New York, Amerika Birleşik Devletleri’nin en ikonik ve etkileyici şehirlerinden birisi. Büyüleyici gökdelenleri, dünya çapında ünlü sanat ve kültür sahneleri, tarihi simgeleri ve çeşitliliği ile New York, her yıl milyonlarca ziyaretçiyi kendine çekiyor. Dünya finans merkezi olarak bilinen Wall Street’ten, büyüleyici Central Park’a, Broadway’den Times Square’e kadar şehir, her zevke ve ilgiye hitap eden birçok cazibe merkezine ev sahipliği yapıyor. New York, aynı zamanda farklı kültürlerin, dillerin ve yaşam tarzlarının bir arada bulunduğu dinamik bir mozaiğe sahip. Bu yazımızda, büyüleyici bu şehrin derinliklerine dalacak ve New York hakkında bilmediğiniz gerçekleri keşfedeceğiz?
1. İnsanlar 12.000 yıldan fazla bir süredir New York’ta yaşıyor
New York hakkında gerçekler yazımıza başlıyoruz. Amerika’da yaşayan ilk insan grubu Paleo-Kızılderililerdi. Bu ilk yerleşimciler Amerika’ya ilk kez 13.000-15.000 yıl önce Bering Boğazı yoluyla geldiler. Günümüz Rusya’sının uzak doğusundan günümüz Alaska’sına geçtiler ve yavaş yavaş Amerika kıtasına yayıldılar. Çoğunlukla avcı-toplayıcıydılar ve bu nedenle daha iyi yiyecek kaynakları ararken karada yol aldılar. MÖ 10.000 civarında şimdi New York olarak bilinen bölgeye ulaştılar.
2. Avrupalılar New York’a ilk geldiğinde birçok farklı Kızılderili kabilesi orada yaşıyordu
Avrupalılar 16. yüzyılda ilk kez New York’a geldiğinde bölgede zaten pek çok köklü kabile yaşıyordu. Bu insanlar karmaşık ekonomilere, dillere ve geleneklere sahip, tamamen gelişmiş topluluklardı. Her kabilenin kendine has gelenekleri, tarihleri ve kültürleri olmakla birlikte genellikle dil gruplarına göre sınıflandırılmışlardı. Dilleri Algonquian dil grubuna ait olanlar arasında Nanticoke, Wampanoag, Lenape ve Mohican halkları bulunurken. Mohawk, Iroquois ve Petun dahil olmak üzere diğer kabilelerin çoğunluğu Iroquoian dil grubuna aitti.
3. New York bölgesini keşfeden ilk Avrupalı aslında İtalyan vatandaşıydı
Günümüz New York kıyılarından geçen ilk Avrupalı, Giovanni da Verrazzano adlı İtalyan bir kaşifti. Fransız monarşisi adına bölgeyi araştırıyordu. Kaşifin seyahati, deniz keşiflerinin erken dönemindeydi ve bu nedenle Verrazzano, Pasifik Okyanusu’na giden efsanevi bir deniz geçişi ararken Kuzey Amerika’nın doğu kıyısına ulaştı. 1524’te New York’u geçti ve daha sonra Hudson Nehri olarak adlandırılacak nehre doğru yelken açtı. New Angoulême adını verdiği New York City’nin bulunduğu bölgeye oldukça yakın bir yere ulaştı.
4. New York üzerinde hak iddia eden ilk Avrupa ülkesi Hollanda’ydı
Neredeyse 100 yıl sonra Avrupalılar bölgede hak iddia etmek için geri döndüler. Bunu ilk yapan Hollandalılardı. 1609’da, İngiliz kaşif Henry Hudson liderliğindeki Hollanda Doğu Hindistan Şirketi tarafından finanse edilen bir keşif gezisi, Verrazzano’nun Hudson Nehri’ne doğru yelken açmadan önce ulaştığı aynı yere vardı. Günümüz Albany’sine kadar yelken açtı ve Hollanda adına bölgede hak iddia etti. Kuzey Amerika’daki ilk Hollanda yerleşimi sadece beş yıl sonra, eyaletin başkenti Albany’nin bulunduğu yerde kuruldu.
