2022 yılını neredeyse bir ay önce geride bıraktık. Ancak Uzak Asya’daki milyarlarca insan için yeni yıl kutlamaları henüz başlamadı! Çünkü “Çin Yeni Yılı” olarak isimlendirilen kadim festivalin başlamasına biraz daha var. Geleneksel Çin takvimine göre yeni yıl, ocak ayının son günlerinde başlıyor. Çin Yeni Yılı kutlamaları ise yeni yılın başlangıcından itibaren 15 gün boyunca devam ediyor. Kutlamaların bu seneki başlangıç tarihi ise 22 Ocak. 12 hayvanlı Ay takvimine göre Çin, “Tavşan Yılını” karşılamaya hazırlanıyor.
Öte yandan Çin’deki yeni yıl kutlamaları, dünyanın geri kalanındaki kutlamalardan bir hayli farklı. Çünkü Çin Yeni Yılı, binlerce yıl öncesine uzanan sosyolojik, kültürel ve dini değerler barındırıyor. Bu nedenle yeni yıl kutlamaları Çinliler için Batı dünyasındaki yılbaşı kutlamalarından çok daha önemli. Öte yandan bu kadim festival sayesinde nesillerdir sürdürülen oldukça ilginç gelenekler de yaşamaya devam ediyor. İşte Çin Yeni Yılı hakkında muhtemelen daha önce duymadığınız 11 şaşırtıcı gerçek…
1. Çin Yeni Yılı kutlamalarının kökenleri, binlerce yıllık bir “canavar” efsanesine dayanıyor!
Kadim anlatılara göre “Nia” isimli korkunç bir canavar, her yıl bir defa Çin’deki köylere saldırıyordu. Köylülerin evlerini ve tarlalarını yok ediyor, pirinçlerini çalıyor, hatta çocukları yiyordu! Her yıl aynı tarihte, korkunç canavarın saldırısından kurtulabilmeyi uman çaresiz köylüler evlerinin kapılarını kilitliyor, pencereleri kapatıyor, ışıkları söndürüyor ve korku içerisinde beklemeye başlıyorlardı. Ancak bir gün, canavarın musallat olduğu köylerden birine, yaşlı ve bilge bir adam geldi. Köylülerin korku içerisindeki bekleyişinin sebebini öğrendikten sonra, onlara canavarı nasıl alt edebileceklerini anlattı!
Buna göre Nia, kırmızı renkten, yüksek seslerden, tuhaf görünümlü yaratıklardan ve ateşten korkuyordu! Bu hayat kurtarıcı bilgiye sahip olan köylüler, evlerini kırmızı renkli kumaşlarla süslediler, ateşler yaktılar, davullar çaldılar ve yüzlerine tuhaf maskeler geçirdiler… İşte Çin Yeni Yılı kutlamaları bu şekilde ortaya çıktı…
2. Kutlamaların tarihi her yıl değişiyor
Çünkü geleneksel Ay takvimine göre yeni yıl başlangıcı her yıl değişiyor! Ancak kutlamalar genellikle ocak ayının son günlerinde başlıyor ve 15 gün boyunca devam ediyor.
3. Kutlamalardan önce temizlik yapmanın iyi şans getirdiğine inanılıyor
Çin Yeni Yılı kutlamaları oldukça ilginç çok sayıda gelenek ihtiva ediyor. Bunlardan biri de kutlamalardan önceki gece yarısı temizlik yapmak! Çinliler, kutlamalardan önce temizlik yapmanın “uğursuz ruhları ve düşünceleri” uzaklaştırmak için en iyi yöntem olduğuna inanıyor.
4. Çin Yeni Yılı kutlamaları süresince milyarlarca insan yer değiştiriyor
Çin’de, özellikle de Çin Yeni Yılı gibi önemli festival dönemlerinde ailelerin bir arada olması son derece önemli. Bu nedenle milyonlarca hatta milyarlarca Çinli, kutlamalar süresince seyahat ediyor. Önümüzdeki Çin Yeni Yılı kutlamalarında 2,1 milyar Çin vatandaşının yer değiştirmesi öngörülüyor.
