzüne çıktığı noktada 20 metrelik bir şelale yapıyor. Şelaleden dökülen Karasu ile mağaradan çıkan Göksu birleşip geniş bir havuz oluşturuyor. Bu doğal havuzun derinliği bazı noktalarda altı metreyi buluyor. Konya, Hadim yakınlarındaki Yerköprü Şelalesi, bu özelliğiyle yeryüzünde eşi benzeri olmayan bir doğal oluşum.
Ihlara Vadisi, Mucizeler Yarığı
Cüneyt Oğuztüzün
Ateşin, suyun ve rüzgârın eseri. İlk Hıristiyanları koruyup gözeten bir derin yarık. Dik kaya duvarlarına oyulmuş mağara evleri, mabetleri ve yamaçlarına kurulmuş köyleriyle, içinden geçen Melendiz Çayı ona eşlik eden yeşil bahçeleriyle bir mucizeler dehlizi.
İstanbul Boğazı, En Mavi Yol
Turgut Tarhan
İstanbul Boğazı en güzel günlerini nisan ayındaki kısa zaman diliminde yaşıyor. Erguvan ağaçları çiçekleniyor ve her iki yakayı da pembeye boyuyor. Boğaz, nadir rastlanan bir doğa güzelliği olmanın ötesinde kentin tarihinde, kültüründe, düşünce ve hayal dünyasında önemli yere sahip. Marmara Denizi ve Karadeniz arasında uzanan İstanbul Boğazı iki kıtayı, Asya ve Avrupa’yı birbirinden ayırıyor, bu özelliğiyle dünyada tek. Boğaz, orta çizgisi boyunca 30 kilometre uzunluğa sahip. En dar yeri, Hisarüstü ve Kavacık arasını birleştiren Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün iki ayağı arasındaki mesafe yaklaşık 1 kilometre. Boğaz’ın bu noktasında akıntı da oldukça güçlü. Boğaz’da iki farklı akıntı türü var. Üst akıntı Karadeniz’den Marmara Denizi’ne, alt akıntı ise Marmara Denizi’nden Karadeniz’e akıyor.
İğneada Subasar Ormanları, Yeşil Evren
Turgut Tarhan
Kırklareli İğneada ormanları zengin canlı türleri, bitki çeşitliliği, suyla kaplı zemini, tatlı ve tuzlu gölleri, kıyı kumullarıyla benzersiz bir yeşil evren. Eşsizliği nedeniyle koruma altına alınan bölgenin yüzde 85’ini subasar olarak anılan ormanlar oluşturuyor. Bu güzel ormanların zemini toprakla değil, bin bir çeşit güzelliğin yansıdığı sihirli bir aynayı andıran suyla kaplı. Bu yönüyle, Türkiye’deki doğal zenginliklerden biri. Ama aynı zamanda biyolojik çeşitliliğiyle de benzersiz bir doğa parçası.
İnsuyu Mağarası, En Derin Keşif
Ali Ethem Keskin
İnsuyu Mağarası, muhteşem güzellikte oluşumları ve labirenti andıran yapısıyla Türkiye mağaraları içinde özel bir yere sahip. 2006 yılında, taşıması dikkat ve güç isteyen malzemelerle bu mağaraya girip, bilinmeyen derinliklere dalış yapan Atlas ekibi, her gün yeni bir geçit buldu, daha önce hiç geçilmemiş kolları keşfetti. Burdur’un 13 kilometre güneydoğusundaki İnsuyu Mağarası Türkiye’nin turizme açılan ilk mağarasıdır. Mağara aynı zamanda irili ufaklı birçok göl barındırır. Bu göller, kollarla ya da derin çatlaklarla birbirine bağlanır. Mağaranın ölçülen uzunluğu 2 bin 150 metre.
Kelebekler Vadisi, Gizli Cennet
Cüneyt Oğuztüzün
Muğla ilinin Ege Denizi ve Akdeniz’in kucaklaştığı kıyıları çok sayıda hazine barındırıyor. Babadağ eteklerinden denize inen sarp bir kanyon olan Kelebekler Vadisi de aşılmaz doğal duvarların gizlediği cennetten bir parça. Fethiye ilçesi sınırlarında, Ölüdeniz yakınında bulunan Kelebekler Vadisi’ne en kolay denizden ulaşılıyor; bu özelliği onun sakinliğinin de garantisi. Vadi, adını ev sahipliği yaptığı 80’den fazla kelebek türünden alıyor. Bunların en ünlüsü de kaplan kelebeği. Vadi ayrıca yaklaşık 50 metreden dökülen şelalesiyle de dikkat çekiyor.
