Renk körlüğü testi ile ilgili detaylarımıza geçeceğiz elbette. Ama öncesinde bu testin ortaya çıkmasına sebep olan bir durumdan bahsetmemiz yerinde olacak. Dolayısıyla renk körlüğü hakkındaki bilgileri derlememiz lazım. Bu açıdan yaklaştığımızda, konunun uzmanlarının renk körlüğünün bir hastalık olmadığını belirttiklerini söyleyebiliriz.
Bu sağlık sorunu için ‘canlının görme merkezinde özel bir pigment molekülünün bulunmaması’ şeklinde bir tanım yapabiliriz. Bununla birlikte ‘olması gerekenden daha az bulunması’ durumudur aynı zamanda. Söz konusu bu eksiklik sonucunda farklı renklerin çevresinde var olan diğer renklerin ayırt edilmesi zorlaşır. Hatta yer yer bu ayırt etme şansını gerçekleştirmek imkansız hale gelir.
Daha açık belirtmemiz gerekirse bilimin bu konudaki tanımı 3 ana renk ile ilgili algılamaya odaklanıyor. Bu durum; kırmızı, yeşil ve mavi renklerden en az bir ya da birden fazlasını ayırt edememektir.
Bu konuda ilginç bir bilgi daha verelim; renk körlüğü olmayan erkeklerin kız çocukları renk körü olmamakla birlikte renk körlüğünün taşıyıcısı durumundadırlar. Taşıyıcı kadınların erkek çocuklarının yarısı da renk körü olarak doğmaktadır. Annenin renk körü olduğu durumda, erkek çocuklar renk körü olarak doğmaktadır. Baba renk körü, anne taşıyıcı ise doğacak her çocuk %50 olasılıkla renk körü olacaktır. Çünkü renk körlüğü X kromozomu üstünde taşınan bir genle tetiklenen bir durumdur.
Renkli görme yeteneği sadece insanda var olan bir özellik değildir. Bununla özellik; balıklar, amfili boyunlar, bazı sürüngenler, bazı kuşlar, arılar ve kelebeklerde de bulunur. Gözde, ağ tabakada koni olarak bilinen hücreler renklerin algılanmasını sağlar. Bu hücrelerin mavi-mor, yeşil ve sarı-kırmızı dalga uzunluklarındaki ışığa duyarlı olan üç türü vardır. Zedelenen ya da olmayan hücrenin türü, renk körlüğünün türünü belirler. Renk körlüklerinin büyük bir bölümü eşeye bağlı çekinik kalıtımla kuşaktan kuşağa geçer.
Renklerin algılanmasını güçleştiren bu konu ile ilgili öne çıkan iki kavram: Protanopi ve döteranopi
Birey, kırmızı renge duyarlı olan koni hücreleri yok ise (protanopi) kırmızı renk körlüğü yaşıyor demektir. Ancak mavi renge duyarlı koni hücreleri yok ise mavi renk körlüğü durumu söz konusudur. Bunlara ek, yeşil renge duyarlı koni hücreleri yok ise (döteranopi) yeşil renk körlüğü yaşıyor demektir.
Kişi, koni hücresinin olmadığı bir durum olan protanopi renk körlüğünde sadece koyu kırmızı rengi algılamaz. Kişinin gördüğü renkler koni hücreleri durumu ile ilgili olarak yeşil, mavi ve bu iki rengin karışımıyla görülen renkler olur. Yeşil ayrımı yapan yeşile duyarlı konilerin bulunmadığı döteranopi renk körlüğü durumunda ise durum farklıdır. Çünkü bu kişi, böyle bir durumda yalnızca kırmızı ve mavi renkler ile bunların karışımını görür. Yeşil renkler ayırt edilemez.
Yalnızca tek renk konisinin mevcut olduğu durumlar da vardır. İşte bu tür durumlarda diğer iki renk konisinin olmadığı görme sorununa monokromatik renk körlüğü denilmektedir. Örneğin, sadece mavi rengi algılayan mavi renk konilerinin mevcut olduğu bir durum düşünelim. Bu halde, kırmızı ve yeşil renk konilerinin olmadığı durumlarda kişi, bu renkleri ayırt edemeyecektir. Monokromatik renk körleri sadece mavi ve sarı renkleri tanımlayabilir. Bu durumu, kırmızı-yeşil renk körlüğü olarak biliyoruz.
Renk görme ile ilgili olarak üç koninin de olmadığını varsayalım. Bu durumdaki bir kişi için renkler, yalnızca siyah ve beyazdan ibarettir (anopi). Bu durumdaki kişi tam renk körü olarak nitelenir. Bazı insanlar trikromat olmakla birlikte renk ayırabilme kabiliyetleri zayıf olabilir. Bu durumdaki kişilerin sıkıntısı renk görme bozukluğu olarak adlandırılır.
