İstanbul, her geçen gün çok daha fazla insana kucak açan bir metropol. Bu yüzden ulaşım oldukça önemli ve kilit bir konu. Ulaşım konusunda İstanbul’da fark yaratması ve ilkleri yaşatması açısından uzun süredir gündemden düşmeyen İstanbul Havalimanı, 29 Ekim 2018’de kapılarını açtı. 1953 yılında hizmete açılan Atatürk Havalimanı ise 6 Nisan 2019 itibariyle tüm ticari uçuşlara kapatılarak İstanbul Havalimanı tam kapasite hizmet vermeye başlamış oldu. Elbette İstanbul’un yeni havalimanı hakkında bolca konuşuldu, olumlu olumsuz pek çok eleştiri yapıldı. Biz de İstanbul Havalimanı’na dair kafaları kurcalayan soruların yanıtlarını araştırdık ve kulaktan kulağa yayılan 11 yanlış bilgiyi doğrularıyla birlikte yazdık.
1. “İstanbul Havalimanı’nda rüzgar nedeniyle uçaklar inemiyormuş.”
Havalimanının inşa edildiği bölgenin genel iklimsel şartları, 1970 – 2011 yılları Kumköy ve Florya Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtları kullanılarak incelendi. Pist yönü seçimi içinse; Şile, Kumköy ve Florya meteoroloji istasyonun 40 yıllık verilerine göre hesaplamalar yapıldı ve bu verilere istinaden pist yönleri belirlendi. Dünya üzerindeki tüm havalimanlarında, pist yönünün yoğun rüzgar yönü olması tercih ediliyor.
2013 yılındaki İstanbul’un yeni havalimanı ihalesinden sonra yüklenici firma bünyesinde, mevcut rüzgar çalışmalarına ek başka çalışmalar da gerçekleştirildi. Ölçümler saha içindeki değişik bölgelere kurulan dört adet meteoroloji istasyonunda sürekli yapılıyor. Rüzgara ilişkin elde edilen veriler doğrultusunda, seçilmiş olan kuzey-güney pist yönlerine göre havalimanında, 13 knot rüzgar bazına göre pistlerin kullanım oranı yüzde 95-97, 20 knot’a göreyse yüzde 99.
2. “İstanbul Havalimanı’nda pistler çok eğimliymiş. Uçaklar eğim yüzünden çok fazla duruyor ve frenleri çok fazla ısınıyormuş.”
İstanbul Havalimanı’nın pist ve taksi yollarındaki eğim oranı; uçak tipleri, operasyon durumu, görüş durumu ve drenaj durumu gibi birçok teknik konuya göre Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü’nün (ICAO) belirlediği “boyuna eğim” limitlerine göre tespit edilip, simülasyonu yapıldıktan sonra uygulandı.
Pistlere ait boyuna eğim oranlarının ICAO kuralları gereği pistin başında ve sonunda yüzde 0,8’i, pistin ortasında yüzde 1,25’i, genel ortalama olarak da yüzde 1’i geçmemesi gerekiyor. Taksi yollarındaki boyuna eğim oranlarının ise ICAO kuralları gereği yüzde 0-1,5 arasında olması gerekiyor. İstanbul Havalimanı’nda pist ve taksi yollarında tespit edilen ve uygulanan tüm eğimler ICAO’nun operasyonel standartlarının içinde bulunuyor.
3. “İstanbul Havalimanı’nda kuşlardan dolayı uçuş güvenliği riskliymiş.”
Dünyada doğrudan ana göç yollarının üzerinde çok sayıda havalimanı bulunuyor. JFK, Ben Gurion, Chicago, Salt Lake City, Vancouver Havalimanı, Portland Havalimanı, Burgaz Havalimanı, Kopenhag Havalimanı, İstanbul Atatürk Havalimanı ve İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı bunlardan yalnızca bazıları.
İstanbul Havalimanı ile ilgili ise dünya çapındaki uzmanlar, teknoloji üreticileri ve akademisyenlerle görüşmeler yapıldı. Ayrıca 12 km. genişliğinde bir proje sahasını tam genişlikte tarayacak ve 5 yıl boyunca ilkbahar-sonbahar sezonları için kuş radar sistemleriyle de desteklenecek şekilde detaylı kuş gözlem çalışmaları yapıldı; yaban hayatı yönetim programı da tüm yapılan araştırma ve çalışmaların ışığında uluslararası standartlarda yapılandırıldı. Bu çalışmalarla birlikte uçuş güvenliği için önlemler maksimum düzeyde alınmaya devam ediyor.
4. “İstanbul Havalimanı’nda meteoroloji radarı yokmuş.”
Uluslararası bir havalimanında öncelikli olan, havalimanı kategorisine göre yerleştirilmesi gereken meteorolojik sensörler, İstanbul Havalimanı’nda mevcut. CATIII (Kategori 3) operasyonuna uygun olarak tesis edilen sensörlerin bilgisi uluslararası olarak, havacılık kurallarına göre yayınlanıyor.
Bu meteorolojik verilerin ne şekilde yayınlanması gerektiği uluslararası standartlarda belirtiliyor ve bunların sağlanması havalimanının operasyonu için yeterli oluyor. İstanbul Havalimanı’nda da bu yeterlilikler sağlanmış durumda.
