Üçüncü dünya ülkeleri olarak adlandırılan, Afrika ve Güney Asya ülkelerinin birçoğunda yaşam standartları oldukça düşük. İklim koşulları nedeniyle kuraklığın yaşandığı bu ülkelerde, kuraklık beraberinde kıtlığı da getiriyor. Çünkü kuraklık nedeniyle ekin yapılamıyor, yapılsa da hasat alınamıyor. Hem yiyecek hem de su anlamında yaşanan kıtlık ise ülkelerde yaşamı daha da zorlaştırıyor. Temiz suya ulaşımı zor olduğu bu ülkelerde, her yıl Afrika’da binlerce kişi açlık ya da salgın hastalık nedeniyle hayatını kaybediyor. Afrika’daki su sorununa ise hem ülkeler hem de bireyler çözüm bulmaya çalışıyor. Biz de bugün sizlere “Akıllı köy” projesiyle Afrika’daki yerlilerin hayatını değiştiren Hayri Dağlı’dan söz edeceğiz. Hayri Dağlı kimdir, Afrika’daki çalışmaları neler?
Afrika ülkelerinin konum itibarıyla kaynakları zengin. Ancak savaşlar, terör, iklim değişiklikleri gibi sebeplerle pek çok kişi bu kaynaklara ulaşamıyor
Özellike su, Afrika kıtasının en büyük problemlerinden biri. Kıtada yaklaşık 1 milyar insan temiz suya ulaşım sağlayamıyor
Buna çözüm bulmak içinse birçok farklı çalışma yürütülüyor. Hayri Dağlı’da Afrika’daki su sorununa çözüm bulmak için çalışmalar yürüten isimlerden biri
İsveç’te ekoloji eğitimi alan Dağlı, Türkiye’ye döndükten sonra 10 yıl boyunca farklı sivil toplum kuruluşlarının çatısı altında çalışmalar yürüttü
Ancak bir noktadan sonra kent yaşamını bırakıp Afrika’ya gitmeye karar verdi. Hayri Dağlı; “Bu kararın temelinde günlük olarak 1 doların altında bir paraya geçinen 1 milyar insanı anlamak var” diyor
İşinden istifa edip, evini ihtiyacı olanlara dağıtan Dağlı, Afrika’da bir köye yerleşti. 60’a yakın ülkeyi dolaştıktan sonra Kilimanjaro Dağı’na çıkmak için Tanzanya’ya giden Dağlı, dönüş yolunda Serengeti’deki Mta Kbu Mwta Köyü’ne misafir oldu.
Burada yerlilerle tanışıp, çocuklarla sohbet eden Dağlı, çocuklarla etkinlikler yapmaya başladı. Ancak kız çocuklarının bir süre sonra etkinliklere gelmediğini fark etti
Bunun nedeni ise kız çocuklarının su taşıyor olmasıydı. Ardından ise su kaynağına gitti.Kaynağa ulaşmak için 2 saat yürümek gerekiyordu. Ulaştığında ise suyun içerisinde parazitlerin ve kurtçukların gözde görülebildiğini suyun ise çamur renginde olduğunu fark etti. Üstelik su taşımak için gelen çocuklardan biri bir süre önce timsah saldırısına uğramıştı. Hayri Dağlı; “Yeryüzünün bir tarafında Mars’a gitmek tartışılırken diğer tarafında böyle bir suyun milyonlarca insan tarafından içildiğine inanmak güç” diye anlatıyor gördüklerini.
Ardından ise suya giden çocuklardan biri hasta oldu. Hayri Dağlı ise bu duruma sessiz kalmayarak sosyal medya üzerinden durumu duyurdu ve yardım toplamaya başladı
Hayri Dağlı hasta olan 7 yaşındaki Fatima’nın tedavisi için sosyal medyadan para topladıktan sonra, köyün su sorununu çözmek için de bir şeyler düşünmeye başladı.
Dağlı; “Köye 100 metre derinliğinde bir sondaj yapmak işe yarayacaktı. Türkiye’de yaşayan arkadaşlarıma durumu anlattım. Verdikleri küçük destekler sayesinde başkent Darüsselam’dan köye sondaj makinesi getirdik. Dört günün sonunda çabalarımız sonuç verdi ve kuyudan tertemiz su çıkmaya başladı. Yıllar süren kışın adından baharın gelişi gibiydi…” diyor.
Köyü temiz su ile buluşturan Hayri Dağlı ardından ise köyün enerji, tohum, eğitim gibi diğer sorunları için de çözümler üretti
Dağlı, geniş bir gönüllülük ağı oluşturarak IDEA Universal isimli derneği kurdu. Dernek; Birleşmiş Milletler, Kızılhaç, Dünya Bankası ve Dünya Sağlık Örgütü’nden destek aldı. Hayri Dağlı; “Unutulmuş, hayal kurmayı bırakmış insanların hayallerine ortak olmaya çalışıyorum. Bazen kendimi Nepal’in depremden yıkılan bir köyünde, bazen Madagaskar’da iklim değişiminden dolayı çölleşen bir köyde, bazen de Senegal’de iç savaş nedeniyle yerlerinden edilmiş bir toplulukla buluyorum. Bugüne kadar birçok ülkede 50’nin üzerinde köyde 100 bin civarında insanın hayatına dokunabildim” diyor.
Dağlı’nın kurduğu bu akıllı köy sistemi ise yüz binlerce Afrikalının hayatını değiştirdi. Hayri Dağlı’nın projesinin diğer yürütülen çalışmalardan farkı ise; tüm bu çalışmaları tehlikeli görüldüğü için gidilmeyen yerlerde yapmış olması
Hayri Dağlı’nın uyguladığı model; köylere sondaj açılması, güneş enerjisiyle her eve Dünya Sağlık Örgütü standartlarına uygun su sağlanması, tarım bahçeleri ve sulama sistemleri kurulması, biyolojik tohum destekleri ve sürdürülebilir tarım eğitimleri sağlanması gibi bölümleri içeriyor. Ayrıca köylere çocukların okuma yazma, matematik ve yaratıcı düşünme teknikleri öğrendiği laboratuvarlar kuruluyor.
