Ana sayfa » Ekoloji » Bitkilerin Nesli Neden Tükenir? Tarihte Nesli Tükenen 7 Bitki
Bitkilerin Nesli Neden Tükenir? Tarihte Nesli Tükenen 7 Bitki
Yapılan araştırmalar, son 250 yıl içinde 600’e yakın bitki türünün yok olduğunu gösteriyor. İnsan faktörü, bitkilerin yok olmasının en temel sebebi olarak gösteriliyor.
Hayvanlar gibi bitkilerin de çeşitli nedenlerden dolayı zamanla nesli tükeniyor. Bazılarının nesli yakın zamanda tükendi, bazılarının nesli ise uzak geçmişte tükendi. Öyle ki 1770’lerden bu yana yaklaşık 571 kayıtlı bitki ortadan kayboldu. Bitkiler yaklaşık 400 milyon yıl önce okyanusları terk ederek karasal ortamlara yayıldı. Bunu yapmak için hem tanıdık hem de tuhaf bulacağınız muhteşem şekillerde evrimleştiler. Modernleşme ve iklim değişikliği başladıkça bitkilerin nesli, tarihteki diğer dönemlere kıyasla çok daha yüksek oranda tükeniyor. Sizler için bitkilerin nesli neden tükenir ve nesli tükenen bitkiler nelerdir gibi merak edilen soruların yanıtlarını bu listede bir araya getirdik.
Bitkilerin neslinin tükenmesinin pek çok farklı nedeni vardır:
Habitat kaybı: Bitkilerin doğal alanları yok edilince veya değiştirilince nesilleri tükenme tehlikesi ile karşı karşıya kalır. Çevresel kirlilik, ormanların yok edilmesi, kentsel gelişim ve tarım alanlarının büyütülmesi gibi faaliyetler tabiat kaybına sebep olmaktadır.
Doğal afetler: Yangınlar, seller ve kuraklıklar, bitkilerin nesillerinin tükenmesine neden olan faktörlerden bazılarıdır.
İklim değişikliği: İklim değişiklikleri, bitkilerin yaşadığı iklim türlerinin değişmesine sebep olur. Bu değişiklikler sonucunda bitkilerin çiçeklenme zamanları, tohum verimleri ve üreme döngüleri olumsuz şekilde etkilenir.
İnsan kaynaklı faaliyetler: Orman endüstrisi, madencilik, turizm, baraj inşaatı ve tarım gibi insan faaliyetleri bitki türlerinin neslinin tükenmesine neden olabilir.
Hastalıklar ve zararlı bitkiler: Çeşitli bitki hastalıkları, bitkilerin neslinin tükenmesine sebep olmaktadır. Bununla birlikte, yabancı ve zararlı bitki türlerinin yerel bitkilerin popülasyonuna girip doğal düzende bozulmalara neden olması yerel bitki türlerinin neslinin tükenmesine sebep olmaktadır.
Avlanma: İnsanlar için önemli olan bazı bitkiler, baharatlar ve geleneksel ilaçlar için avlanmaktadır. Aşırı avlanma sonucunda bitki popülasyonu azalabilir ve böylece bitkilerin nesli tükenebilir.
Bitki türlerinin neslinin tükenmesi, biyolojik çeşitliliği ve ekosistemin işleyişini etkiler. Bununla birlikte, tıbbi tedavi ve diğer şeyler için kullanılan bitkilere olan erişimi azaltır. Bu sebeple bitki türlerinin neslinin tükenmesini önlemek oldukça önemlidir. Şimdi nesli tükenen bitkiler nelerdir öğrenelim.
Nesli tükenen bitkiler nelerdir?
Milyonlarca yıl içinde dünya üzerinde pek çok bitki türünün nesli tükenmiştir. Ancak son 250 yılda 600’den fazla bitki türünün nesli tükendi. Elbette bunun en büyük sebebi insan faktörü. Şimdi sizler için nesli tükenmiş olan bazı bitki türlerini anlatacağız.
1. Silphium
Nesli tükenen bitkiler arasında bulunan silphium, Roma şehri Cyrene’de yetişiyordu ve özsuyu değerliydi. Bitkinin küçük sarı çiçekleri vardı. Kokan özsuyu o kadar çok talep görüyordu ki, ağırlığınca altın değerindeydi. Sapı pişirilir, kökü çiğ olarak yenirdi ve et yemeklerini daha da lezzetli yapmak için kullanılırdı. Çiçeğinden hem parfüm hem de değerli yenilebilir özsu yapılıyordu. Silphium aynı zamanda rahatsızlıklar için her derde devaydı, doğum kontrolü ve afrodizyak olarak da kullanıldı. Özellikle sıtmanın farklı bir türünü tedavi etmek için kullanıldı.