5. New York City’ye eskiden New Amsterdam deniyordu
Yeni Hollanda kolonisi 27 Ağustos 1664’te oldukça ani bir şekilde sona erdi. İngiltere bölgenin kendilerine ait olduğuna karar vermişti ve bu nedenle alanda hak iddia etmek için birkaç savaş gemisi gönderdi. New Amsterdam’ı ele geçirdiler ve Yeni Hollanda’nın tüm koloniyi kendilerine teslim etmesini talep ettiler. Bu durum, Haziran 1665’te resmileştirildi ve bu noktadan sonra New Amsterdam, New York olarak yeniden adlandırıldı. Hollandalılar şehri 1673’te yeniden ele geçirdi ve ardından New Orange olarak yeniden adlandırdı. Ancak New Orange uzun ömürlü olmadı. 1674’te İngilizler burayı tekrar ele geçirdiğinde adı yine New York olarak değiştirildi.
6. New York, Amerikan Devrimi’nin ortasında kalmıştı
New York hakkında gerçekler yazımıza devam ediyoruz. 1775’te Amerikan Bağımsızlık Savaşı patlak verdiğinde insanlar, New York City’yi kontrol eden kişinin on üç koloni üzerinde de güce sahip olacağını anladılar. Britanya geniş bir gemi filosu ve 30.000 asker topladı ve onları Staten Adası açıklarına yerleştirdi. Devrimci savaşların neredeyse üçte biri New York’ta gerçekleşti. Bunların arasında tüm devrimin en önemli savaşlarından biri olan Saratoga Savaşı da vardı. Devletin kontrolü Britanya ile devrimciler arasında gidip gelirken, New York şehri sonuna kadar İngiliz kuvvetlerinin elinde kaldı.
7. New York bir zamanlar ülkenin başkentiydi
New York City, Amerikan Devrimi’nin sona ermesinden kısa bir süre sonra yeni kurulan Amerika Birleşik Devletleri’nin başkenti oldu. Şehir, 1785 ile 1790 yılları arasında ara sıra başkentlik yaptı ve bu noktadan sonra Philadelphia, Pensilvanya’ya taşındı. Ülkenin başkentinin Washington DC’deki şimdiki yerine taşınması ancak 11 Haziran 1800’de gerçekleşti.
8. New York’lu 400.000’den fazla erkek Amerikan İç Savaşı sırasında savaştı
1861’de Amerikan İç Savaşı patlak verdiğinde New York eyaleti, Birlik eyaletleri arasında en kalabalık olanıydı. Bu yüzden de savaşa diğer Kuzey eyaletlerinden daha fazla asker gönderdi. Kayıtlar, New York’tan gelen birliklerin yarısından fazlasının 30 yaşın altında olduğunu gösteriyor.
9. New York, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki en eski eyalet parkına ev sahipliği yapıyor
Niagara Şelalesi başlangıçta özel mülkiyete ait bir araziyle çevriliydi. 1860’lara kadar Frederick Law Olmsted adında bir adam, eyalet hükümetine şelalenin etrafındaki araziyi satın alması ve halkın erişimine izin vermesi için dilekçe vermeye başladı. Çok fazla zaman ve çaba gerektirdi, ancak Olmsted sonunda, şelalenin etrafındaki alanın 1885’te Niagara Rezervasyonu olarak kurulmasına neden oldu.
10. Bir B-25 bombardıman uçağı doğrudan Empire State Binası’na çarptı
28 Temmuz 1945’te bir B-25 bombardıman uçağı Empire State Binası’nın 79. katına hızla çarptı. Kaza sabahı New York özellikle kalın bir sis bulutuyla kaplıydı. Uçağın yönü bozuldu ve neredeyse Chrysler binasına çarpıyordu. Chrysler binasına çarpmamak için çabalayan uçak, Empire State Binasının kuzey tarafına çarptı.
New York’un en ünlü tarihi otellerinden birinin altında, halka açık olmayan ve 61 numaralı yola bağlanan özel bir tren platformu bulunmaktadır. Bu istasyon New York City’de olmasına rağmen aslında New York Metro sistemine bağlı değil. Bunun yerine New York Merkez Demiryoluna (şimdi Metro-Kuzey olarak adlandırılıyor) bağlı. Burası ilk olarak 1910’larda depolama amacıyla inşa edildi.
12. New York aynı zamanda dünyanın en büyük tren istasyonuna da ev sahipliği yapıyor!
New York hakkında gerçekler yazımızın son maddesine geldik. Manhattan’ın kalbinde yer alan Grand Central Terminal, New York City’nin en ünlü yapılarından biridir. Terminal 2 Şubat 1913’te halka açıldı ve o zamandan beri sürekli yolcuları ağırlıyor. Yapının tamamı 49,95 dönüm (19 hektar) alan kaplıyor. Yani burası, boyut ve sahip olduğu platform sayısı açısından dünyanın en büyük tren istasyonu! Aynı zamanda her hafta 1 milyondan fazla yolcu ile dünyanın en yoğun istasyonlardan biri!
