Doğada bazı madenlerden çok, bazılarından ise az bulunur. Hal böyle olunca az bulunan madenler, doğada çok bulunan madenlere göre daha kıymetlidir. Altın ve gümüş, kıymetli madenlere verilebilecek en iyi örneklerden bazılarıdır. Altın, binlerce yıl öncesinden günümüze kadar en değerli madenlerden biri olmuştur. Sizler için altın madeni nedir, altın nasıl oluşur ve altın nereden çıkarılır detaylıca anlattık.
Altın, Au sembolü ile gösterilen ve atom numarası 79 olan elementtir. Saf halinde parlak, hafif kırmızıya çalan sarı renkli, yumuşak, sünek ve dövülgen bir metaldir. Altının parlak sarı rengi, asitlere karşı dayanıklılığı, doğada serbest halde bulunabilmesi ve kolay işlenebilmesi gibi özellikleri, insanların ilkçağlardan beri ilgisini çekmiştir.
Altın, parlak sarı rengi ve ışıltısıyla göz alan çok ağır bir metaldir. Üstelik kolay kolay tepkimeye girmeyen çok kararlı bir element olduğu için havadan ve sudan etkilenmez. Bu yüzden hiçbir zaman paslanmaz, kararmaz ve donuklaşmaz. Bir başka özelliği de saf haldeyken çok yumuşak olmasıdır; bu nedenle kolayca dövülerek biçimlendirilebilir.
Altın nedir anladığımıza göre altın nasıl oluşur ve altın nereden çıkarılır bakalım.
Altın nasıl oluşur?
Magma çok sıcak ve eriyik bir alandır. Bu eriyik alanda onlarca farklı bileşenle birlikte altın bulunur. Magmada önce patlamalar olur ve basınç düşmeleri yaşanır. Ardından depremler olur ve o eriyik maddeler zaman içinde yüzeye çıkar. Bu maddeler yüzeye yaklaştıkça soğuyup katı hale gelir.
Günümüzde altın madenleri yerin çok altındadır. Fakat bazen deprem gibi doğa olayları nedeniyle bazı altın madenleri yüzeye yakın olur. Geçmişte yüzeyde ve yüzeye yakın kısımlarda altın bulmak mümkündü. Ancak insanlar yüzyıllar boyunca altına hücum ettikleri için artık yüzeyde altın bulunmaz. Bu yüzden son teknoloji cihazlar sayesinde özel altın madenleri oluşturulur ve kayaçlar arasına gizlenmiş olan altınlar bulunur.
Şimdi altın madeni nasıl bulunur ve altın nereden çıkarılır anlatalım.
Altın madeni nasıl bulunur ve altın nereden çıkarılır?
Neredeyse dünyanın her yerinde altın vardır. Ancak bazı yerlerde az bulunurken, bazı yerlerde çoktur. Bu konuda uzman kişiler; toprağın rengini ve değerlerini, çevredeki bitki örtüsünü ve birçok farklı bilgiyi değerlendirip altın yoğunluğunu keşfederler. Toprakta demir çoksa, altın da çok olur.
Altın, magmanın zamanla katmanlaşması sonucunda toprağın belirli katmanları arasında oluşur. Dere yataklarında da rüzgar ve suyun etkisiyle oluşabilir. Altın, diğer maddelerin arasında olduğundan ayrıştırma tekniğiyle ortaya çıkarılır. Madenlerde toprak ve katman kazılır ve altın yatağı bulunur. Bazı durumlarda ise kepçelerle büyük kaya parçaları koparılır, mikserlerde öğütülür ve elenerek altın ortaya çıkarılır.
Öğütme sonucunda küçük parçalara ayrılan cevherler, liç tanklarına aktarılır. Liç tanklarının içinde sodyum siyanür ve hafif oksitleyici çözeltiler bulunur. Siyanürlü uygulama sayesinde en küçük altın tanecikleri ortaya çıkarılır. Siyanür uygulaması altın kalitesinin düşük olduğu durumlarda kullanılır.
Farklı renklerde altın nasıl yapılır?
Yazının başında da bahsettiğimiz gibi altının doğal rengi sarıdır. Ancak hepimizin bildiği üzere beyaz ve pembe altın vardır. Peki bu renk değiştirme işlemi nasıl yapılır? Hemen anlatalım. Altını beyazlaştırmak için nikel ve platin ile karıştırmak gerekir. Altının pembe olması için ise bakırla karıştırılır.
Dünyada en çok altın üreten ülkeler
2006 yılına kadar Güney Afrika dünyanın en büyük altın üreticisiydi. 1960’ların sonları ve 1970’lerin başlarında hiçbir ülke Güney Afrika’nın en yüksek üretim döneminin ölçeğine yaklaşamamıştır. 2007’de diğer ülkelerde artan üretim ve Güney Afrika’daki üretimin azalması ile Çin en büyük üretici konumuna geçmiştir.
Aşağıdaki liste, 2018 itibarıyla altın üretimine göre ülkelerin listesidir.
Çin – 404 ton
Avustralya – 319 ton
Rusya – 297 ton
ABD – 222 ton
Kanada – 188 ton
Peru – 158 ton
Endonezya – 137 ton
Gana – 130 ton
Güney Afrika – 130 ton
Meksika – 115 ton
Brezilya – 97 ton
Özbekistan – 92 ton
Sudan – 77 ton
Papua Yeni Gine – 69 ton
Kazakistan – 68 ton
Türkiye’deki altın madenleri
Altın en çok hangi şehirde çıkarılır sorusunda Türkiye içinde cevap verelim. Türkiye’de en çok altın çıkarılan şehir Uşak’tır. Türkiye’deki altın madenleri; Ege, Doğu Karadeniz, İç Ege ile Doğu Anadolu’da yoğunluktadır. Aktif madenlerde çıkarılan Altın için ortalama 0,6-12,65 gram/ton cevher tenörü bulunmaktadır. Ülke topraklarında işletilebilir altın rezervinin 1000 ton, jeolojik yapı ve altın oluşum modellerine bağlı potansiyelin 6000-7000 ton olduğu tahmin edilmektedir. Aşağıda üretim miktarı belli olan bazı madenlerin listesini verdik. Fakat Türkiye’de, aşağıda belirttiğimizden daha fazla altın madeni vardır.
Adım Caner Cem Martı, 1996 yılında Bartın'da doğdum. 2010 yılında geçirdiğim kaza sonucunda vücudumun %99'u felç kaldı. 2015'ten bu yana bazı cihazlar yardımıyla internet ortamında çalışabiliyorum. İçerik editörlüğü ve sosyal medya uzmanlığı gibi alanlarda tecrübe sahibiyim, ancak asıl uzmanlık alanım SEO uyumlu makale yazmak. Ayrıca front-end tasarımlar yapıyorum. Sinema, spor ve tarih gibi konular çok dikkatimi çekiyor. Özellikle sinema tutkunuyum.