Bunun yanı sıra, meteorolojik tahminler ve geniş alanların hava durumu bilgisinin oluşturulduğu C-Band meteorolojik radarlar, tüm Türkiye’yi kaplayacak şekilde kurulmuş durumda. Bu radar ağı içerisinde havalimanını kaplayan 3 C-Band radar bulunuyor. Konuyla ilgili daha detaylı bilgiler almak için MGM’nin internet sitesini ziyaret edebilirsiniz.
5. “İstanbul Havalimanı’nda taksi süreleri çok uzun, 1 saat taksi süresi varmış.”
İstanbul Havalimanı’nda uçakların ortalama taksi süreleri 15-26 dakika arasında değişiyor. Bu süre dünyanın birçok noktasında yakın değerlerde seyrediyor. Londra/Heathrow’da 21,5 dk, Montreal/Dorval’de 26,2 dk, New York’ta 28,2 dakikayı bulan taksi süreleri Atatürk Havalimanı’nda ise 20,5 dakikaydı.
6. “İstanbul Havalimanı’nın pistinde alttan ısıtma yokmuş.”
Pist ısıtması iklim kuşağımızdaki hiçbir ülkede, hiçbir havalimanında bulunmuyor. Hatta dünyanın en soğuk ve en yoğun kar yağışının olduğu bölgelerde, örneğin Alaska’da bile bu uygulama mevcut değil. İstanbul Havalimanı’nda kar koşullarına karşılık havalimanı destek hizmetlerinde görevli özel eğitimli operatörler, en üst seviyedeki araçlarla pistlere anlık müdahalede bulunuyor.
7. “İstanbul Havalimanı inşaatı için 13 milyon adet ağaç kesilmiş.”
İstanbul Havalimanı inşaatı için 13 milyon ağaç kesildiği bilgisi doğru değil. Proje kapsamında Orman Genel Müdürlüğü’nün resmi orman yönetimi planlarına göre, proje alanındaki ormanlık arazi yaklaşık olarak 2.280.300 adet ağacı kapsıyor.
İstanbul Havalimanı’nın inşaatını ve 25 yıl boyunca işletmesini üstlenen İGA, yasal zorunluluk kapsamında olmamasına rağmen, Orman Genel Müdürlüğü ile 5 yıl boyunca 5 bin hektar araziye toplamda 10 milyon ağaç dikilmesi konusunda anlaştı. İlk ağaçlandırma çalışmaları 2018 yılında Çatalca bölgesindeki 50 hektar araziyle başladı. 5 yıl içerisinde de anlaşma kapsamındaki tüm ağaçlandırma faaliyetlerinin tamamlanması planlanıyor.
8. “İstanbul Havalimanı’nda yemek yenecek çok az yer varmış, olanlar da çok pahalıymış.”
İstanbul Havalimanı’nda her kesime hitap edecek birçok yeme-içme alanı bulunuyor. Yaklaşık 32 bin metrekareye yayılan alan içerisinde yolcular simitten pideye, Michelin Yıldızlı şeflerin hamburgerlerinden hafif atıştırmalıklara kadar birçok farklı fiyatta seçeneğe kolaylıkla ulaşabiliyor.
9. “İstanbul Havalimanı bitmeden açılmış.”
İstanbul Havalimanı projesinin toplamda dört fazda tamamlanması planlandı. 29 Ekim 2018 itibariyle ana terminal binası; 90 milyon yolcu kapasitesi, iki ana, iki yardımcı pisti, hava trafik kontrol kulesi ve yardımcı binalarını kapsayan birinci fazı tamamen bittikten sonra hizmete alındı.
10. “İstanbul Havalimanı’nın yatırım bedeli 30 milyar Euro’ymuş.”
Dört fazda tamamlanacak olan İstanbul Havalimanı’nın birinci fazı 29 Ekim 2018 tarihinde tamamlandı ve kullanıma açıldı. Faz 1’in inşaat yatırım maliyeti 7,5 milyar Euro, tüm fazların toplam inşaat yatırım bedeli ise 10,25 milyar Euro tutarında.
11. “İstanbul Havalimanı’nın ihale şartnamesine göre; 1 Ocak 2017’den itibaren devlete yıllık 1 milyar 45 milyon Euro kira ödenmesi gerekiyordu. 2019 yılına kadar bu kira ödenmemiş. Devletin zararı 3,5 milyar Euro…”
İstanbul Havalimanı’nda uygulama sözleşmesine göre kira ödemeleri, ilk işletme yılının son ayında işletici firmaya fatura edilerek, izleyen yılın ilk ayının son iş gününde ödeniyor. Bu doğrultuda ilk kira ödemesinin 31 Ocak 2020 tarihinde yapılması gerekiyor.
Ayrıca, 25 yıllık işletme süresi boyunca toplamda ödenmesi gereken kira bedeli ise sabit. İşletici firmanın devlete ödeyeceği toplam kira bedeli 22 milyar 152 milyon Euro + KDV. Bu ödemelerin başlama tarihi, ödenmesi gereken toplam kiraya etki etmiyor. Bu nedenle devletin belirtilen şekilde zarar etmesi söz konusu değil.
