Yer şekilleri, bitki örtüsü, iklim koşulları gibi coğrafyanın konusu olan pek çok şey, yüzyıllar boyunca insan yaşamını önemli şekilde etkiledi. Bazı dönemlerde insanlar korkunç savaşlardan korunabilmek için coğrafi olarak yalıtılmış şehirler inşa ettiler. Uçsuz bucaksız dünyayı keşfetmek isteyen maceracılar, coğrafya bilgilerini genişletmek zorundaydılar! Ancak insan yaşamındaki önemine rağmen pek çok insanın genel olarak coğrafyayı ya da en azından okullardaki coğrafya derslerini son derece sıkıcı bulduğu da bir gerçek! Ancak, geniş bir açıdan bakıldığında coğrafya son derece ilginç şeylerle dolu! Üstelik bazı coğrafya bilgileri kısa süreli bir şok yaşamanıza bile neden olabilir! Devasa dağlar, hayret verici okyanuslar, son derece tuhaf ülkeler… İşte muhtemelen daha önce duymadığınız 11 coğrafya bilgisi…
1. Kiribati, dört yarımkürede de toprağı bulunan tek ülkedir
Kiribati ya da resmi adıyla Kiribati Cumhuriyeti, Büyük Okyanus’un orta kesimlerinde yer alan bir ülke. Ülkenin nüfusu 100.000’den biraz daha fazla ve Kiribati dünyanın en yoksul ülkelerinden bir tanesi. Kiribati’nin yaşanabilir toprakları, takımadalardan oluşuyor. Ayrıca bu yoksul ülke, 1979 yılına kadar Birleşik Krallık tarafından idare ediliyordu! Ancak Kiribati’nin ilginç coğrafya bilgileri listemizde yer almasına neden olan şey bunların hiçbirisi değil! Kiribati dört farklı yarımkürede de toprağı bulunan tek ülke! Kiribati’yi oluşturan takımadaların bir bölümü kuzey ve güney yarımkürelerde, bir bölümü batı ve doğu yarımkürelerde yer alıyor!
Evet, başlığı yanlış okumadınız! Filipinler’deki Luzon Adası, dünyanın en ilginç coğrafi oluşumlarından birine ev sahipliği yapıyor. Filipinler’deki Luzon Adası’nda Taal Gölü isimli bir göl var. Taal Gölü’nün üzerinde ise olukça önemli bir volkanik hareketliliğe sahip Taal Adası. Taal Adası üzerinde ise aktif bir yanardağ olan Taal Dağı yer alıyor. Taal Dağı’nın zirvesinde ise, bir krater gölü var! Krater gölünün üzerinde de Vulcan Point isimli yer alıyor…
3. Avustralya kıtası Ay’dan daha geniş!
Üstelik Avustralya, yeryüzündeki en küçük kıta olmasına rağmen! Avustralya’nın yüz ölçümü yaklaşık 7,7 milyon kilometrekare. Buna karşılık Ay’ın yüzölçümü ise 38 milyon kilometrekare! Yani Ay, Avustralya’dan 5 kat daha büyük bir kara alanına sahip. Ancak bu, Ay’ın Avustralya’dan büyük olduğu anlamına gelmiyor. Çünkü Ay’ın ekvator çapı 3.476 kilometrekare! Bu sebeple Dünya’nın en küçük kıtası Avustralya bile Ay’dan daha geniş!
4. Sargasso Denizi’nin bir kara parçasıyla sınırı yok!
Atlas Okyanusu’ndaki Sargasso Denizi, okyanusun ortasında yer alıyor ve hiçbir kara parçası ile sınırı yok! Bu özelliği, Sargasso Denizi’ni dünyanın en özel denizlerinden bir tanesi haline getiriyor. Çünkü herhangi bir kara parçası ile sınırı olmayan başka hiçbir deniz yok. Öte yandan, bu sıra dışı coğrafya olayı, Sargasso Denizi’nin başka pek çok özelliğe de sahip olmasını sağlıyor. Örneğin, Sargasso Denizi’nin sınırlarını, farklı okyanus akıntıları belirliyor. Ayrıca deniz bazı köpek balığı türleri de dâhil olmak üzere çok sayıda nesli tükenme tehlikesi altında olan canlıya ev sahipliği yapıyor…
5. Bazı bilim insanlarına göre dünya üzerinde 7 değil 8 kıta var
Bu 8. kıtanın ismi ise Zelandiya! Bilimsel çalışmalar, tıpkı diğer alanlarda olduğu gibi, coğrafya hakkında da yeni bilginin açığa çıkmasına ve yeni gelişmelerin yaşanmasına sebep oluyor. 2017 yılında, bilim insanları Yeni Zelanda ve Yeni Kaledonya’nın bulunduğu bölgede devasa bir kara parçası keşfettiler! Bu kara parçası o kadar büyük ki, bazı bilim insanları kara parçasının kıta olarak kabul edilmesi gerektiğini düşünüyor! Ancak, keşfedilen kara parçasının kıta olarak kabul edilmesinin önünde bazı engeller var. En önemli engel ise, kara parçasını neredeyse tamamının sular altında kalması! Kara parçasını %94’ü sular altında. %6’lık kısmında ise Yeni Zelanda ve Yeni Kaledonya adaları yer alıyor! Bu nedenle pek çok bilim insanı da kara parçasını kıta olarak kabul edilmesi gerektiği fikrine katılmıyor. Çünkü bir kara parçasını kıta olarak kabul edilebilmesi su ile çevrili bir kara kütlesi olması gerekiyor. Sular altında kalmış bir kara kütlesi değil!