Kaçkar Dağları, Doğal Yaşlı Ormanları
Turgut Tarhan
Kaçkar Dağları’nın dik yamaçlarını kaplayan engin ormanlar, daima coşku içinde. Mevsimler kol kola, renkler sarmaş dolaş. Mevsimine göre renkli taçlar kuşanan ve yeşil dalgalar halinde yükselen bu orman denizi, Türkiye’nin en değerli ve en el değmemiş doğal yaşlı ormanlarını oluşturuyor. Zengin bitki çeşitliliğiyle en çarpıcı görsel şölenleri sunan, dik yamaçlara tutunmuş bu ormanların zemini yoğun bitki örtüsü nedeniyle geçit vermez niteliktedir. Doğallığını yitirmeden günümüze gelmesini de coğrafyasının özelliklerine ve bu bitki örtüsüne borçlu.
Kapadokya, Güzel Atlar Ülkesi
Fatih Özenbaş
Bir peri masalı diyarıdır Kapadokya. Doğanın birkaç milyon yılda meydana getirdiği bir mucize… Erciyes, Hasan Dağı ve Melendiz Dağı’nın püskürttüğü küller platoda yumuşak bir tüf tabakası, onun üzeri de sert bazalttan bir lav tabakasıyla örtüldü.
Salda Gölü, En Mavi
Cüneyt Oğuztüzün
Burdur’un Yeşilova ilçesindeki Salda Gölü, Batı Toroslar’ın yükseklerine gizlenmiş bir mücevheri andırıyor. Bulutların yansıdığı mavi yüzeyin altında nice sırlar saklanıyor. Ölçülebilmiş derinliği 180 metreyi geçen Salda, bu özelliğiyle Türkiye’nin gölleri içinde ilk sıralarda. Kıyılarını kimi yerde beyaz kumsallar, kimi yerde yeşil çayırlar süslüyor. Tektonik kökenli gölün çevresindeki pınarlardan çıkan sular, ince dereler halinde onun şeffaf maviliğine koşuyor. Salda Gölü, ayrıca kuşlar açısından büyük önem taşıyan bir sulak alan.
Karapınar, Türkiye’nin Tek Çölü
Cüneyt Oğuztüzün
Konya Karapınar ilçesinin güney kesiminde yer alan binlerce hektarlık bir alan Türkiye’nin tek çölünü oluşturuyor. Çölün gizemi buzul çağına dek uzanıyor. Buzul çağında bölgede bulunan büyük bir gölden kalan mil ve tortuların rüzgârla taşınıp biriktirilmesiyle kumullar oluşuyor. Zamanla sıralar halinde uzanan ve geniş bir alana yayılan kumullar gerçek bir çöle dönüşüyor. Volkanik patlamaların yarattığı garip tepeler, göller ve çukurları da barındıran Karapınar Çölü’nün önemli bir kısmı “erozyonla mücadele” kapsamında ağaçlandırıldı. Bugün Karapınar Çölü’nden geriye “barkan” adı verilen hilal şekilli kumullar kaldı.
Meke Gölü, bozkırın şapkası
Turgut Tarhan
Konya’nın Karapınar ilçesi yakınlarında, yeryüzünde bir benzeri bulunmayan bir jeoloji harikası var. Bir fötr şapkayı andıran Meke Gölü, şaşkınlık ve hayret uyandıran bir doğal hazine. Binlerce yıl önce yaşanan volkanik bir patlama ile yaklaşık 4 kilometre çapında bir krater meydana geldi. Volkan suskunluğa gömüldükten ve krater suyla dolduktan sonra, daha önce oluşan kraterin ortasından bir kez daha püskürdü…
Büyülü doğa harikalarının geri kalanı için Atlas Dergi ekinden devam edebilirsiniz.
