Aylardır bangır bangır geliyorum diyen, son günlerde meclisi dev bir boks ringine çeviren, kamuoyunun ve muhalif partilerinin tümünün karşı çıktığı İç Güvenlik Paketi’nin 10 maddesi gündemi değiştirme çabaları içinde, yangından mal kaçırır gibi, tüm itirazlara rağmen TBMM’den geçti.
O sırada biz Fırat Şah Operasyonu‘nu konuşurken kabul edilen ve hayatımızı cehenneme çevirmeye yemin etmiş İç Güvenlik Paketi‘nin bu 10 maddesi ile devlet ve dolayısıyla polise verilen haklar ve bizden götüreceklerini listeledik.
1. Yargı izni olmadan elle arama
Kolluk amirinin yazılı, acele durumlarda sadece sözlü emriyle kişinin üstü, eşyası, aracı aranabilecek. Yani yargı izni olmadan polis yolda sizi çevirip sizi aramadan geçirebilecek. Peki bunu kim denetlicek? O emri kolluk amiri mi verdi, ne zaman verdi? Meçhul.
Kabul edilen maddenin tamamı:
“4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanununun 4/A maddesinin altıncı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “Ancak bu” ibaresi “Bu” şeklinde değiştirilmiş ve aynı fıkraya aşağıdaki cümleler eklenmiştir.
Ancak, el ile dıştan kontrol hariç, kişinin üstü ve eşyası ile aracının dışarıdan bakıldığında içerisi görünmeyen bölümlerinin aranması; İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenecek esaslar dâhilinde mülki amirin görevlendireceği kolluk amirinin yazılı, acele hallerde sonradan yazıyla teyit edilmek üzere sözlü emriyle yapılabilir. Kolluk amirinin kararı yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Bu fıkra kapsamında yapılan araç aramalarına ilişkin olarak kişiye, arama gerekçesini de içeren bir belge verilir.”
2.Polisin insiyatifine göre koruma altına alma ve uzaklaştırma
Polis başkalarının güvenliğini ilgilendiren durumlarda tamamen kendi insiyatifiyle oradaki insanları alıp uzaklaştırabilecek. “Eylemin niteliği ve durumuna göre” gibi belirsiz bir söylemin eklediği maddeden anladığımız polisin sizi her an tehlike arz ediyor diye alıp bir yerlere götürebileceği. Nereye götürecek? Meçhul.
Kabul edilen maddenin tamamı:
“2559 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiş ve aynı fıkrada yer alan “Yakalar ve gerekli kanuni işlemleri yapar.” ifadesi “eylemin veya durumun niteliğine göre; koruma altına alır, uzaklaştırır ya da yakalar ve gerekli kanuni işlemleri yapar” şeklinde değiştirilmiştir.”
3. Kişilerin özel alanlarında ifade alma
Polis, kişileri karakola götürmeden yaşadıkları ev ya da iş yerlerinde sorgulayabilecek, ifadesini alabilecek. Ama hangi durumlarda böyle bir usüle başvurulacak? Yine meçhul.
Kabul edilen maddenin tamamı:
“Polis; müşteki, mağdur veya tanık ifadelerini, talepleri hâlinde ikamet ettikleri yerlerde veya işyerlerinde de alabilir. Bu fıkranın kapsamı ile uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığınca belirlenir.”
4. Molotof, patlayıcı, yanıcı, yakıcı, boğucu, yaralayıcı silah kullananlara karşı silah kullanma
Daha önceki yasa maddelerinde yer alamayan “molotof, patlayıcı, yanıcı, yakıcı, boğucu, yaralayıcı ve benzeri silahlar” tanımı eklendi. Yani polis elinde molotof gördüğüne, sapan gördüğüne doğrudan müdahalede bulunabilecek (gerçek silahla!). Yasada “saldırıya teşebbüs eden” söylemi de geçtiği için “Elini cebinden çıkardı, taş atacak sandım” diyerek polis gene müdahalede bulunabilecek. Polis orantısız güç kullandığında ne olacak peki? Cezalandırılacak mı? Meçhul.
Kabul edilen maddenin tamamı:
“2559 sayılı Kanunun 16’ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendine “basınçlı” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve/veya boyalı” ibaresi ve aynı maddenin yedinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.
Kendisine veya başkalarına, işyerlerine, konutlara, kamu binalarına, okullara, yurtlara, ibadethanelere, araçlara ve kişilerin tek tek veya toplu halde bulunduğu açık veya kapalı alanlara molotof, patlayıcı, yanıcı, yakıcı, boğucu, yaralayıcı ve benzeri silahlarla saldıran veya saldırıya teşebbüs edenlere karşı, saldırıyı etkisiz kılmak amacıyla ve etkisiz kılacak ölçüde…”
5. Mahkeme kararı olmadan telekomünikasyon aracılığıyla yapılan konuşmaları dinleme
Hakim kararı olmadan Emniyet Genel Müdürü veya İstihbarat Dairesi Başkanının emriyle telekomünikasyon aracılığıyla yapılan tüm konuşmalar dinlenebilecek. Yani dinleme yapan polisler bir bir içeri alınırken şimdi polise direkt dinleme emri veriliyor. Telefonunuz hiçbir mahkeme kararı olmaksızın dinlenebilir diğer bir deyişle.Yazılı emir ise artık 24 saat yerine 48 saat içinde yetkili ve görevli hakimin onayına sunulacak.
Kabul edilen maddenin tamamı:
“2559 sayılı Kanunun ek 7’nci maddesinin ikinci fıkrasının üçüncü cümlesinde yer alan “yirmidört saat” ibaresi “kırk sekiz saat” şeklinde, üçüncü ve dokuzuncu fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Yetkili ve görevli hâkim, Ankara ağır ceza mahkemesi üyesidir.
