“Yarın, Cumhuriyeti İlan Edeceğiz!” Türkiye’nin Yönetim Şeklinin Belirlenme Süreci ve Cumhuriyetin İlanı

Yarın 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nın 102. yıl dönümü. Türk milletinin bağımsızlığını tüm dünyaya ilan ettiği gün. Savaşlardan, şehitlerden, acılardan sonra Türk milletin egemen olduğu yeni yönetim biçimi Atatürk tarafından belirlendi. Ülkemiz için oldukça özel olan bugün her yıl Türkiye’nin dört bir yanında çoşkuyla kutlanıyor. Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk‘ün bize armağan ettiği bayramların en anlamlısı, en güzeli 29 Ekim. Biz de oldukça duygu yüklü olan 29 Ekim’i ve cumhuriyetin ilan edilme hikayesini sizlerle paylaşalım istedik.

Cumhuriyetin ilanı, uzun süren savaşlar ve kayıpların ardından Türk milleti için bir dönüm noktasıydı. Peki bu sürece nasıl gelindi?

Birinci Dünya Savaşı’nın ardından topraklarımız işgal tehlikesi altındaydı. Ancak Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a giderek Kurtuluş Mücadelesi’ni başlattı

Mücadele sonucunda ise zaferle kurulmuş yeni bir devlet doğdu; Türkiye… Ancak devletin yönetim şekli henüz belirlenmemişti

Tarihler 28 Ekim 1923’ü gösterdiğinde, Mustafa Kemal Atatürk Çankaya Köşkü’nde yakın arkadaşlarının katıldığı bir resepsiyon düzenledi ve onlara seslendi; “Yarın, Cumhuriyeti ilan edeceğiz!”

Davete, İsmet İnönü, Fethi Okyar, Rize milletvekili Fuat Bey, Ruşen Eşref Ünaydın ve Sami ve Halit Paşa çağrıldı. Davetliler ayrıldıktan sonra Mustafa Kemal Atatürk İsmet İnönü ile birlikte 5 saatlik bir çalışma sonucunda meclise sunmak üzere bir cumhuriyet yönetim şeklini anlatan bir önerge hazırladı.

Türk milletinin kaderini değiştiren noktalardan biri olan cumhuriyetin ilanı ilk önce böyle duyuruldu

Hemen ertesi gün 29 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi toplandı. Hazırlanan cumhuriyet taslağı önergesi meclise sunuldu

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Teşkilât-ı Esasiye Kanunu’nda yaptığı değişiklikle, devletin yönetim biçimini cumhuriyet olarak ilan etti

Yönetim şeklinin cumhuriyet olduğu Türkiye devletinin ilk reis-i cumhuru (cumhurbaşkanı) ise 158 oyla seçilen Mustafa Kemal Atatürk oldu

Egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu, vatandaşın söz hakkının olduğu bu yönetim biçimi 101 pare top atışıyla tüm yurda duyuruldu

Gazeteler bu kutlu günü manşetlerine taşıdı. Tüm yurda gazetelerle, yayınlarla cumhuriyet anlatıldı. Meclisin görevleri ve çalışma şekli hakkında bilgi verildi.

1 yıl sonra 1924’te ise cumhuriyetin ilanı tıpkı şimdi olduğu gibi şenliklerle kutlandı. 1925 yılında ise 29 Ekim’in Cumhuriyet Bayramı olarak hem yurtta hem de dış temsilciliklerde kutlanması kararlaştırıldı

Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde her yıl kutlanan 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nın, 1933’teki 10.yıl kutlamalarında Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk verdiği 10. Yıl Nutku’nda, bu günü en büyük bayram olarak nitelendirdi

Biz de Listelist Ekibi olarak, Türk milletinin kendi söz hakkına sahip olduğu 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nı kutluyoruz. Ne mutlu Türk’üm diyene!

Kaynak: 1