Pandemi sonrası dünyada insanlar artık “yeni bir virüs” haberine çok daha hassas yaklaşıyor. Son günlerde sosyal medyada ve uluslararası basında sık sık adı geçen hantavirüs de bu yüzden dikkat çekmeye başladı. Özellikle bazı vakaların yeniden gündeme gelmesiyle birlikte birçok kişi “Bu yeni bir salgın mı?” sorusunu sormaya başladı.
Peki hantavirüs tam olarak nedir, neden yeniden konuşuluyor ve uzmanlar bu konuda ne söylüyor?
Hantavirüs nedir?
Hantavirüs, çoğunlukla fare ve diğer kemirgenler aracılığıyla yayılan bir virüs ailesi. İnsanlara genellikle enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle temas sonrası bulaşıyor. Özellikle uzun süre kapalı kalan alanlarda kuruyan atıkların havaya karışmasıyla virüsün solunum yoluyla alınabildiği belirtiliyor.
Virüs dünyanın farklı bölgelerinde farklı hastalıklara yol açabiliyor. Amerika kıtasında daha çok akciğerleri etkileyen türler öne çıkarken Avrupa ve Asya’da böbrekleri etkileyen çeşitleri daha yaygın görülüyor.
Neden yeniden gündemde?
Hantavirüs aslında yeni keşfedilmiş bir virüs değil. Bilim insanları bu virüsü uzun yıllardır biliyor. Ancak son dönemde uluslararası basında çıkan haberler ve bazı ölüm vakaları nedeniyle adı yeniden daha sık duyulmaya başladı. Virüsün yeniden gündeme gelmesinin nedenlerinden biri de son dönemde MV Hondius adlı bir keşif/kruvaziyer gemisi sonrası takip edilen vakalar oldu. Uluslararası basında yer alan haberler, hantavirüsü bir anda yeniden dünya gündemine taşıdı. Ancak uzmanlar, bunun Covid benzeri hızlı yayılan bir tablo anlamına gelmediğini özellikle vurguluyor.
Sosyal medyada hızla yayılan paylaşımlar nedeniyle birçok kişi hantavirüsün yeni bir pandemi yaratabileceğini düşünse de uzmanlar şu an için böyle bir tablo beklemiyor. Çünkü hantavirüs, Covid-19 gibi kolay yayılan bir virüs değil. Çoğu hantavirüs türünde insandan insana bulaş gözlemlenmiyor. Vakalar genellikle kemirgen temasıyla sınırlı kalıyor.
Belirtileri nelerdir?
Hantavirüsün ilk belirtileri çoğu zaman oldukça sıradan başlayabiliyor. Ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı ve mide bulantısı gibi şikayetler ilk aşamada grip benzeri bir tabloya benzeyebiliyor. Bu da hastalığın erken dönemde fark edilmesini zorlaştırabiliyor.
Bazı vakalarda ise tablo ilerledikçe ciddi solunum problemleri ortaya çıkabiliyor. Özellikle akciğer tutulumu gelişen hastalarda nefes darlığı ağırlaşabiliyor ve yoğun bakım gerektiren durumlar yaşanabiliyor. Bu nedenle uzmanlar erken teşhisin önemli olduğunu vurguluyor.
Riskli alanlar nereler?
Uzmanların özellikle dikkat çektiği noktalardan biri de virüsün bulaşma döngüsü. Buna göre süreç genellikle enfekte kemirgenlerin virüsü idrar, dışkı ve tükürük yoluyla çevreye bırakmasıyla başlıyor. Özellikle uzun süre kapalı kalan alanlarda bu atıklar kuruyup toza karışabiliyor. İnsanlar da temizlik sırasında havaya yayılan parçacıkları soluyarak virüse maruz kalabiliyor. Daha nadir durumlarda ise kontamine yüzeylere temas etmek, ağız-burun-göz teması ya da kemirgen ısırıkları da bulaşma nedeni olabiliyor.
Uzmanlara göre hantavirüs açısından en riskli yerler genellikle uzun süre kapalı kalmış ve kemirgen teması ihtimali bulunan alanlar. Depolar, garajlar, tavan araları, ahırlar veya kullanılmayan kulübeler bu açıdan dikkat çekiyor.
Özellikle fare dışkısının kuru şekilde süpürülmesi ya da elektrik süpürgesiyle temizlenmesi önerilmiyor. Çünkü bu durum virüs parçacıklarının havaya karışmasına neden olabiliyor. Bunun yerine alanın önce havalandırılması ve dezenfektan kullanılması tavsiye ediliyor.
“Yeni pandemi” korkusu ne kadar gerçekçi?
Şu anki bilimsel verilere göre uzmanların büyük bölümü hantavirüsün küresel çapta yeni bir pandemi yaratmasını beklemiyor. Bunun en önemli nedeni virüsün insanlar arasında kolay yayılmaması.
Yine de hastalığın tamamen önemsiz olduğu düşünülmüyor. Çünkü nadir görülse bile bazı hantavirüs türleri ağır seyredebildiği için sağlık otoriteleri vakaları yakından takip ediyor. Özellikle kemirgen yoğunluğunun fazla olduğu bölgelerde dikkatli olunması gerektiği belirtiliyor.
Korunmak için ne yapmak gerekiyor?
Korunma yöntemleri aslında oldukça temel önlemlere dayanıyor. Kemirgenlerle temastan kaçınmak, kapalı alanları temizlemeden önce havalandırmak ve fare dışkısını doğrudan süpürmemek en önemli öneriler arasında yer alıyor.
Ayrıca gıdaların açıkta bırakılmaması, yaşam alanlarında kemirgen girişlerinin engellenmesi ve temizlik sırasında eldiven-maske kullanılması da uzmanların önerdiği önlemler arasında bulunuyor.
Kısacası
Hantavirüs son günlerde daha sık konuşulsa da tamamen yeni bir virüs değil. Uzmanlara göre şu an için büyük bir küresel salgın beklentisi bulunmuyor. Ancak nadir de olsa ciddi sonuçlara yol açabilmesi nedeniyle özellikle kemirgen teması riski bulunan alanlarda dikkatli olmak gerekiyor.
