Uykunun en tatlı yerinde, bir alarm sesi ile uyanmak ve yataktan çıkmak bazen dünyanın en zor işi haline gelebilir. Özellikle de kış aylarında! Evet, kışın soğuk ve karanlık günlerinde sıcak bir yataktan çıkıp güne başlamanın diğer dönemlerde olduğundan çok daha zorlayıcı bir hal aldığını sizler de deneyimlemişsinizdir. Peki, ama neden? Pek çoğumuz, mevsim veya hava durumu fark etmeksizin aynı saatte uyanıyoruz, aynı saatlerde güne başlıyoruz. Bununla birlikte uyanmanın, hele de yorucu bir akşamın ardından güne başlamanın her zaman zor olduğunu kabul etsek de bahar veya yaz aylarında ekstra bir çaba gerektirdiğini söyleyemeyiz. Fakat kışın uyanmak, başlı başına bir mesele! İşte bu tuhaf durumun arkasında olan bazı ilginç sebepler var. Gelin, kışın uyanmak neden zor sorusuna bilim ne yanıt veriyor birlikte bakalım.
Soğuk ve karanlık kış günlerinde uyanmanın ve yataktan çıkmanın her zamankinden daha zor olduğu bilinen bir gerçek
Oysa bahar ve yaz aylarında böyle bir durum söz konusu değil. Gerçi, enerjik bir şekilde uyanmak ve güne başlamak herhangi bir mevsimde başlı başına zor bir iş haline gelebilir. Yine de kışın uyanmanın normalden çok daha zor olduğunu kabul etmek gerekiyor. Peki, ama neden? Bilim insanlarına göre kış sabahlarında uyanmayı normalden çok daha zor hale getiren bazı şeyler var.
Bazı bilimsel çalışmalara göre uyku düzenimiz mevsimsel şartlara göre değişiyor
Örneğin kışın, uykunun REM evresinde geçirilen vakit çok daha uzun. Bununla birlikte kış aylarında genel olarak normalden daha fazla uyuyoruz. Bilim insanlarına göre uyku süremiz ve uykunun evrelerinde geçirdiğimiz zamanlardaki değişimler, kışın normalden daha zor uyanmamıza neden olan şeyler arasında yer alıyor.
Kışın uyanmayı normalden daha zor hale getiren bir diğer şey ise Güneş ışığının azlığı!
Bilim insanları, Güneş ışığının yetersiz olduğu dönemlerde uyku hormonu olarak da bilinen melatonin seviyesinin yükseldiğini belirtiyor. Vücutta melatonin seviyesi arttıkça uyumak daha kolay hale geliyor. Gecelerin uzun, sabahların karanlık olduğu kış ayları ise melatonin seviyesinin yüksek olduğu dönemler. İşte kışın normalden daha zor uyanmamızın bir sebebi de bu.
Bazı uzmanlara göre D vitamini eksikliği de uyanmayı zorlaştıran unsurlar arasında yer alıyor
Kış aylarında daha az Güneş ışığına maruz kalıyoruz. Bu ise D vitamini eksikliğine neden olarak uyku ve uyanıklık döngümüzü etkiliyor. Ayrıca vücutta serotonin hormonu üretiminin azalmasına, daha depresif bir ruh haline bürünmemize ve en sonunda sabahları uyanmak için zorlu bir mücadelenin içerisine girmemize neden oluyor.
Uzmanlara göre kış aylarında rutinlerimizin değişmesi yataktan çıkmayı zorlaştırıyor
Söz gelimi kış mevsiminde ister istemez daha az efor harcıyoruz. Dışarıda ve hareket halinde geçirdiğimiz süre ciddi şekilde kısalıyor. Uzmanlara göre bu “daha kötü bir uykunun” temel sebeplerinden. Yani kışın diğer mevsimlere kıyasla daha çok uyusak da daha kalitesiz uyuyoruz. Bu nedenle zaten yeteri kadar zor olan yataktan çıkmak, kazanmanın neredeyse imkânsız olduğu bir savaş haline geliyor!
Elbette “soğuk” da kış sabahlarında uyanmayı zorlaştıran faktörler arasında
2020 yılında, kışın uyanmak neden zor sorusuna yanıt arayan dikkat çekici bir bilimsel araştırmanın sonuçları yayımlandı. Meyve sinekleri üzerinde yapılan araştırmada, bu canlılarda hava sıcaklığını antenlerinden beyinlerine ileten bir termometre devresi bulunduğunu keşfetti. Meyve sineklerinde uyanıklığı ve hareketliliği başlatan sinir hücreleri, soğuk ve karanlık günlerde bu devre aracılığıyla baskılanıyor, canlılar sıcaklık yükselene kadar uyumaya devam ediyordu.
Çalışmayı gerçekleştiren bilim insanlarından biri olan Marco Gallio bu ilginç bulgu hakkında, “Bu araştırma, kış mevsiminde sabah uyanmanın hem sinekler hem de insanlar için neden bu kadar zor olduğunu açıklamamızı sağlıyor.” açıklamasında bulunmuştu. Elbette havanın en soğuk ve sabahın en karanlık anlarında da bir şekilde yataktan kalkmayı başarıyoruz. Ancak kışın uyanmak neden zor, sorusuna bilimin verdiği bu yanıtları bilmek belki bir dahaki sefere yataktan çıkmayı daha kolay hale getirebilir.
