Aşırı ve genel bir mutluluk hali olan öfori kelimesini belki duymuş olabilirsiniz. Disfori ise tam tersi bir durumu ifade ediyor. Disfori, yaşamdaki genel memnuniyetsizlik ve huzursuzluk duygusunu tanımlayan bir kavram. Disfori, çoğu zaman cinsiyet disforisi olarak kendini gösterir. Ancak farklı disfori türleri de vardır. Genel olarak ruh haliniz iyi değilse, enerji seviyeniz düşükse, hayata karşı yoğun bir memnuniyetsizlik duyuyorsanız, disforik olabilirsiniz. Peki her mutsuz olan disforik midir? Elbette değildir, ancak belirtiler uzun bir süredir devam ediyorsa bir uzmana danışmak kendiniz için yapabileceğiniz en iyi şeydir. Farkındalık temelli bilişsel terapi ve pozitif epizodik simülasyon gibi teknikler, disforisi olan kişilerin hayattan daha fazla memnun olmasına yardımcı olabilir. Disfori kendi başına bir klinik tanı değildir. Uzmanlara göre depresyonun erken uyarı işaretlerinden biri olabilir. Peki disfori nedir, belirtileri nelerdir, nasıl başa çıkılır?
Disfori nedir?
Disfori, bir kişinin genel olarak huzursuz, mutsuz, rahatsız veya memnuniyetsiz hissettiği duygusal bir durumdur. Genellikle depresyon, kaygı veya öfke ile ilişkilendirilen bu duygu, kişinin zihinsel ve duygusal dengesinde bozulmalara yol açabilir. Disfori, sadece geçici bir ruh hali değişikliği olabileceği gibi, bazı psikiyatrik rahatsızlıkların (örneğin depresyon veya bipolar bozukluk) bir belirtisi olarak da ortaya çıkabilir. Uzmanlara göre dünya nüfusunun yüzde beşi disfori ile yaşıyor. Kadınlarda ise daha yaygın görülüyor.
Disfori nedir öğrendiğimize göre belirtilerine yakından bakabiliriz. Uzmanlara göre disforik kişiler, hayata karşı daha olumsuz ve karamsardır. Genellikle endişeli, üzgün ve huzursuz olurlar. Çevresine ve yaşamına karşı ilgisiz ve tatminsizlik yaşayabilirler. Disforinin en yaygın belirtileri arasında şunlar bulunur:
Yaşamdan memnuniyetsizlik
Üzüntü, endişe
İlgisizlik, yorgunluk
Ağlama nöbetleri
Başarısızlık hissi
Agresif ruh hali
Vücut kasılmaları
Dikkat dağınıklığı
Uzmanlar, disforisi olan kişilerin olumsuz duygusal anıları daha hızlı hatırlama eğiliminde olduklarını söylüyorlar. Buna karşın olumlu duygusal anıları hatırlamakta ise zorluk çekiyorlar. Bununla birlikte disfori, kişinin yoğun bir şekilde gelecek kaygısı yaşamasına neden olabilir.
Disfori neden olur?
Disfori kendi başına klinik olarak tanınan bir durum olmadığı için bu konuda çok az araştırma var. Sınırlı sayıda yapılan çalışmalara göre disforinin ortaya çıkmasına neden olabilecek bazı faktörler şöyle:
Sevilen birini kaybetmek
İş stresi ve aile içi şiddet
Tiroid sorunları, beslenme yetersizliği
Kronik hastalıklar
Deneyimlenen cinsiyet ile doğumda kişiye atanan cinsiyet arasındaki belirgin uyumsuzluk
Alkol ve tütün bağımlılığı
Hormonal değişimler
Uzun süreli ilaç kullanımı
Anksiyete ve bipolar bozukluk gibi bazı psikolojik rahatsızlıklar
Disforiden nasıl kurtulabilirsiniz?
Disfori, kişinin yaşam kalitesini önemli ölçüde düşüren bir rahatsızlıktır. Ancak disfori sizi ve hayatınızı komple tanımlayan bir durum değildir. Bu nedenle hayat memnuniyetsizliği hissinden kurtulmanın bazı yolları vardır:
Farkındalık temelli bilişsel terapi: Her ne kadar tüm terapi yöntemleriyle disforiyi yatıştırmak mümkün olsa da uzmanlara göre farkındalık temelli bilişsel terapi olumsuz düşünce kalıplarını yok etmek için özellikle etkili bir yöntemdir.
Farkındalığa dayalı uygulamalar: Yoga, meditasyon ve nefes egzersizleri gibi tekniklerin; depresyon, anksiyete ve disfori gibi rahatsızlıklara iyi geldiği biliniyor.
Pozitif epizodik simülasyon: 2018 tarihli bir araştırmaya göre, pozitif epizodik simülasyon disfori ve depresyon semptomlarını tedavi etmede etkilidir. Bu uygulama, geleceği olumlu bir şekilde hayal etmek üzerine kuruludur. Bu tedavi sayesinde kişiler, pozitif olayların gerçekleşme olasılığının daha yüksek olduğunu hissederek hayat memnuniyetlerini artırabilirler.
Disfori, günlük yaşam kalitesini önemli ölçüde düşüren hoşnutsuzluk duygularıyla kendini gösterir. Depresyon gibi rahatsızlıkların ilk belirtilerinden biri olabilse de kendi başına klinik bir durum olmadığını unutmayın
Disfori, farkındalık temelli uygulamalar, pozitif epizodik simülasyon veya öfori uygulamaları gibi tekniklerle yönetilebilir. Bu duygularla başa çıkmakta zorlanıyorsanız, bunların üstesinden gelmenize yardımcı olması için bir ruh sağlığı uzmanına başvurmayı düşünebilirsiniz. Bu duygular rahatsız edici olsa da, daha coşkulu bir hayat yaşamak için uzmanlar size yardım edebilir.
