İnka İmparatorluğu, Kolomb öncesi Amerika’nın en büyük imparatorluğudur. İmparatorluk esasen 1438’den 1533’e kadar büyümüştür ve bu süre zarfında And Dağları boyunca geniş bir bölgeye yayılmıştır. İnka İmparatorluğu, en ihtişamlı döneminde 4000 kilometrelik bir alana hükmetti. İnkalar mimarileri, yenilikçi tarım teknikleri, iletişim ve kayıt tutmalarıyla ünlüdür. Bu medeniyet o kadar büyüleyici ki, İnkalar hakkında ilginç bilgilerin bulunduğu bir liste yapmadan edemedik!
İnkaların resmi dili Quechua’da İnka, ‘hükümdar’ veya ‘efendi’ anlamına geliyordu ve yönetici sınıfını tanımlamak için kullanılmaktaydı. Popüler inanışın aksine İnkalar, toplam nüfusun sadece küçük bir yüzdesini oluşturuyordu. Sadece 15.000-40.000 arasındaydılar, ancak yaklaşık 10 milyonluk bir nüfusu yönettiler. ‘İnca’ terimini benimseyen İspanyollardı. İspanyollar İnca kelimesini, yönetici sınıfa atıfta bulunmak için değil, İnka İmparatorluğu’nun tamamını tanımlamak için kullanıyorlardı.
2. İnkalar dünyada patates yetiştiren ilk kişilerdi. Hatta yaraları tedavi etmek için patates kullandılar
3. İmparatorluğun sabit bir para birimi veya merkezi pazarı yoktu. İnkalar kendi yiyeceklerini yetiştirdiler ve yiyecekleri para birimi olarak kullandılar
4. İnkalar etkileyici bir yol sistemi kurdular. Ulaşımı ve iletişimi sağlamak için 40.000 kilometrelik bir yol sistemi yaptılar
İspanyollar, İnka İmparatorluğu’nu ele geçirdikleri zaman onların yaptıkları yol ve su sistemlerinden çok etkilendiler. Çünkü o dönemde Avrupa’da İnkaların ki kadar gelişmiş bir yol ve su sistemi bulunmuyordu.
5. İnka mühendisliğinin en etkileyici örneklerinden biri de halat köprülerdi
Kanyonlar ve geçitler üzerine ichu otlarından halat köprüler yaptılar. Ayrıca bu köprüler yerel köylüler tarafından düzenli olarak onarılmıştır. Peru, Huinchiri yakınlarındaki keshwa chaca, İnka yapımı halat köprülerin en iyi örneğidir.
6. İnka İmparatorluğu’nun etkileyici bir posta sistemi vardı
İnka habercileri ‘chasqui’ adı verilen çiftler halinde çalışıyorlardı. Chasqui’ler günde 240 km kadar mesaj ve hediye taşıyorlardı. Her Chasqui 200 metre ile 5 kilometre arasında belli bir mesafe koşuyorlardı. Vardığı yerde görevi devralacak en az iki chasqui bulunuyordu. Ayrıca İnka yollarında çeşitli dinlenme yerleri ve depolama alanları vardı.
7. Yol yapmak onların uzmanlık alanıydı. Yolları Şili’den Kolombiya’ya kadar uzanıyordu, bu da kabaca 5,230 kilometrelik bir mesafeydi
Bu, İnka İmparatorluğu’nun, Roma İmparatorluğu’ndan daha büyük olduğu anlamına gelir!
8. İnkalar ulaşım için tekerlek kullanmadılar, yürüyerek ve lamalara binerek seyahat ettiler
9. İnka İmparatorluğu’nda bebek ölüm oranı yüksekti. Bu nedenle doğumlarından sonra bebeklere ‘wawa’ adını verdiler. Ayrıca İnkalar, üç yaşına gelen çocukların reşit olma törenlerini kutladılar
10. İnkalar ayrıca tıp konusunda da uzmandı. 2000 yıl öncesine dayanan kanıtlara göre trepanasyon gibi karmaşık ameliyatlar yaptılar ve başarı oranı %90’dı
11. İnkalarla ilgili bir başka ilginç bilgi, onların yazı sistemlerine sahip olmamasıdır. Kayıt tutmak için düğümlü dizelerin bulunduğu “quipu” isimli sistemi kullandılar
12. Machu Picchu hakkında…
İnkaların en önemli ve ünlü yerlerinden biri Machu Picchu idi. Kral Pachacuti Inca Yupanqui, 15. yüzyılda ünlü İnka kalesini inşa etti. Bugün Machu Picchu, UNESCO Dünya Mirası’dır ve Dünyanın Sekizinci Harikası olarak kabul edilmektedir.
