İran’da ahlak polisleri olarak da bilinen İrşad devriyeleri, 22 yaşındaki Mahsa Amini’yi gözaltına almış ve genç kadın hayatını kaybetmişti. Amini’nin ölüm haberinin ardından başlayan protestolar birçok kente yayılmış durumda. Çevik kuvvet ekipleri, protestocuları engellemek istediği için ülkenin birçok yerinde sokak çatışmaları yaşanıyor. Bazı dükkanlar protestoları desteklemek için kepenk kapatıyor. İnsanlar sosyal medyada tepkilerini gösterebilmek için saçlarını kesiyor. BM İnsan Hakları Komisyonu Amini’nin ölümüyle ilgili kaygılarını ve protestoculara uygulanan şiddetten duydukları endişeleri dile getirdi. Bu arada İstanbul’da yaşayan İranlılar da bir yürüyüş düzenlemek istedi. İran protestoları hakkında bilinenlere birlikte göz atalım.
18 Eylül’de Tahran Üniversitesi’nde başlayan öğrenci protestoları başkentteki neredeyse birçok üniversiteye yayıldı
Kurdpa haber ajansına göre gösterilerde en az iki kişi yaşamını yitirdi. Yaklaşık 10 kişinin de yaralandığı aktarılıyor. Tahran Valisi Mohsen Mansouri yaptığı açıklamada bu olayların tamamen örgütlü ve planlı yapıldığını ifade ediyor. İran Meclis Başkanı Mohammad Baqer Qalibaf ise düşmanların “ülkede kaos ve karmaşa yaratmayı planladığını” söyledi. Öte yandan hükümete yakın medya kuruluşları göstericiler için “terörist” yakıştırmasını yaptı.
Sosyal medyada yayınlanan videolarda protestocuların ülkenin dini liderine karşı “Ali Hamaney’e ölüm” sloganları attığı görülüyor
Başkent Tahran’da yapılan gösterilerde güvenlik güçlerinin göstericilere saldırdığı ifade ediliyor. Öte yandan başka videolarda ise başörtüsü takma zorunluluğuna karşı kadınların başörtülerini çıkardıkları ve slogan attıkları görülüyor. Bu olaylar karşısında İranlı milletvekili Celal Raşidi Koçi, İrşad devriyelerinin İran’a zarar vermekten başka hiçbir şey yapmadıklarını ifade etti.
İran polisi, Mahsa Amini’nin ölümüyle ilgili iddiaları reddediyor. Amini’nin ölüm nedeni “ani kalp yetmezliği” olarak açıklandı
Polisler Amini’ye iyi davrandıklarını ve hatta şakalaştıklarını söylese de ülkedeki birçok kişi genç kadının gözaltına alındığı sırada darp edildiğini ve beyninde bir hasar meydana gelmiş olabileceğini düşünüyor. Öte yandan Amini’nin babası da “Hastaneye götürüldüğünde hemşirelere Mahsa’nın sokakta bulunduğu söylenmiş” ifadelerini kullanıyor.
İranlı kadınların sokak protestolarında başlarını açması yaratıcı ve yeni bir tepki biçimi olarak kabul ediliyor
Kadınlar başörtülerini çıkararak hem başörtüsü zorunluluğuna hem de polislerin şiddetine tepkilerini gösteriyor. Öte yandan İranlı ünlü kadın oyuncular da başörtüsü zorunluluğuna artık uymayacaklarını ifade etti. Türkiye’deki bazı kadın oyuncu ve şarkıcılar da İranlı kadınlara desteklerini, yaptıkları paylaşımlarla gösterdi. İran protestoları sokakta devam ederken sosyal medya platformu Twitter’da Mahsa Amini etiketi altında bir milyondan fazla gönderi paylaşıldı.
