Dikkat dağınıklığı ve dikkat eksikliği, günlük hayatta oldukça sık duyduğumuz kavramlar. Birçok farklı durum için kullanılsalar da, aslında birçok basit durumdan ve birbirlerinden keskin farklarla ayrılıyorlar. Özellikle çocuklarda dikkat dağınıklığı baş edilmesi çok daha zor bir problem haline gelebiliyor. Biz de birçok kişinin hayat kalitesini düşüren dikkat dağınıklığı probleminin çocuklar üzerindeki etkisine ve elbette dikkat dağınıklığı için ilaçsız çözüm önerilerine birlikte bakalım istedik…
Dikkat dağınıklığı nedir?
Hepimizin sık sık duyduğu dikkat dağınıklığı, dikkat eksikliğinin aksine neredeyse herkesin başına gelebilecek bir durumdur. Özellikle gelişim çağındaki çocuklarda rastlanan dikkat dağınıklığı; “Yapılan işe odaklanamama, gün içinde organize olamama ve dikkatini toplayamadığı için kendini doğru ifade edememe durumu” olarak tanımlanabilir.
Dikkat dağınıklığı ile dikkat eksikliği arasındaki fark nedir?
Dikkat dağınıklığı zaman zaman herkesin başına gelebilirken, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu bir hastalık olarak tanımlanıyor. İkisinin arasındaki en önemli fark ise, dikkat dağınıklığının ortama ve şartlara göre değişkenlik göstermesine karşılık, dikkat eksikliğinin ne yazık ki tedavi edilmeden ortadan kalkmaması. Örneğin farklı zamanlarda dikkat dağınıklığı testine giren bir çocuğun her test sonucu farklı olabilir. Ancak dikkat eksikliği olan çocuklar hangi ortamda veya şartta teste tabii tutulurlarsa tutulsun, sonuç hep aynı çıkacaktır.
Dikkat dağınıklığı yaşayan çocuklar kısa süreli hafıza bozukluğu yaşarken, dikkat eksikliğinde uzun süreli unutkanlık görülebilir. Ayrıca dikkat eksikliği çok küçük yaşlarda görülmeye başlar, buna karşılık dikkat dağınıklığı ise anlık olarak açığa çıkabilir. Dikkat eksikliğinin tedavi süreci çok daha uzunken, dikkat dağınıklığını önlemek çok daha kolaydır.
Bu arada DEHB, yani Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu yaşayan kişilerin dikkat dağınıklığına da sahip olabileceğini de belirtmeden geçmeyelim.
Çocuklarda dikkat dağınıklığının nedenleri nelerdir?
Çocuklarda dikkat dağınıklığı birçok farklı etkene bağlı oluşabilir. Ortam, ışık ve ses gibi çevresel faktörlerin yanı sıra, herhangi bir duyu organındaki sorunlar ve kişisel özellikler de dikkat dağınıklığının sebeplerinden biri olabilir.
Dikkat dağınıklığının belirtileri nelerdir?
Çocuklarda dikkat dağınıklığı belirtileri elbette yetişkinlerin gösterdiği belirtilere göre biraz daha farklıdır. En büyük belirtisi süreklilik taşımaması, bazı anlarda ya da dönemlerde görülmesidir.
Çocuklarda dikkat dağınıklığı belirtilerini şöyle sıralayabiliriz:
- Sürekli bir konudan diğerine geçme ve herhangi bir konuya bağlı kalamama.
- Zaman zaman kendini doğru ifade etmekte zorlanma.
- Daha önce gördüğü birinin ismini ya da yüzünü hatırlayamama / ayırt edememe.
- Özellikle sevmediği derslere dikkatini verememe, anlamakta ya da dinlemekte zorluk çekme.
- Herhangi bir şeyle uğraşırken önemsiz dış etkenlerle dikkatinin dağılması. Örneğin ders çalışırken dışarıdan gelen küçük bir sesle odağını kaybetme gibi.
- Daha önce kolaylıkla yapabildiği basit şeylerde hata yapma.