Antik çağda çiftçiler silphium yetiştirmeye çalıştılar ama başarılı olamadılar. Sorunun, tohumların çimlenme sürecini başlatmak için ışığa maruz bırakılmaması ve bunun yerine çürümek üzere toprağa bırakılması olduğuna inanılıyor.
2. Araucaria mirabilis
Bu ağaç 125 metreden fazla uzuyordu. Volkanik bir patlamada yok olan iğne yapraklı bir ağaçtı. Yaklaşık 160 milyon yıl önce memleketi Arjantin’deki Patagonya’da nesli tükendi. Patlama, ağaçlardaki çam kozalakları olgunlaştığında meydana geldi, bu nedenle bölgedeki yerli halk onları yüzyıllardır bulup saklıyor.
3. Sigillaria
Sigillaria, fosil yakıtların yapıldığı en yaygın bitki türlerinden biridir. Joshua ağaçlarına benzeyen Sigillaria, 300 ila 360 milyon yıl önceki Karbonifer Dönem’de gelişti. Dünya çapında her yerde bulunuyordu. Turba bataklıklarını seviyordu ve üremek için sporlar salıveriyordu. Sporları dallarından sarkan konilerden çıkıyordu. Fotosentez muhtemelen gövdesinde gerçekleşti. Bu yüzden yeşil bir renge sahip olduğu düşünülüyor. Ayrıca yaklaşık 100 metre uzunluğa sahipti.
4. Atriplex tularensis
Atriplex tularensis en son 1991’de görüldü. Kaliforniya’nın Orta Vadisi’nin güney ucundaki alkali tuz tavalarında yetişen, daha sonra yabani otların yayılmasıyla yok olmaya yüz tutan yıllık bir bitkiydi. Kaliforniya’nın Orta Vadisi büyüyüp tarımda dünya lideri haline geldikçe, çiftçiler ve topluluklar iç gölleri kuruttu ve derin yer altı su kaynaklarını dağ akıntısının yeniden dolduramayacağı kadar hızlı bir şekilde tüketerek Atriplex tularensis’i sudan mahrum bıraktı.
5. Şili sandal ağacı (santalum fernandezianum)
Bu ağaç, güzel kokulu odunu nedeniyle fazla hasat edildiği için nesli tükendi. En son 1908’de Güney Pasifik’teki Robinson Crusoe Adası’nda görüldü. 1750 yılında İspanyollar adayı kolonileştirip ticarete açtılar. Bu durum bitki türünün neslinin tükenmesine yol açtı.
6. Cooksonia
Nesli tükenen bitkiler arasında bulunan cooksonia, yarı suda yaşayan bir bitkiydi ve bir gövdeye sahip olan ilk bitki olma olasılığı oldukça yüksek. Kıyı şeridinde yaşıyordu ve gezegendeki ilk karasal bitkilerden biriydi. 400 milyon yıl önce ortaya çıktı. Dünya çapında bulunsalar da, en çok Britanya’da yaygındı. Dallarının ucunda üremek için kullandıkları sporlarla dolu tek bir kapsül bulunuyordu. Biraz yaprağa benzeyen yapıları vardı, ancak gerçek yaprakları yoktu. Büyük olasılıkla ilk damarlı bitkiler arasındaydı, bu da suyun tüm bitki boyunca taşınmasını sağlayan bir sistem geliştiren ilk bitki olduğu anlamına geliyor.
7. Orbexilum stipulatum
Orbexilum stipulatum, Ohio Şelaleleri’ndeki Rock Island’a özgü çiçekli bir bitkiydi ve en son 1881’de görüldü. Bu bitki türünün yetiştiği alana inşa edilen bir baraj Rock Island’ı sular altında bırakarak bitkinin neslinin tükenmesine neden oldu.
Adım Caner Cem Martı, 1996 yılında Bartın'da doğdum. 2010 yılında geçirdiğim kaza sonucunda vücudumun %99'u felç kaldı. 2015'ten bu yana bazı cihazlar yardımıyla internet ortamında çalışabiliyorum. İçerik editörlüğü ve sosyal medya uzmanlığı gibi alanlarda tecrübe sahibiyim, ancak asıl uzmanlık alanım SEO uyumlu makale yazmak. Ayrıca front-end tasarımlar yapıyorum. Sinema, spor ve tarih gibi konular çok dikkatimi çekiyor. Özellikle sinema tutkunuyum.