Renk Körlüğü Testi
Renklerin içindeki sayıları görüyorsanız endişe etmenize gerek yok.
Söz konusu durumun teşhis edilmesini mümkün kılan test, renk körlüğünü, belirlemek için kullanılıyor. Konu ile ilgili kaynaklara baktığımızda iki çeşit renk körlüğü testinin olduğunu görüyoruz. Bu iki test ise:
Renk körlüğü testi konusunda Uzak Doğu’ya dönüyoruz yüzümüzü.
Söz konusu durum için kullanılan en yaygın test, ‘Ishihara Renk Görme Testi.’
Ishihara testini, Japon Göz Hastalıklar Uzmanı (Oftalmoloji) Shinobu Ishihara, 1917 yılında icat etti. Onun yayımladığı ve ilan ettiği bu yöntem, bir anlamda renk algısı testidir.
Bu test, sayfalarında, çeşitli renkler, parlaklık ve boyutlarda noktalar içeren dairesel şekillerden ibarettir.
Bakıp da göremediğinizi tespit eden renk körlüğü testi
Testler, tek haneli, iki haneli veya yol gösteren bir dizi renkli noktalı şekillerden oluşuyor. Bununla birlikte kişi renk görme yeteneğinde sorun yaşayıp yaşamadığını bu test ile fark edebilir. Çünkü bu kişi, noktalar dizisi içinde tek haneli veya iki haneli bir rakam görüyor. Bu bozukluktan muzdarip olan kişi ise herhangi bir rakam algılayamadığı gibi normal görme yeteneğine sahip bir kişinin gördüğünden farklı bir rakam görür.
İshihara Renk Görme Testi toplamda 38 şekilden (plakdan) oluşur. 14 veya 24 şekilden (plakadan) oluşan kısa versiyonlu renk körlüğü testi, kapsamlı bir göz muayenesi sırasında daha yoğun kullanılmaktadır.
Muayeneye gelen hastalar genellikle İshihara şekillerine (plakalara) normal düzeydeki oda aydınlatma koşullarında bakarlar. Bu hastalar, mevcut numaraları gözlükleri ile teste tabi olurlar. Hastaların İshihara testinde bulunan rakamları net görebilmeleri ve tanımlaması için önemli görülen bir durum vardır. O da, mevcut numaralı gözlükleri test esnasında kullanmaları…
Ancak bu test, küçük çocuklarda güven sağlayacak sonuçları vermeyebilir.
İshihara renk görme testindeki, renk görselleri tanımlamak için kullanılan terim psödoizokromatik plakalardır. İlk bakışta, şekilde (plakada) olan renkli noktalar aynı (“izo-“) (“kromatik”) görülmekte.
Son olarak, bunun yanlış (“psödo”) bir algı olduğunu ifade edelim. Çünkü normal renkli görmeye sahip olan bir kişi için renkleri ayırt etmek zor olmaz.. Ve böylece “saklı” olan rakamı tespit etmek mümkün olur.
İshihara Renk Görme Testi kullanıma sunulduğundan bu yana çok sayıda testin varlığı söz konusu oldu. Tıbbi cihaz şirketleri psödoizokromatik plakaları kullanarak benzer renk körlüğü testleri geliştirmişlerdir.
Örneğin, ColorDx bilgisayarlı renk görme testi (Konan Medical), tablet bilgisayarlara indirmek için var. Ayrıca kendi kendine uygulanan, kendi kendine puanlandıran bir uygulama olarak önem kazanıyor.
Şirketin verdiği bilgilere göre, genetik renk körlüğü testine ek olarak, ColorDx uygulaması glokom, multipl skleroz, diyabetik retinopati, makula ödeminin yanı sıra diğer bozukluklar ve uzun süreli ilaç ve diğer maddelerin kullanımıyla ilişkili renk görme sorunları nedeniyle yaşamın ileri safhasında gelişebilecek renk görme yetersizliklerini de tespit edebilir.
Kantitatif renk görme testleri
Yazımıza konu olan bu durumun daha ayrıntılı bir analizi ve/veya kişinin renkleri daha kesin biçimde algılama yeteneğini belirlemek için, kantitatif (nicel, yani sayısal) bir renk körlüğü testine ihtiyaç vardır.
Bu türdeki en popüler test, Farnsworth-Munsell 100 Ton Testidir
Farnsworth Munsell 100 Hue testi, renk görme sorunlarını tanımlar ve derecesini belirler.