- Okuduğu veya dinlediği bir şeyi anlayamayıp birden fazla kez okumak ya da dinlemek zorunda kalma.
Dikkat dağınıklığını önleyecek ilaçsız yöntemler
Herhangi bir ilaç kullanmadan dikkat dağınıklığını önlemek için yapılabilecek pek çok şey var. Gelin bunlara birlikte göz atalım…
1. Yazılım destekli uygulamalar
Dikkat dağınıklığını önleme sürecinde en etkili yöntem şüphesiz ki yazılım destekli uygulamalar. Özellikle okul çağındaki çocukların ilgisini çeken teknolojik aletlerle eğlenceli aktiviteleri bir araya getiren bu uygulamalar, beyin egzersizleriyle çocukların yaşadığı dikkat dağınıklığını önlemeyi amaçlıyor. Çocukların vakit geçirebileceği güvenli oyunların başında gelen MentalUP da bu uygulamalardan biri. Sunduğu dikkat testleri, beyin egzersizleri ve eğlenceli aktivitelerle hem çocukların eğlence ihtiyacını gideren hem de zeka gelişimlerini olumlu yönde etkiliyor.
Çocuk gelişim uzmanları ve pedagogların tam desteğiyle hazırlanan dijital zeka oyunu MentalUP’ı bu linkten akıllı telefonunuza indirebilir, daha fazla bilgi almak için ise web sitesini ziyaret edebilirsiniz.
2. Öğretmenleriyle iletişim kurmak
Dikkat dağınıklığı yaşayan çocuklar okulda da çeşitli problemlerle karşılaşabilirler. Eğer çocuğunuzun dikkat dağınıklığı problemi olduğunu düşünüyorsanız, mutlaka öğretmenleriyle konuşun ve onları bilgilendirin. Dikkat dağınıklığıyla birlikte içine kapanan çocuklar için bu, oldukça faydalı olabilir.
3. Ona bağırmak yerine sabırla dinlemek ve öğretmek
Birçok ebeveyn çocuğunun dikkat dağınıklığı problemi yaşadığını fark etmeyerek çocuğun odaklanamadığı durumlar karşısında tepki gösteriyor. Bu da çocukların çok daha içe kapanık hale gelmesine sebep oluyor. Dikkat dağınıklığı problemi olan çocuklara karşı sabırlı olunması ve sorduğu her şeye net ve sakin bir şekilde cevap verilmesi oldukça önemli.
4. Onun görevlerini üstlenmemek ve onun yapmasına izin vermek
Ebeveynler, dikkat dağınıklığı yaşayan çocuklarına yardımcı olmak için onların ödevlerini yapıp sorumluluklarını üstlenmek isteyebiliyor. Ancak bu oldukça yanlış bir davranış. Bunun yerine sorumluluklarını yerine getirebilmesi için çocuğa yardım etmek onun açısından çok daha faydalı olacaktır.
5. Düzenli uyku
Çocuk sağlığı ve gelişimi konusunda oldukça önemli olan uyku, dikkat dağınıklığı problemiyle mücadelede de önemli rol oynuyor. Çocukların bir uyku düzenlerinin olması ve uykularını almaları dikkat dağınıklığını önlemenin en büyük yardımcısı.
6. Dengeli beslenme ve spor
Düzenli spor ve dengeli beslenme ikilisi, çocuğun dikkat dağınıklığı probleminden uzaklaştıracak etkili yöntemlerden. Spor, çocuğun hem fiziksel hem de zihinsel olarak daha dinç olmasını sağlarken, dengeli beslenme de çocuğun ihtiyacı olan besinleri almasını sağlıyor.
7. Psikolojik rehberlik ve terapi
Tüm bunların yanı sıra psikolojik destek ve terapi, çocuğunuzun iç dünyasını çözümlemesine ve kafasını karıştıran konuları paylaşabilmesine vesile olacağı için dikkat dağınıklığı probleminin çözümü konusunda sizin en büyük yardımcınız olacaktır.