13. İnkalar birçok tanrıya tapıyorlardı. Ayrıca tanrılarının günlük yaşamlarını önemli ölçüde etkilediğine ve doğal dünya üzerinde kontrol sahibi olduklarına inanıyorlardı. Üstelik onlar için hükümdarları olan ‘Sapa Inca’ da yarı tanrıydı
14. Düzenli aralıklarla insan kurban ettiler
İnkalar için tanrıları memnun etmek ve daha iyi bir hasat için insan kurban etmek bir zorunluluktu. Bu nedenle imparatorluklarının refahı için düzenli aralıklarla insan kurban ettiler.
15. Ayrıca Capacocha töreninde çocukları kurban ettiler. İnkalar, Sapa İnka’nın ölümü, tahta çıkışı veya hastalığı gibi olaylar sırasında bunu yaptılar. Ayrıca bu, daha iyi bir hasat ya da doğal afetleri durdurmak için yapılan ritüellerin bir parçasıydı
16. 1995 yılında Ampato Dağı’nın buzunda korunmuş üç İnka çocuğunun mumyalanmış cesetleri bulunmuştur. Keşfedilen ilk kıza Mumya Juanita adı verilmiştir
17. İnkaların inşa ettikleri yapılar depreme dayanıklıydı. Bunun en iyi örneği Machu Picchu’dur
18. Sapa Inka her gün yeni bir kıyafet giyerdi ve bir giysi kullanıldıktan sonra yakılırdı. ‘Seçilmiş kadınlar’ olarak bilinen bir grup kadın, yöneticilerinin ömür boyu giyecek kadar giysiye sahip olmasını sağladı
19. İnka ordusunun düzeni ondalık sistemle ilişkiliydi
İnka ordusunun yapısı ondalık sisteme dayanıyordu. 10 kişilik bir ekip, ‘chunka kamayuq’ olarak bilinen bir askeri subayın komutası altındaydı. 100 kişilik bir birlik, bir ‘pachaka kuraka’ komutasındaydı. Ayrıca 1.000 kişilik bir birlik bir ‘waranqa kuraka’ tarafından yönetilirken, ‘hunu kuraka’ 10.000 kişilik bir orduya komuta ediyordu. İmparatorluğun tüm ordusu Sapa İnka’nın komutası ve yetkisi altındaydı.
20. Soylu İnkalar, altın ve gümüş takılar takıyorlardı. Ayrıca Sapa Inca kulaklarına büyük ve ağır takılar takıyordu. Bu nedenle İspanyollar, onlara “büyük kulaklar” anlamına gelen orejones adını verdiler
21. İnka İmparatorluğu’nun yıkılışı
İnkalar hakkında ilginç bilgiler listemizin sonunda size güçlü imparatorluğun çöküşünü ve sonunu anlatmak istedik. İmparatorluk esasen Francisco Pizarro yönetimindeki İspanyol işgalciler yüzünden yıkıldı. Son İnka İmparatoru Atahualpa’nın yönetimi sırasında, imparatorluk ciddi iç sorunlar yaşıyordu. Ayrıca nüfusun çoğu Avrupalıların getirdiği hastalıklara yenik düşmüştü.
Pizarro bu durumdan yararlandı ve İnka Kralı’nı hapse attı. Atahualpa, Pizarro’ya rüşvet vermeye çalıştı ama sonunda Pizarro, Atahualpa’yı boğarak öldürdü. Bu da İnka İmparatorluğu’nun sonu oldu.
Adım Caner Cem Martı, 1996 yılında Bartın'da doğdum. 2010 yılında geçirdiğim kaza sonucunda vücudumun %99'u felç kaldı. 2015'ten bu yana bazı cihazlar yardımıyla internet ortamında çalışabiliyorum. İçerik editörlüğü ve sosyal medya uzmanlığı gibi alanlarda tecrübe sahibiyim, ancak asıl uzmanlık alanım SEO uyumlu makale yazmak. Ayrıca front-end tasarımlar yapıyorum. Sinema, spor ve tarih gibi konular çok dikkatimi çekiyor. Özellikle sinema tutkunuyum.
