Dünyaya her 150 milyon yılda bir kere, dünya yüzeyinde bulunan ve 4 kg’dan büyük her şeyi öldüren bir büyük meteor çarpar. Neyse ki bir sonraki çarpışma için endişelenmemizi gerektirmeyecek kadar çok zaman var.
Ancak bir meteor kazası her zaman dünyayı yok edecek büyüklükte olmasa bile, vereceği zararlar bizler için hayati olabilir. Ve bir meteor kazası yaşanma olasılığı zannedildiğinden çok daha büyüktür.
Genellikle devlete bağlı ajansların yürüttüğü bu araştırmalar oldukça pahalı olduklarından, vergi mükelleflerinin meteor kazalarına karşı para harcanmasına ikna edilmesi konusu, 2000’lerin başından beri Amerika’da çokça tartışma konusu olmuştur.
Chelyabinsk meteoru, 2013 yılında dünyanın atmosferiyle etkileşime girip patladığında, aşağıda geniş çaplı hasara ve çok sayıda yaralanmaya neden oldu. Bilim insanları bu nedenle dünyaya yakın küçük cisimlerin neden olacağı hasarı engellemek adına bugüne dek denenmemiş yeni ve ustaca yöntemler aramaya başladı.
Comet C / 2013 US10 Catalina
NEOWISE uzay teleskopu 28 Ağustos 2015’te Dünya’ya doğru hızlanan Comet C / 2013 US10 Catalina’yı buldu. Bu kuyruklu yıldız, dışı soğuk bir kabuk ve donmuş materyallerle çevrili, güneş sisteminin en uzak kısımlarından, Neptün’ün yörüngesinin dışındaki Ooart bulutundan fırladı.
NEOWISE bu soğuk kuyruklu yıldızı, güneşin ısısından etkilenirken neden olan köpürmelerden yakaladı.
Kuyruklu yıldız, 15 Kasım 2015’te dünyanın yörüngesine doğru dalacak şekilde güneşe; bu güne de gördüğümüz en yakın mesafeye kadar yaklaştı. Bu eski uyruklu yıldızın güneşe bu denli yakın olması ilk defa gözlemlenmektedir. NEOWISE bu sırada kuyruklu yıldızın, renk kodunda siyam ve kırmızıya karşılık gelen, 2 ısıya duyarlı dalga boyunda fotoğraflarını çekti: 3,4 ve 4.6 mikron. Teleskop aynı kuyruklu yıldızı daha önce 2014 ve 2015 yıllarında da birkaç kez tespit etmişti. Bunlardan 5 tanesini, kuyruklu yıldızın hareketin gösteren fotoğrafta kırmızı olarak görünmektedir.
Kuyruklu yıldızdan çıkan çok miktarda gaz ve toz bu görüntülerde kırmızı görünmektedir. Çünkü bu sıçrayan materyaller arka plandaki yıldızlardan çok daha soğuktur.
Gezegen Savunma Koordinasyon Ofisi
Yalnızca 17 — 20m boyundaki Chelyabinsk meteoru 2013’te dünyanın atmosferiyle etkileştiğinde hasar korkutucu olmuştu. Bu tür başka bir olayı önlemek için Amy Mainzer ve meslektaşları, bu “dünyaya yakın küçük nesneleri” (NEOs), gezegenimize doğru fırladıkları anda tespit etmek adına ustaca bir yol kullanıyorlar.
Mainzer, NASA’nın Kaliforniya Pasadena’daki Jet İtki Laboratuvarı’nda (JPL) asteroid avlama görevinin baş araştırmacısı ve aynı zamanda NASA’nın Gezegen Savunma Koordinasyon Ofisi’nin bu hafta American Physical Society’nin Denver’daki Nisan toplantısında açıklayacağı NEO tanıma yöntemi ve dünyanın gelecekteki benzer asteroid kazalarını önlemeye karşı yürütülen mücadelede nasıl yardımcı olacağı hakkında çalışan ekibin başı.
NEO’lar konusunda yapmaya çalıştıklar şey bize zama kazandırmak ve olabildiğince gelecek öngörüsü sağlamak.
