Agile (Çevik) yazılım geliştirme çatılarından biri olan Scrum’da, Scrum Master (Scrum Ustası), Product Owner (Ürün Sahibi) ve Development Team (Geliştirme Ekibi) olmak üzere üç Scrum rolü bulunuyor. Bu listede ele alacağımız Scrum Master karakteri, ekibin hizmetkar lideri. Önce Scrum nedir diyorsanız sizi şöyle alalım: “Scrum, mümkün olan en yüksek değere sahip ürünleri yaratıcı bir şekilde sunarken, insanların karmaşık/komplex ve adaptif problemleri çözebileceği bir çerçevedir.” Yani, bir grup insanla komplex ürünleri geliştirirken uygulayabileceğimiz bir süreç yönetme çatısıdır. 1990’lardan beri uygulanmakla birlikte, günümüzde, özellikle yazılım camiasında popülerleşmiştir. Scrum’ın kendine has teorisi, değerleri, rolleri, ritüelleri vardır. Hatta bu ritüellerden retrospektif toplantısından ve bu toplantıda kullanılabilecek tekniklerden şurada bahsetmiştik: Etkili Toplantılar İçin 5 Çevik (Agile) Retrospektif Tenkiği. Scrum Çatısı ile ilgili daha detaylı bilgi almak isteyenler şuradan devam edebilir: Scrum Guide. Tekrar Scrum Master’a dönelim ve bu hizmetkar lideri derinlemesine bir tanıyalım ister misiniz?
1. Hizmetkâr Liderdir
Bu iki kelime Scrum Master’ı en iyi tanımlayan sözcük öbeği. Son yıllarda geleneksel yöneticilik yerini liderliğe bırakırken, bir de hizmetkar lider denince işin rengi gerçekten iki kat değişiyor. Öncelikle şunun altını çizmekte fayda var: Scrum Ekiplerinde yer alan Scrum Master’lar o ekiplerin asla yöneticileri değildir. Scrum Master’lar Scrum Guide’ı, yani Scrum’ı çok iyi bilen ve Scrum uygulanışını destekleyen, Scrum ekibi tarafından üretilen değeri maksimize etmek için ekibe yardım eden, yol gösteren, rehberlik eden kişidir. Baştan sona gönüllülük esasıyla çalışır. Bir Scrum Ekibinde, Scrum Master seçilirken, önce gönüllü kimseler role aday olur, ardından tüm ekip elemanları düşüncelerini dile getirir ya da oylar ve herkesin mutabakata vardığı aday Scrum Master olarak belirlenir. Scrum Master aynı zamanda geliştirme ekibinde yer alan bireylerden biri de olabilir.
2. Geliştirme Takımına Hizmet Eder
Scrum Master, takıma rehberlik ve koçluk eder, karşılaşılan engelleri ortadan kaldırmalarına yardımcı olur. Takım içi harmoniyi, ekip elemanları arasındaki uyumu, iletişimi arttırmak için çabalar. Çeviklik ve scrum konularında takımın gelişimini sağlar, gelişimi yönlendirir, destekler. Takımın kendi kendine organize olabilmesi ve çapraz işlevsellik kazanabilmesi için koçluk eder. Sprint Planlama, Sprint Retrospektif, Günlük Scrum ve Sprint Review gibi Scrum ritüellerini/toplantılarını kolaylaştırır. Takımın üretirken en yüksek değeri yakalayabilmesine yardımcı olur. Scrum Guide’da yer alan bu görevlerin dışında, aslında takımı metaforik anlamda bir çoban köpeği gibi korumak Scrum Master’ın sorumluluğundadır. Çoban köpeği, Scrum Master pozisyonu için bir çok kaynakta kullanılan ve durumu gayet iyi ifade eden güçlü bir metafordur. Scrum Master takımın güvenli ve sorunsuz bir ortamda çalışabildiğinden emin olmalı, gerektiğinde takım elemanlarına bireysel koçluk da dahil olmak üzere bir çok hizmetini sunmalıdır.
3. Ürün Sahibine Hizmet Eder
Scrum Master, ürün sahibi tarafından belirlenmiş işlerin takımdaki herkes tarafından anlaşıldığından emin olur; ürün sahibinin iş listesini etkili bir şekilde organize edebilmesi için teknikler bularak ona yardımcı olur; işlerin önceliklendirilmesi, işlerin değerlerinin belirlenmesi, geliştirme ekibinin değer üretiminin maksimize edilmesi gibi konularda ürün sahibinin yetkinliğini garanti eder; ürün sahibinin ihtiyaçları doğrultusunda ve istendiğinde scrum etkinliklerini yönetir/kolaylaştırır ve deneysel bir ortamda ürün planlamayı anlama, çevikliği anlama ve uygulama konularında hizmetini ürün sahibinden asla esirgemez.
4. Organizasyona Hizmet Eder
Scrum Master’lar sadece içerisinde bulundukları ekipler için değil, diğer tüm departmanlar ve çalıştıkları organizasyonun tamamı için hizmetkâr liderlerdir. Scrum’ın teorisini, değerlerini organizasyon genelinde yaymak, benimsetmek, scrum adaptasyonuna liderlik etmek ve bu bağlamda tüm şirkete koçluk yapmak ile yükümlüdürler. Scrum Master’lar birbirleri ile iletişim halinde olur, tecrübelerini paylaşıp yardımlaşırlar. Scrum ekiplerinin üretkenliğini arttırabilmesi için ellerinden geleni yaparlar. Deneysel ürün geliştirmenin ne demek olduğunu uygulamalı olarak tüm organizasyona anlatırlar.
5. Değişime Liderlik Eder
Tüm bu görevlerin yanı sıra Scrum Master’lar değişime liderlik ederler. Organizasyonda değer algısını oluşturmaya ve plan algısını kırmaya çabalarlar. Scrum Master, Scrum’ın ve organizasyondaki çevik değişimin vücud bulmuş halidir. John Kotter’ın ‘Leading Change’ adlı kitabında organizasyonlarda çevik değişime giden 8 adımlık yolda en önden giden bu arkadaşlara iyi bakmak gerekmektedir, zira bugün iyi bir Scrum Master kolay yetişmemektedir 🙂
Bonus
Bu listede bir takım materyallerinden de yararlanmış olduğumuz ACM Software’in organizasyonlara verdiği Scrum Master Empowerment eğitimlerinde, Agile Koç ve Eğitmen Tolga Kombak’tan sıklıkla duyulan bir önerme ile kapanışı yapalım: “En iyi Scrum Master, olmayan Scrum Master’dır.” Scrum Master’a ihtiyaç duyulmayan o noktada, Scrum en mükemmel haliyle uygulanıyor demektir ki bundan emin olmak da zaten yine Scrum Master’ın görevidir. Meraklısı için Profesyonel Scrum Master Sertifikasyonları www.scrum.org tarafından verilmektedir ve buradaki verilere göre şuan yaklaşık 200000 Profesyonel Scrum Master bulunmaktadır.
