99 yaşında öldüğü ana kadar hiçbir sağlık sorunu yaşamayan Rose Marie Bentley’in bedenini bilime bağışlaması sayesinde ortaya çıkan ve 50 milyonda bir görülen anormalliklerini hikayesi.
Bu vesileyle organ bağışının önemini de tekrar hatırlatmış olalım.
Tıp öğrencileri tarafından fark edilen anormallikler
2018 yılı bahar ayında Portland’da bulunan Oregon Health and Science Üniversitesi öğrencisi Warren Nielsen ve 4 arkadaşına labarotuarda incelemek üzere bir kadavra tahsis edildi. Bedenlerini bilime sunanların mahremiyetine gösterilen saygı dolayısıyla öğrenciler cesedin kime ait olduğunu bilmiyorlardı. Fakat doğal nedenlerden ölen 99 yaşındaki bu kadının Rose Marie Bentley olduğunun anlaşılması fazla uzun sürmedi. Çünkü cesedi incelemeye başlayan öğrenciler ve profesörleri kısa sürede çalıştıkları kadavranın tarih kitaplarına girebilecek kadar özel bir vak’a olduğunu hemen fark etti.
50 Milyonda bir görülüyor
Peki bu vak’ayı bu kadar özel kılan sebep neydi? Çoğu hayati organın bulunması gereken yerin tam tersi tarafta konumlandığı (levokardili situs inversus) nadir bir vak’a oluşu. Neredeyse vücudun içinde bir ayna var gibi görünen bu bir dizi garip ama harika anormallik Bentley’yi tıp dünyası için adeta bir tür tek boynuzlu at haline getirdi. Oregon Health and Science Üniversitesi’nde Klinik Anatominin Temelleri adlı dersin asistan profesörü olan Cameron Walker’a göre bu özel durum 50 milyonda bir rastlanabilecek kadar nadir.
Organları ters tarafta
Bir Mart gününde kalbi incelemek için vücudun göğüs boşluğunu açan bir grup öğrenci kadavrayı incelemeye başladıkları anda bir gariplik fark eder. Kalpte normalde sağ tarafta bulunması gereken büyük bir damarı bir türlü bulamıyorlardı. Şaşkınlıkla derhal profesörlerini arayıp durumu anlattılar. Sağlıklı bir vücutta, omurganın sağ tarafını takip ederek karaciğerin altında kıvrılan ve oksijenden ayrıştırılan kanı kalbe boşaltan vena kava adı verilen geniş bir damar bulunur. Fakat Bentley’de bu damar sol tarafta bulunuyordu ve normal şartlarda direkt olarak kalbe ulaşarak burada son bulması gereken bu damar diyaframı geçerek göğüs boşluğundan ve aortun hem arkasından hem de etrafından dolanarak kalbin sağ tarafına boşaltım yapıyordu. Normal şartlarda hiçbir insanda bunu doğrudan yapabilen bir damar bulunmuyor. Üstelik bu Bentley’in vücudunda buldukları tek düzensizlik de değildi. Normalde görevi karaciğeri ve göğüs boşluğunun diğer parçalarını boşaltmak olan birçok damar Bentley’in vücudunda ya eksikti ya da olağandışı noktalardan çıkıyordu. Sağ akciğerinde olması gereken 3 lobun yerine sadece 2 lob bulunuyordu örneğin, kalbinin sağ atriyumu normalin iki katıydı. Midesi sol yerine sağ taraftaydı. Karaciğeri solda, dalağı ise sağda. Aynı şekilde sindirim kanalının geri kalanı da ters duruyordu.
Nedeni bilinmiyor
Bentley’i inceleyen ekibin başı olan Profesör Walker’a göre levokardili situs inversusa sahip kişilerde bu mutasyon erken yaşlarda meydana geliyor. Muhtemelen gebeliğin 30 ila 45. günleri arasında. Nedenini henüz kimse bilmiyor üstelik. Bu durum 22.000 bebekten sadece 1’inde görülüyor ve genellikle doğuştan gelen ciddi kalp hastalığı ile ilişkilendiriliyor. Bu ciddi kalp kusurları nedeniyle dünyaya gelebilenler arasından sadece % 5 ila % 13’lük şanslı bir kısım ancak 5 yaşını görebilecek kadar yaşayabiliyor. “Ancak Bentley doğan ve kalp yetmezliğine sahip olmayan azınlıktandı” diyor Profesör Walker ve bu durumun kesinlikle uzun yaşamasına sebep olan en önemli faktör olduğunu belirtiyor. Diğer bütün anormallikleri ile birlikte Bentley’i 50 milyonda bir görülebilen bir vak’a yapan ise bu özelliği.
Hayatı boyunca bir sağlık sorunu yaşamadı
Rose Marie Phelps 1918 yılında Oregon kıyılarında yer alan küçük bir kasaba olan Waldport’ta dünyaya geldi. İkinci Dünya Savaşı sırasında gönüllü hemşirelik yapan Rose Marie hayatı boyunca daha sonraları anormal mide anatomisi ile açıklanacak olan mide ekşimeleri dışında bir sağlık sorunu yaşamadı. Hatta 4 çocuk sahibi de olan Rose Marie oldukça iyi bir yüzücüydü. 66 yaşında geçirdiği apandist ameliyatı sonrasında cerrahın ameliyat notunda apandistinin doğru yerinde olmadığını not düşmesine kadar konuyla ilgili en ufak fikri olmayan Bentley, kendisinden onlarca yıl önce ölen kocası Jim ile birlikte bedenini bilime bağışlayarak bu nadir vak’anın da bilim adamları tarafından incelenebilmesine vesile olmuş oldu.
Kaynak 1
