Yemeğe çıktığınızı ve siz daha yemeğinizi bitirmeden menüdeki fiyatların iki katına çıktığını düşünün. Hiper enflasyon sonucu Venezuela’da oluşan tablo tam olarak bu. Belirli ödemeleri yapabilmek için basılan ve ekonominin büyüklüğünü karşılamayan paralar, para biriminin değerini iyice düşürdü. Yıl sonunda enflasyon artışının yüzde bir milyon civarına ulaşması bekleniyor. Gündelik ürünler için verilmesi gereken para miktarı, taşınamayacak boyutlara ulaştı.
1. Ülkenin toplam gelirinin %95’ine denk gelen petrol rezervlerine güvenip üretim yerine ithalata yöneldiler
Dünyanın en büyük rezervine sahip olmak, üretmeden güçlü olabileceğiniz anlamına gelmiyor. 2014’te şiddetli düşen petrol fiyatları, başta besin maddeleri olmak üzere tüm ürünlerini ithal eden ülkeyi ciddi bir darboğaza soktu.
2. Cari açığın büyümesi ve kurdaki değer kaybı, ithal ürünlere yansıdı
Temel ihtiyaç ürünlerini dahi ithal eden Venezuela’nın kurundaki zayıflama, ithal ürünlerin maliyetlerini arttırdı. Bu artış tüketici fiyatlarına yansıyınca enflasyon şiddetli şekilde yükselmeye başladı.
3. Hükümetin orantısız para basması ve asgari ücrete yapılan büyük zamlar, enflasyon artışını daha da hızlandırdı
Hükümetin, ödemelerde çektiği zorlukların üstesinden gelmek ve halkın önündeki imajını korumak için yaptığı iki hamle, enflasyon artışını yükselterek ülkeyi dönülmesi zor bir yola soktu. Ülkenin ekonomik büyüklüğünün üzerinde para basılması, yerel para biriminin değerini iyice düşürdü. Halkın gözündeki imajı korumak için asgari ücrete yapılan büyük zamlar, kurdaki değer kaybını tetikleyip ülkeyi felakete sürükleyen adımlar oldu.
4. Sihirli formül denilen ekonomi paketi, ülkeyi daha zor günlere götüren adım oldu
Bu paketin içinde; vergileri %4’ten %16’ya çıkarmak, kripto para birimine yapılan entegrasyon, asgari ücrete yapılan ve bugün neredeyse 34 katına çıkan zamlar gibi sihirli formüller vardı. Bu paket de ekonomiye faydadan çok zarar verdi.
5. Hiper enflasyon sonucu halk gündelik ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. Market rafları neredeyse boş
Hiper enflasyonun oluşumunu ve bu seviyeye gelmesindeki adımları, geçen yıl paylaştığımız derleme içeriğimizden inceleyebilirsiniz.
Venezuela’da yaşayan bir vatandaşın Reddit’te paylaştığı fotoğraf, krizin boyutunu dair fikir veriyor. İthalatçı firmaların iflas bayrağını çekmesi, ürünlerin fiyatını yükseltti. Arz talebi karşılamıyor. Aynı zamanda işverenler de yüksek asgari ücreti karşılamakta zorlanıyor.
6. Venezuelalı fotoğrafçı Carlos Garcia Rawlins’in krizin boyutunu göstermek için çektiği fotoğraflar, paranın değer kaybını anlatmak için yeterli olabilir
2,500,000 bolivar değerindeki 1 kilogram makarna
2,600,000 bolivar (0.40 dolar) değerindeki tuvalet kağıdı
3,000,000 bolivar ( 0.46 dolar) değerindeki 1 kilogram havuç
7,500,000 bolivar (1.14 dolar) değerindeki 1 kilogram peynir
Fiyatların aşırı derecede oynak olduğu Venezuela’da, daha siz bu yazıyı okumayı bitirmeden ürünlerin fiyatları ciddi oranda değişmiş olacak.
7. Paradan 5 sıfır atmak, sorunu çözmeye yetmiyor
Paradan 5 sıfır atılarak geçilen ‘’egemen bolivar’’ para biriminin de sorunu çözmediği, aksine banka kuyrukları oluşturduğu ülkede halk, mümkün olduğunca bankalar üzerinden ödeme yaparak değersiz nakitleri yanında taşımamaya çalışıyor. Banka hesapları olmayan fakir halk, yüklü miktarda para ile basit ev ihtiyaçları almak durumunda kalıyor. Piyasaya sürülen yeni para birimini almak isteyen halk, bankalar önünde uzun kuyruklar oluşturdu.
8. Ekonomik krizin artarak devam etmesi, Venezuela devlet başkanı Maduro’yu ağır baskı altına sokuyor
Kripto para “Petro” da soruna çare olmuyor. Asgari ücretin 0.5 Petro olduğu ülkede bu rakam, aylık yaklaşık 1 dolar seviyesinden 30 dolar seviyesine çekildi. Ülkedeki hayat pahalılığı göz önüne alındığında bu rakamlar, insanların en temel ihtiyaçlarını bile karşılayamıyor. Daha önce şirketlere çeşitli tavan fiyat uygulamaları getirerek halkı korumaya çalışan hükümet, kar edemeyen özel şirketlerin üretim ya da ithalat yapmayı bırakmasına sebep olarak ülkedeki arz talep dengesini de sarstı.
9. Pasaportlara getirilen kısıtlamalara rağmen halk ülkeden ayrılmanın yollarını arıyor
32.4 milyon nüfusa sahip ülkede 2014 yılından itibaren yaklaşık 3 milyon Venezuelalı’nın ülkeyi terk ettiği düşünülüyor. Pasaport masraflarını bile karşılayamayan ülkenin vatandaşları, yurt dışına çıkmak için her yolu deniyor. Kısıtlamalara rağmen yaşanan sahneler, diğer mülteci krizlerinde yaşananlardan pek farklı değil. Brezilya, kaçak göçmenleri engellemek için askeri birliklerini Venezuela sınıra çekti.
10. Ülkede hırsızlık, yağma gibi olaylar ve protesto eylemleri artarak devam ediyor
Çoğu bölgeye su, elektrik gibi temel ihtiyaçların dahi ulaştırılamadığı ülkede halk perişan halde. Ne yazık ki yakın gelecekte bir çözüm gözükmüyor.
Bazen birkaç fotoğraf bile vatandaşların çektiği sıkıntıyı tarif etmeye yetiyor.