Bu test, çeşitli tonlar içeren çok sayıda küçük disk bulunan dört tepsiden oluşur. Her bir tepsinin bir ucunda renkli bir referans disk mevcut. Test edilmekte olan kişi, tepsi içindeki diğer diskleri kademeli olarak değişen tonlarda süreklilik oluşturacak şekilde düzenlemelidir.
Doğru sonuçlar elde edilebilmesi için, Farnsworth-Munsell 100 Ton Testi doğal gün ışığını mümkün olduğunca yakın biçimde simüle eden bir görüntüleme kabininde uygulanmalıdır. Ayrıca hekimler, renkli diskler sonuçları etkileyebilecek renk doygunluğu kaybını önlemek için en az her iki yılda bir değiştirmeyi öneriyor.
Her bir renkli diskin altında, sonuçların bir anahtara göre puanlandırılmasına olanak sağlamak için bir numarasöz konusu. Kapakların test dizisi ve doğru dizisi arasındaki eşleşme ne kadar yakınsa, kişinin renk algılaması o kadar iyidir.
Bu düzende, 100 Ton Testi test edilmekte olan kişinin renk körü olup olmadığını tespit edebilir ve ayrıca, renk körlüğünün türünü ve şiddetini belirleyebilir.
Farnsworth-Munsell D15 Testi adını alan ve “— 100 Ton” testinin kısaltılmış sürümü, farklı tonlarda sadece 15 numaralandırılmış disk içeriyor. Ishihara Renk Görme Testi gibi D15 testi de sadece renkli görme taraması içindir ve kişinin renk körlüğünün şiddetini ölçemez.
Bu teste kimler girmelidir?
Söz konusu bu renk testi, renk algılamasının önemli olduğu bir mesleği yapmayı düşünen her kişiye uygulanmalıdır. Örnekler arasında elektrikçiler, ticari sanatçılar, tasarımcılar, teknisyenler ve belirli imalat ve pazarlama personeli yer alır.
Bu tıbbi durumun kişinin iş performansı üzerindeki etkisi, büyük oranda pozisyonun renkle ilgili gerekliliklerine ve kişinin renk görme yetersizliğinin şiddeti ile direkt ilgili bir konumda.
Çoğu durumda, renk körlüğü nedeniyle engelli olma korkuları sağlam bir temelden uzak görüşleri meydana getiriyor. Rahatsızlığın doğuştan var olması nedeniyle, renk körü olan çoğu kişi renk görme yetersizliğinin farkında değildir ve günlük yaşamlarına önemli ölçüde müdahale ettiğini fark etmemektedir.
Bu sağlık durumu ile ilgili olarak konsensusun ortaya çıktığı bir tedavi yok. Ancak bazı durumlarda özel renklendirilmiş kontakt lensler, kişinin belirli renkler arasındaki farklılıkları algılama kabiliyetini iyileştirebilir.
Çevrim içi renk körlüğü testleri
Çevrim içi ortamda pek çok renk körlüğü testi bulunmaktadır. Bunların çoğu Ishihara tarama testinin varyasyonları olup, çeşitli kalite derecelerinde sunulmaktadır.
Herhangi bir renk körlüğü testinin doğruluğu için renklerin doğru şekilde temsilinin esas olması nedeniyle, çevrim içi renk görme tarama testlerinden elde edilen sonuçlar şüphelidir. En kesin sonuçlar için, göz doktorunuza görünün ve uygun aydınlatma altında standart test materyallerini kullanarak eğitimli bir uzman tarafından uygulanan renk körlüğü testine girin.
En yaygın renk körlüğü testi ile ismini duyuran Shinobu Ishihara kimdir?
Ishihara Shinobu, 25 Eylül 1879 tarihinde Japonya’nın Tokyo şehirnde dünyaya geldi. – Izu Yarımadası , 3 Ocak 1963), renk körlüğünü tespit etmek için Ishihara renk testini oluşturan Japon bir göz doktoruydu . O bir ordu cerrahıydı .
Ishihara, tıp alanında, 1905’te askeri bir burs ile okuduğu üniversiteden mezun oldu ve derhal Japon İmparatorluk Ordusu’nda askeri tabip olarak görev almaya başladı. Tıp tarihindeki önemli cerrahlardan biri olan bilim insanı, daha sonra oftalmoloji alanında uzmanlaşmaya yöneldi.
1908 yılında, kendini oftalmik araştırmalara adadığı Tokyo Üniversitesine döndü. 1910’da Ordu Tıp Fakültesi’nde eğitmen oldu.. Orada hastaları görmenin yanı sıra, “savaş alanı oftalmolojisi” ve üstün askerlerin nasıl seçileceği üzerine araştırmalar yaptı. Askeri Tıp Okulunda çalışırken, üstleri, kendisinden askeri acemileri renkli görme anormallikleri açısından taramak için bir test tasarlamasını istedi. Asistanı, plakaları test etmesine yardım eden renk körü bir doktordu. Bu bilim insanı,ilk grafikleri sulu boya yardımıyla elle boyayarak hiragana karakterleri tasvir etmiştir .