Kendisi konuyla ilgili yaptığı bir açıklamada; “Eğer bir objeyi bizimle etkileşmeden yalnızca birkaç gün önce bulabilirsek, bu durumda yapacaklarımız konusunda tercihlerimiz sınırlı oluyor. Bu nedenle arama çabalarımız sırasında, NEO’ları dünyadan uzaktayken keşfederek, olası bir etkileşimde yaşanabilecek riskleri azaltmak adına maksimum zamanı kazanmak için geniş bir alanı taramaya odaklandık” dedi ve ekledi:
“Ancak bu gecenin göğsünde kömür aramak gibi. NEO’lar özlerinde soluklar, çünkü çoğunlukla çok küçükler ve uzayda bizden çok uzaktalar. Bunlara bir de bir kısmının yazıcı toneri kadar siyah olduğunu ve bunları da siyah uzay arka planında bulmaya çalıştığımızı hayal edin”
Derin Uzayda Av
Mainzer’ın JPL / Caltech’teki ekibi, gelen objeleri algılamak için görünür ışık kullanmak yerine, NEO’ların karakteristik özelliklerini taşıyan, onların termal imzalarını incelediler.
Asteroidler ve kuyruklu yıldızlar güneş tarafından ısıtılırlar ve parlak bir şekilde kızıl ötesi termal radyasyon yayarlar. Bu da onları Dünyaya Yakın Objeleri Geniş Alanlı Kızılötesi Araştırma Gezgini (Near-Earth Object Wide-field Infrared Survey Explorer “NEOWISE”) ile görmemizi kolaylaştırır.
Mainzer bu konuda, NEOWISE görevleriyle ilgili olarak; “Nesneleri yüzey renginden bağımsız olarak tespit edebiliriz. Böylece bu yöntem sayesinde boyutları ve diğer yüzey özelliklerini ölçmek için de kullanabiliyoruz” dedi.
Bu araştırmayı oldukça önemli yapan da bu. Çünkü NEOWISE, Mainzer ve meslektaşlarına; dünyayı tehdit eden bir objeye karşı savunma stratejimizde kritik rol oynayabilecek olabilecek: “Ne kadar büyük?” ve “Neyden yapılmış?” gibi sorulara cevap vererek obje fikir elde etmemizi sağlıyor.
Örnek bir savunma stratejisi olarak, bir NEO’yu dünyaya çarpma yörüngesinden uzaklaştırmak ele alınabilir. Ancak bunu yapabilmek için yaklaşan NEO’yu yörüngeden çıkarmak adına ne kadarlık bir enerji uygulamamız gerektiği, NEO’nun kütlesini bilmeden hesaplanamaz. Bunun için de NEO’nun büyüklük ve kompozisyonuyla (içeriğiyle) ilgili bilgi sahibi olmamız gerekir.
Ayrıca astronomlar, asteroidlerin içeriklerinin incelenmesinin; güneş sisteminin nasıl oluştuğunun anlaşılmasında da yardımcı olacağını düşünmekteler. Mainzer, “Bahsettiğimiz bu nesneler aslında olduka ilginçtir, çünkü bazılarının güneş sistemini oluşturan temel materyaller kadar eski oldukları düşünülmektedir” diyor. “Bulduğumuz önemli şeylerden biri NEO’ların içerik bakımından birbirlerinden oldukça farklı oldukları”.
NEOCam
Mainzer, NEO’ların avlanmasına yardımcı olmak için kamera teknolojisindeki gelişmelerden yararlanmak istiyor.
“NASA’ya, çok daha kapsamlı bir şekilde asteroid konumların haritalamak ve boyutlarını ölçmek için yeni bir teleskop olan: Near-Earth Object Camera “NEOCam”’i tekli ettik. NASA NEO’ları anlamaya çalışan tek uzay ajansı değil. Örneğin Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Bürosu’nun (JAXA) yürüttüğü Hayabusa 2’nin misyonu, bir asteroidden numuneler toplamayı içeriyor.”
Mainzer sunumunda daha sonra NASA’nın, gezegeni NEO’ların etkilerinden koruma adına diğer, küresel uzay topluluklarıyla koordineli olarak çalışabilmek için yürüttüğü uluslararası çabalardan bahsetti.