5. Çin’deki yeni yıl kutlamaları pek çok kadim geleneğin yanı sıra, çok sayıda batıl inancı da ihtiva ediyor
Örneğin milyonlarca Çinli, kutlamalar süresince hastaneye gitmenin veya ilaç kullanmanın yeni hastalıklara neden olacağına inanıyor. Kutlama döneminde borç vermenin veya borç almanın, daha fazla borçlanmaya neden olacağı düşünülüyor. Ayrıca saç kestirmenin “kötü şansa” sebep olacağı inancı da oldukça yaygın.
6. Geleneksel Çin mantısı, Çin Yeni Yılı kutlamalarının en sevilen yemeği
“Jiaozi” isimli geleneksel mantıların şeklen binlerce yıl önce Çin’de para birimi olarak kullanılan altınlara benzediği düşünülüyor. Bu nedenle bir Çinlinin Çin Yeni Yılı kutlamalarında ne kadar çok geleneksel mantı yerse o kadar zengin olacağına inanılıyor. Bu nedenle zaten Çin’in en sevilen yemeklerinden biri olan Jiaozi, kutlama döneminin de en popüler yemeği konumunda.
7. Yeni yıl kutlamalarının en gözde hediyeleri ise mandalina ve portakal
Çünkü Çin’de, iki meyvenin de şekilleri ve renkleri itibarıyla Güneş’in sembolü olduğuna inanılıyor. Güneş ise güzel günleri, bolluğu, bereketi, iyi talihi ve zenginliği çağrıştırıyor. İşte bu nedenle Çinliler, Çin Yeni Yılı kutlamalarında birbirlerine en çok mandalina ve portakal hediye ediyor.
8. Çin Yeni Yılı kutlamaları, büyük oranda binlerce yıllık inançlara ve geleneklere göre şekilleniyor. Ancak son dönemde ortaya çıkan bazı gelenekler de var!
Bunlardan en yaygını ve en ilginç olanı ise şüphesiz, “sevgili kiralamak!” Çin’de belirli bir yaşa gelen yetişkinlerin yalnız olmaları, özellikle aileleri tarafından pek de iyi karşılanmıyor. Bu nedenle Çin Yeni Yılı kutlamaları boyunca ailelerinden tepki görmek istemeyen pek çok Çinli, aile buluşmalarına “kiralık sevgilileriyle” katılıyor!
9. Çin Yeni Yılı kutlamalarında neredeyse herkes yanında kırmızı zarflarla dolaşıyor
Çünkü kutlamalar boyunca içerisinde para olan kırmızı zarfların hediye edilmesi de Çin’de oldukça yaygın bir gelenek. Bu nedenle pek çok Çinli, ansızın “hediye vermesi gereken biriyle karşılaşma” ihtimaline karşı yanında sürekli bu zarflardan bulunduruyor.
10. Kutlamalar bütün Çin’de inanılmaz bir hava kirliliğine neden oluyor!
Çünkü havai fişekler, kutlamaların en önemli unsurları arasında. Bu nedenle özellikle Pekin gibi büyük şehirlerde zaman zaman nefes almak dahi oldukça güç bir hale geliyor. Kutlamalar süresince kullanılan havai fişeklerin neden olduğu hava kirliliğinin önüne geçmek isteyen bazı yerel yönetimler, havai fişek kullanımını yasaklama yoluna gidiyor.
11. Yeni yıl kutlamalarında siyah veya beyaz renkli kıyafetler giymenin “kötü şansa” neden olacağına inanılıyor
Çin’de beyaz ve siyah, genel olarak “yas” ile ilişkilendiriyor. Bu nedenle özellikle kutlama döneminde neredeyse bütün Çinliler beyaz veya siyah renkli kıyafetlerden kaçınıyor. Kutlamalarda en çok, iyi şansın göstergesi olduğu düşünülen kırmızı renkli kıyafetler tercih ediliyor.
