Anadolu’nun Binlerce Yıllık Kadim Lisanı: Romeika

Anadolu, onlarca farklı medeniyete ev sahipliği yapan kadim bir coğrafya. Üstelik bu kadim medeniyetlerden günümüze ulaşan çok sayıda eser var. Bu sebeple Anadolu, kültür ve tarih mirası söz konusu olduğunda dünyanın en bereketli toprakları arasında bulunuyor. Antik şehirler, hamamlar, camiler, kiliseler, saraylar… Ancak Anadolu’nun kadim zamanlardan günümüze ulaşan hazineleri, bu maddi yapılarla sınırlı değil. Bugün, Karadeniz’in belirli bölgelerinde küçük bir topluluk tarafından konuşulan Romeika dili de Anadolu’nun en önemli kültür varlıkları arasında.

Binlerce yıllık köklü bir geçmişe sahip olan Romeika dili, Antik Yunancanın da günümüzde yaşayan en yakın akrabası olarak kabul ediliyor. Öyle ki bugün tüm dünyanın yakından tanıdığı Antik Yunan filozoflarından pek çoğunun modern Yunancadan ziyade, günümüzdeki Romeika diline benzer bir dil kullandığı ifade ediliyor. Kısacası Romeika, Anadolu topraklarında binlerce yıldır varlığını sürdüren oldukça önemli bir kültür mirası. Ancak ne yazık ki, ciddi bir yok olma tehlikesiyle karşı karşıya! İşte Anadolu’nun binlerce yıllık kadim lisanı Romeika hakkında bilmeniz gerekenler.

Anadolu, çok sayıda medeniyete ev sahipliği yapan oldukça önemli bir coğrafya

Günümüzden çok uzun zaman önce Anadolu topraklarında yaşayan insanlardan günümüze ulaşan onlarca eser, Anadolu’nun evrensel insanlık kültürü için ne denli kıymetli bir bölge olduğunu ortaya koyuyor. Ancak Anadolu’daki kadim kültür ürünleri, yalnızca maddi unsurlarla sınırlı değil.

Romeika isimli kadim bir dil, Anadolu’nun kuzey kesimlerinde bugün dahi varlığını sürdürüyor

Günümüzde yaklaşık 5.000 kişi tarafından konuşulduğu düşünülen Romeika dili, yoğun olarak Trabzon’un Tonya, Çaykara, Dernekpazarı, Maçka, Of, Sürmene ve Köprübaşı ilçeleri ile bu bölgelerdeki ücra dağ köylerinde konuşuluyor

Müslüman oldukları için 1923 yılındaki mübadeleden muaf tutulan Karadeniz’deki küçük topluluklar, uzun yıllardan bu yana bu kadim dilde konuşmaya devam ediyor. Romeika, günümüze Karadeniz Rumcası veya Pontus Rumcası olarak da isimlendiriliyor.

Romeika dili, yaklaşık 2.000 yıldır ölü bir dil olan Antik Yunancadan yapılar barındırıyor

Cambridge Üniversitesinden dil bilimci Ioanna Sitaridou tarafından aktarılan bilgiye göre Romeika, bugün konuşulan diğer tüm Yunanca lehçelerinde kaybolmuş olan Klasik Yunancadan gelme yapılar ihtiva ediyor.

Uzmanlar, Antik Yunancadan türeyen modern dillerde mastar kullanımının kaybolduğunu ancak Romeika dilinde Antik Yunanca ile benzer kullanımların korunduğunu ifade ediyor

Öte yandan Romeika dilinin, kelime dağarcığı bakımından da Antik Yunanca ile büyük benzerlikler taşıdığı belirtiliyor. Bu bakımdan, bugün tüm dünyanın yakından tanıdığı Platon ve Sokrates gibi Antik Yunan filozoflarının modern Yunancadan ziyade, Romeika diline daha yakın bir lisan ile konuşup yazdığını söylemek mümkün. Kısacası Anadolu topraklarında yaşamaya devam Romeika dili, Klasik Yunan medeniyetinden günümüze kadar ulaşmayı başarabilen en önemli kültür varlıklarından biri.

Romeika, Anadolu coğrafyasında binlerce yıldır konuşulan fakat ne yazık unutulmaya yüz tutan diller arasında

Romeika da Anadolu’da konuşulan Lazca, Hemşince ve diğer pek çok dil gibi yakın gelecekte unutulma ve ölü bir dil halini alma tehlikesiyle karşı karşıya! Antik Yunancanın en yakın ve son akrabası Romeika dili, UNESCO’nun Tehlike Altındaki Diller Atlası’na göre “Açıkça Tehlikede” olan diller kategorisinde yer alıyor. Atlasta, “Güvensiz,” “Açıkça Tehlikede,” “Ciddi Tehlikede” ve “Kritik Boyutta Tehlikede” gibi farklı kategoriler yer alıyor.

Kaynak: 1