6. Dünyanın en alçak noktasında Ölü Deniz var
Ölü Deniz ya da diğer Adıyla Lut Gölü Ürdün, Filistin ve İsrail ile çevrelenen bir tuz gölü! Bu devasa gölün pek çok ilginç özelliği var. Bir defa, Ölü Deniz herhangi bir okyanustan bile yaklaşık 10 kat daha tuzlu! Yani Lut Gölü, dünyadaki tuz oranı en yüksek olan su kütlesi. Zaten, adı da bu yoğun tuz oranı nedeniyle Ölü Deniz. Bu kadar yüksek bir tuzluluk oranında canlı yaşaması mümkün değil. Bu nedenle, tuz gölü Ölü Deniz olarak isimlendiriliyor. Öte yandan bu ilginç göl, mineral bakımından da oldukça zengin. Ancak Ölü Deniz, ilginç coğrafya bilgileri listemizde bambaşka bir sebepten yer alıyor. Ölü Deniz, dünyanın en alçak noktasındaki bölge! Yüzeyi, deniz seviyesinde 1.400 metre aşağıda! Üstelik her geçen yıl daha da aşağıya iniyor. Çünkü Ölü Deniz çeşitli sebeplerden her yıl küçülüyor. Böylece, zaten dünyanın en alçak noktasındaki göl, daha aşağıya inmiş oluyor…
7. Antarktika bütün tatlı su kaynaklarının %70’ine ev sahipliği yapıyor
Muhtemelen bu coğrafya bilgisini daha önce duymuşsunuzdur. Ancak hatırlamanızda fayda var. Çünkü ilkim, çevre, küresel ısınma, canlılık, yaşam ve Antarktika arasında oldukça hassa bir denge var. Antarktika yeryüzündeki en büyük buz hacmine sahip bölge! Tüm dünyadaki buz kütlesinin yaklaşık %90’ı bu bölgede yer alıyor. Tüm gezegendeki tatlı su kaynağını da %70’i burada! Bu buz kütlesi o kadar büyük ki, tamamen erirse gezegendeki bütün su kütleleri metrelerce yükselecek…
8. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Point Roberts kasabasına gitmek için ilk önce Kanada’dan geçmelisiniz
Coğrafya zaman zaman gerçekten de ilginç durumların yaşanmasına neden oluyor. 1846 yılında Kanada ile ABD arasında yapılan bir sınır anlaşmasına göre sınır hattı 49. kuzey paralelinden geçiyordu! Bu nedenle, ABD toprağı kabul edilen Point Roberts bölgesinin güney kesimi Kanada topraklarında kaldı. Böylece, eşsiz güzellikteki bölgeye seyahat etmek isteyen bir Amerikalı önce Kanada’dan geçmek zorunda. Örneğin bir Asyalı ise bölgeye girişte ve çıkışta hem ABD hem Kanada’nın pasaport kontrolünden geçmeli!
9. Alaska, ABD’nin en kuzey, en batı ve en doğu eyaleti!
Bazı ülke coğrafyaları, son derece sıra dışı durumların yaşanmasına neden olabiliyor. Pek çok ülkenin ilginç sınırları, erişilmez gibi görünen şehirleri var. İşte, ABD eyaletlerinden birisi olan Alaska da son derece ilginç bir coğrafya. Üstelik hem fiziksel yapısıyla hem de idari yapısıyla! Çünkü Alaska, ABD’nin en kuzeyde, en batıda ve en doğuda yer alan eyalet. Bu, bazılarına göre imkânsız görünebilir, ancak değil. Bu ilginç durumun sebebi ise Alaska bölgesinde yer alan Aleut Adaları. Aleut Adaları, birden fazla adadan oluşuyor ve dünyayı Doğu ve Batı yarım kürelere ayıran 180. meridyen üzerinde yer alıyor. Yani Aleut Adaları’nı oluşturan adalardan birisi ülkenin en batı noktasındayken, diğeri en doğu noktasında.
10. Dünya üzerinde başka bir ülkenin içerisinde yer alan 3 ülke var!
Bazı ülke sınırlarının oldukça ilginç olduğunu söylemiştik. Dünyadaki pek çok ülke, başka ülkelerle veya büyük su kütleleriyle çevrili. Ancak, Vatikan, San Marino ve Lesotho’nun ne başka ülkelerle sınırları var ne de bir kıyı şeritleri. Çünkü bu üç ülkede, başka ülkelerin içerisinde yer alıyorlar! Lesotho Güney Afrika Cumhuriyeti’nin sınırları içerisinde bulunuyor! Vatikan ve San Marino ise, İtalya tarafından kuşatılmış durumdalar…
11. Dünyanın en büyük dağı Everest değil
Bu coğrafya bilgisi, pek çok insan için oldukça şaşırtıcı olacaktır. Çünkü yıllardır, coğrafya derslerinden Everest’in yeryüzündeki en yüksek dağ olduğu anlatılıyor. Ancak, gerçek tam olarak bu değil. Everest, gerçekten de yeryüzündeki en yüksek zirve. Yüksekliği 8.848 metre. Ancak Hawaii’deki Mauna Kea Dağı Everest Dağı’ndan daha büyük! Ancak, dağın büyük bir bölümü Pasifik Okyanusu’nun altında yer alıyor! Dağın başlangıç noktası okyanus zemininden ölçüldüğünde Mauna Kea 10.000 metreden daha uzun! Böylece, Mount Kea, Everest Dağı’ndan yaklaşık 2 kilometre daha büyük.