Ishihara renk görme testi
Ishihara adı, 1917 yılında kendisinin bizzat tasarladığı test sayesinde dünyanın duyduğu bir isim. Bu test kapsamında, hekim, bir deneğe renkli bir desen gösteriyor. Ardından orada hangi sayıları gördüklerini soruyor. Farklı renk körlüğü formlarına sahip denekler, olmayanlara farklı cevaplar verir. Ishihara ayrıca Japon görme keskinliği çizelgesi ve yakın noktayı belirlemek için bir aparat geliştirdi. Ve söz konusu olan her ikisi yöntem de, Japonya’da hala yaygın olarak kullanılıyor. kendisi ayrıca trahom ve miyopi çalışmalarına destek vermekten kaçmadı.
1908’de Ishihara , Jujiro Komoto’nun yanında okuyan Tokyo İmparatorluk Üniversitesi’nde oftalmoloji alanında yüksek lisans programına girdi . Ardından Almanya’da Profesör Wolfgang Stock, Theodor Axenfeld ve Carl von Hess’in yanında çalıştı. Ishihara, 1922’de Tokyo İmparatorluk Üniversitesi Oftalmoloji Bölümü’nde Komoto’nun yerine profesör ve başkan olarak görev almaya başladı ve bu görevini 1940 yılına kadar sürdürdü.
Ishihara çok mütevazı bir yaşam sürdü ve hiçbir maddi varlığa ilgi duymadı. Emekli olduktan sonra İzu Yarımadası’ndaki bir kaplıcanın yakınında kendisine bir kulübe inşa eden öğrencileri tarafından büyük saygı gördü. Orada bir taşra doktoru olarak görev yaptı, komşuları için klinikler yönetti ve hiçbir ücret istemedi. O günlerdeki gelenek olduğu gibi, hastalar minnettarlıklarının jetonlarını evde yetiştirdikleri ürünlere ve küçük miktarlarda paraya bıraktılar. ıshihara, harcamalarını karşıladıktan sonra kalan tüm parayı köylülere iade etti. Bilim insanı Ishihara, meydana getirdiği bu fonlar sayesinde köy çocukları için bir kütüphane ve çalışma odasının var olmasını sağladı. Kendisini, 3 Ocak 1963 tarihindeki vefatına dek gerçekleştirdiği girişimler sayesinde hayırsever olarak tanıdığımız bir bilim insanı olarak anabiliyoruz.
Peki bu sağlık sorunun tedavi yöntemi nedir?
Konunun uzmanlarına göre renk körlüğü, ilaçla veya ameliyatla tedavisi olan bir durum değil. Fakat bununla birlikte ‘Chromagen’ isimli özel bir lens sistemi sayesinde renk körü hastalarının şikayetlerine çözüm üretmek mümkün. Bu tedavi sürecinde özel renk filtreleri sayesinde göze gelen ışığın dalga boyunun değişmesi söz konusu oluyor. Ve hal böyleyken de hastanın renkleri algılaması ve ayırt etmesi mümkün hale geliyor.
Konuyu neden merak ettik?
Arama motoru Google, internet kullanıcılarının dikkatini çektiğini ifade ediyor. Bu konuyla ilgili Google’un sunduğu ve aşağıda yer alan anahtar kelimeler, konunun merak uyandırdığını gösteriyor. İşte o anahtar sözcükler:
Yaklaşık 8 yıl boyunca çeşitli dijital reklam ajanslarının bünyesinde pek çok markanın projelerinde metin yazarlığı yapmamın yanı sıra hala akademik öğretim danışmanlığı ve iletişim danışmanlığı alanlarında hizmet veriyorum.
İstanbul Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümünün "okulu uzatan kıdemli öğrencilerinden biri" olarak; 2016 yılındaki mezuniyetimi takiben yeniden metin yazarlığı, eğitmenlik gibi görevlerinde bulunmaya başladım. Bununla birlikte 2017 yılında Nayn.co internet haber sitesinde baş editörlük görevini üstlendim.
2019 Şubat itibariyle, Listelist.com’da okuyucularımızın keyif almasını, yeni bilgiler edinmesini umduğum tarihi ve güncel içerikli yazılar üretme gayretinde olan bir editörüm. Bu bağlamda sıklıkla tarihi ve güncel konularla birlikte bilimsel araştırmalara yönelik içerikleri, kağıtlarım kalemim ve klavyemin ortaklığında beğeninize sunuyorum.
