Corona virüsü salgını tüm dünyada hem sosyal hem de ekonomik açıdan büyük etkiler yarattı. Salgın nedeniyle pek çok şirket kapandı, birçoğu ise çalışanlarını home-office sistemine geçirdi. Bunun yanı sıra pek çok şirket de çalışanlarını ücretsiz izne çıkardı. Dolayısıyla pek çok çalışan mağdur durumda. Öte yandan Google’ın 11 Nisan’daki verilerine göre Türkiye’de işyerlerinde yoğunluk oranı yüzde 78 azaldı. Peki ama evden çalışanların yasal hakları neler? Detaylara birlikte bakalım.
Corona virüsü sebebiyle pek çok çalışan home-office sistemine geçti, pek çok çalışan ise şirketler tarafından ücretsiz izne çıkartıldı
Hürriyet’ten Noyan Doğan’ın haberine göre, ücretsiz izin konusunda çalışanlara belli bazı haklar tanınmış durumda
İşte 13 soruyla evden çalışanların yasal hakları…
1. Mazeret izni kullanılabilir mi?
Corona virüsü salgını dolayısıyla olağanüstü bir durum olduğundan mazeret izni kullanılamıyor. Ancak evlilik, yakın akraba vefatı ya da doğum gibi nedenlerle mazeret izni kullanılabilir. Bu izin ise 3 gün ile sınırlı.
2. İşveren ücretsiz izin verebilir mi?
Corona virüsü salgını ekonomiyi oldukça kötü etkiledi. Ekonomik olarak etkilenen sektörlerin başında ise turizm ve hizmet sektörü geliyor. Bu süreçte işveren ekonomik sebepler nedeniyle ücretsiz izin verebilir. Ancak bunun uygulanabilmesi için işçinin de rızası ve yazılı onayı gerekiyor. Eğer onay olmadan ücretsiz izin verilirse çalışan tek taraflı iş sözleşmesini fesh edip, tazminatını alır. Ücretsiz iznin de belirli bir süresi olmalıdır, ucu açık olamaz ve bu süre de karşılıklı anlaşmada belirtilmelidir.
3. Bu süreçte yıllık izin kullanılabilir mi?
Yıllık izin kullanabilmek için iş yerinde bir yılınızı doldurmuş olmanız gerekiyor. İş yerinde bir yılınızı doldurmuşsanız yasanın size tanıdığı süreler içinde yıllık izninizi kullanabilirsiniz.
4. Evden çalışma yasal mı?
Yasalar; çalışanın evinde ve teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında çalışmasına izin veriyor. Çalışanın evden çalışması için işverenin gerekli makine ve teçhizatı çalışana vermesi de gerekiyor.
5. Corona virüsü sebebiyle işveren toplu tatil ilan edebilir mi?
İşverenin bu süreçte toplu tatil ilan etme hakkı bulunuyor. Ancak bunu yaparsa çalışanların maaşını da ödemek zorunda. İşveren nisan ayından itibaren toplu yıllık izin kullanımına imkan verebilir. İş kanunun, 1 Nisan ile ekim sonuna kadar işverene toplu izin verme imkanı tanıyor; tabi ücretlerin ödenmesi şartı ile.
6. Evden çalışırken ücret farkı olur mu?
Yasal olarak evden çalışıldığında çalışma saatleri de değişmeyeceği için ücret farkı olmaz. Tıpkı ofiste çalışıyormuş gibi tüm haklar aynıdır, farklı ücret ya da sosyal haklar uygulaması yapılamaz.
7. Evden çalışırken sözleşme yapılmalı mı?
Evden ya da uzaktan çalışırken kurallar yasal olarak belirlenmeli. Aksi durumda süre ve ücret konularında işveren ile bazı sorunlar yaşanabilir. Buna imkan vermemek adına her şeyin en baştan konuşulması daha doğru olur.
8. Evden çalışırken yaşanacak bir kazadan işveren mi sorumlu?
Tıpkı ofiste olduğu gibi evden çalışırken de, kazalar yaşanabilir. Bu kaza iş saatleri içerisinde ve işle ilgiliyse iş kazası olarak tanımlanır ve işverenin sorumluluğundadır.
9. İşverenler, virüs nedeniyle bazı sağlık tedbirleri alıp, bunları çalışana uygulatabilir mi?
İşveren hem kendi hem de çalışanlarının sağlığı için bazı tedbirler alabilir. Örneğin, çalışanın ateşi varsa işveren işe almayabilir. Öte yandan çalışanın da hastalık belirtilerini işverene bildirme zorunluluğu bulunuyor.
10. Rapor almış bir çalışanın ücreti işveren tarafından mı ödenir?
14 gün kuralına göre rapor almış olan çalışanların ücreti iş göremezlik ödeneği kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanır. Ancak bunun için çalışanın son bir yıl içinde en az 120 gün kesintisiz olarak sigortasının yatmış olması gerekiyor. Ödenecek tutar ise çalışanın brüt ücretinin 12 günlük karşılığı.
11. Kronik hastalığı olanların rapor süresi uzatıldı mı?
Sağlık raporu olanların hem raporları hem de reçeteleri SGK tarafından ikinci duyuruya kadar süresiz uzatıldı.
12. Devlet tarafından hangi çalışanlara süresiz izin verildi?
Kamuda çalışıp, hamile, yaşlı ve kronik hastalığı olanlar izinli sayılıyor. Okul öncesi ve ilköğretimde çocuğu olan kadın çalışanların yıllık izin talepleri karşılanması, yıllık izin hakkı olmayanlara ise mazeret izni verilmesi kararlaştırıldı.
13. Bu süreçte fazla mesai ücreti ödenir mi?
Uzaktan çalışma sözleşmesi ayrıca yapılmadığı sürece işçi evde çalışırken işte çalıştığı çalışma süreleri ile yükümlü. Fazla çalışma onaya bağlıdır. İşverenin talebi ile yapılacak fazla çalışma fazla çalışma hükümlerine tabidir. Yani fazla mesai yaptığınızda bu ücretin ödenmesi gerekir.