Bu maddede yer alan faaliyetlerin denetimi; sıralı kurum amirleri, mülki idare amirleri, Emniyet Genel Müdürlüğü ve ilgili bakanlığın teftiş elemanları tarafından yılda en az bir defa yapılır. Bu faaliyetler Başbakanlık Teftiş Kurulu tarafından da denetlenebilir. Bu kapsamda yapılan denetimlerin sonuçları bir rapor hâlinde Güvenlik ve İstihbarat Komisyonuna sunulur.”
6. Havai fişek, molotof, demir bilye ve sapan silah sayılacak
Toplumsal olaylarda bulundurulması ve taşınması yasak olan suç aletleri belirlendi. Molotofla aynı kategoride değerlendirilen aletler şunlar: Havai fişek, demir bilye ve sapan. Bunları taşıyanlar 2 yıl 6 aydan 4 yıla kadar hapis cezasına çarptırılacak.
Kabul edilen maddenin tamamı:
“6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine “Ateşli silahlar veya” ibaresinden sonra gelmek üzere “havai fişek, molotof ve benzeri el yapımı olanlar dâhil” ibaresi ve “zincir” ibaresinden sonra gelmek üzere “, demir bilye ve sapan” ibaresi eklenmiştir.”
7. Afişe, slogana, tektip giysiye hapis cezası
Yasa dışı örgüt ve topluluklara ait amblem, işaret taşıyarak veya bunları üzerinde bulunduran üniformayı andırır giysiler giyerek katılanlar; kanunların suç saydığı afiş, pankart, döviz, resim, levha, araç, gereçler taşıyarak, bu nitelikte sloganlar söyleyerek veya ses cihazlarıyla yayınlayarak katılanlara hapis cezası geliyor. Bu kişilere 6 aydan 3 yıla kadar hapis yolu açılıyor. Ama bu sloganlara hangileri dahil? Hükümet karşıtı her slogan hapis cezası alabilir mi? Meçhul.
Kabul edilen maddenin tamamı:
“2911 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Toplantı ve gösteri yürüyüşlerine;
a) Ateşli silahlar veya havai fişek, molotof ve benzeri el yapımı olanlar dâhil patlayıcı maddeler veya her türlü kesici, delici aletler veya taş, sopa, demir ve lastik çubuklar, boğma teli veya zincir, demir bilye ve sapan gibi bereleyici ve boğucu araçlar veya yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı eczalar veya diğer her türlü zehirler veya her türlü sis, gaz ve benzeri maddeler taşıyarak veya kimliklerini gizlemek amacıyla yüzlerini tamamen veya kısmen bez vesair unsurlarla örterek katılanlar iki yıl altı aydan dört yıla kadar,
b) Yasadışı örgüt ve topluluklara ait amblem ve işaret taşıyarak veya bu işaret ve amblemleri üzerinde bulunduran üniformayı andırır giysiler giyerek katılanlar ile kanunların suç saydığı nitelik taşıyan afiş, pankart, döviz, resim, levha, araç ve gereçler taşıyarak veya bu nitelikte sloganlar söyleyerek veya ses cihazları ile yayınlayarak katılanlar altı aydan üç yıla kadar,
hapis cezası ile cezalandırılırlar.”
8. Kamu mallarına gelen maddi hasarı eylemciler ödeyecek
Toplumsal olaylarda kırılan iş yeri camları, metro fayansları falan olursa ve devlet bunları karşılarsa sonradan bunu sorumlulardan tahsil edecek.
Kabul edilen maddenin tamamı:
“2911 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
Rücu
EK MADDE 1- Şiddet olaylarının yaygınlaşarak kamu düzeninin ciddi şekilde bozulmasına yol açabilecek toplumsal olaylarda kamu mallarına verilen zararlar ile gerçek ve tüzel kişilerin mallarına verilen zararların Devlet tarafından karşılanması hâlinde, ilgili idare ödeme nedeniyle genel hükümlere göre sorumlulara rücu eder. Bu Kanun kapsamındaki rücu istemine ilişkin zamanaşımı süreleri bir kat artırılarak uygulanır.”
9. Polis gösterilerde 3 gün çıkmayan boyalı su kullanabilecek
Gösteri ve yürüyüşlerde polis olaya katılanları tespit etmek amacıyla boyalı suç kullanabilecek. Biz tespit etmek dedik ama siz fişlemek diye okuyun.
10. Yüzü örtmek artık suç kapsamında
Gösterilerde yüzünü tamamen veya kısmen kapatanlara 3 ile 5 yıl arası hapis cezası geliyor. Bu suçu işleyenlerin cebir ve şiddete başvurmaları ya da her türlü silah, molotof ve benzeri patlayıcı, yakıcı ya da yaralayıcı maddeler bulundurmaları veya kullanmaları halinde verilecek cezanın alt sınırı 4 yıldan az olamayacak. Yani gaz maskelerinizi koyduğunuz yerden çıkarmayın, çünkü size ölümüne gaz sıksalar da yüzünüzü kapattığınız takdirde kendinizde hapiste bulabilirsiniz.
Kabul edilen maddenin tamamı:
“12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7’nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi yürürlükten kaldırılmış ve aynı maddeye bu fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“Terör örgütünün propagandasına dönüştürülen toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde, kimliklerini gizlemek amacıyla yüzünü tamamen veya kısmen kapatanlar üç yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu suçu işleyenlerin cebir ve şiddete başvurmaları ya da her türlü silah, molotof ve benzeri patlayıcı, yakıcı ya da yaralayıcı maddeler bulundurmaları veya kullanmaları hâlinde verilecek cezanın alt sınırı dört yıldan az olamaz.”
