Çocuklarımıza her ne kadar değer versek de ebeveynler olarak bazen onlara bağırmaktan kendimizi alamıyoruz. Zira otokontrolü sağlamak her zaman çok kolay olmuyor. Ancak yapılan son nörobilimsel çalışmalar, çocuklara bağırmanın uzun süreli etkileri arasında depresyon ve anksiyete bozukluğu olabileceğini, onları cezalandırmanın veya tehdit etmenin ise işe yaramadığını gösteriyor.
Unicef’in küresel verilerine göre her 5 çocuktan 4’ü sözlü veya fiziksel şiddet içeren eğitime maruz kalıyor
Şaşırtıcı bir şekilde bu çocukların %80’i bir tür bedensel ceza alıyor. Fransa’da yakın zamanda yapılan bir ankette ise ankete katılan 1314 ebeveynin %79’unun çocuklarını eğitirken psikolojik şiddet uyguladığı görülüyor. Tüm bunlar, aslında çocuklara karşı psikolojik ve fiziksel şiddetin ne denli fazla olduğunu bizlere kanıtlıyor. Özellikle son 20 yılda inanılmaz bir yol kateden nörobilim ise çocukların maruz kaldığı duygusal veya fiziksel şiddetin onların beynini ve gelişimini nasıl etkilediğini ortaya çıkardı. Biz de sizler için bu yazımızda, konuyla ilgili uzman görüşlerine yer verdik.
Genetik ve nörobilim dalında uzmanlaşan, aynı zamanda İspanya’daki ilk nöroeğitim kürsüsü başkanı olan David Bueno Torrens, küçükken sıklıkla sözlü tacize uğrayan çocukların ergenlik dönemine geldiklerinde daha az yaratıcı, meraksız, yeni bilgi edinme konusunda isteksiz ve depresyona daha yatkın olduklarını söylüyor
Olumsuz eğitim veya kötü iletişimle, beyindeki duyguları yöneten prefrontal alanın kaygı ve stresi yönetme konusunda daha az yetenekli hâle geleceğini belirten Torrens, bu nedenle çocukların motivasyon bulmakta zorlanabileceğini ve uyaran arayışları sırasında zararlı maddelere karşı yönelebileceğini vurguluyor.
Melbourne Nöropsikiyatri Merkezi’nde psikiyatrist ve psikolog olan Avusturalyalı Sarah Whittle ise yoksul veya dezavantajlı bir mahallede büyümenin, çocukların bilişsel işlevlerinde ve zihinsel sağlıklarında değişikliklere neden olduğunu buldu
Farklı sosyal sınıflardan 7.500 çocukla anket yapan Sarah, çocuklara sık sık gülümsemenin veya kızdıklarında, öfke nöbeti geçirdiklerinde sevildiklerini hissettirmenin diğer olumsuzlukları telafi edebileceğini belirtiyor.
Çocukları cezalandırdığımızda ne olur?
Kötü iletişimin ve sözlü tacizin çocuklar üzerindeki etkilerini gördük. Peki, ceza alan çocukların beyninde ne gibi değişimler oluyor? Psikolog ve yazar Rafa Guerrero’nun da söylediği gibi, çocuklar cezalandırıldığında beyinlerinin hayatta kalmayla ilgili alt bölgeleri harekete geçer. Büyük dozlarda adrenalin ve kortizol salgılanır, bu da düşünmeyi olumsuz etkiler. Başka bir deyişle çocuklara ceza vermek, onları körü körüne intikam almaya davet eder. Guerrero bunu şu şekilde açıklıyor: “Beynin tabanının bir kısmı (duygular ve içgüdüler) hiperaktif olduğundan, beyin tavanıyla (eleştirel düşünme, muhakeme vb.) bağlantı kurmak zor olur. Bu durumda olan bitenin farkında olmayız, düşünemeyiz ve sadece içgüdüsel yanımıza itaat ederiz.”
Peki, çocukları cezalandırmazsak onlara öğretmeye çalıştığımız kuralları nasıl kanıksayacaklar?
Birkaç şaplak atmanın veya 2 yaşındaki çocuğu odaya kilitlemenin çocuğun davranışlarını iyileştirmeye yardımcı olacağını düşünen insanlar her zaman olacaktır. Ancak nörobilim olması gereken tavır için farklı bir yöne işaret ediyor. Örneğin nöropsikolog ve eğitim uzmanı Alvaro Bilboa, hiçbir sınır koymayan son derece hoşgörülü ebeveynler ile geleneksel sert ebeveynler arasındaki dengeli ebeveynliğin bir seçenek olduğunu hatırlatıyor.
Paris’teki Franco Britannique-Levallois Perret Hastanesi’nde 28 yıldır çocuk doktoru olarak çalışan Catherin Gueguen ise çocuğunu doğru bir şekilde eğitmeye çalışan bir ebeveynden neler beklediğini şu şekilde açıklıyor:
“Ebeveynler her şeyden önce empatik ve kendilerine karşı nazik olmalıdır. Kendi duygularıyla bağlantılı olmalı, onları nasıl ifade edebileceğini bilmeli ve duyguları hakkında çocukları ile konuşabilmeli. Ebeveynler bu öz şefkati geliştirdiklerinde, gelişirler ve bunu çocuklarına nasıl aktarabileceklerini bilirler.”
Çocuklara bağırmanın uzun süreli etkileri ile ilgili yazımızın sonuna geldik. Beğendiyseniz bu içeriğimiz de ilginizi çekebilir:
