İnsan beyni, elektrik sinyalleri yoluyla birbirleriyle iletişim kuran nöron adı verilen milyarlarca hücreden oluşur. Bu iletişim, tüm düşüncelerinizin, duygularınızın ve davranışlarınızın kaynağıdır. Ve ister uyanık, ister dinleniyor, ister uyuyor olun beyniniz sürekli hareket halindedir. Çünkü nöronlar birbiriyle iletişim kurmak için elektrik kullanır. Bir grup nöronun başka bir nöron grubuna elektrik sinyali göndermesi “beyin dalgası” olarak adlandırılır. Yavaştan hızlıya doğru değişen beş temel beyin dalgası türü bulunuyor. Alfa beyin dalgası bu beş serinin tam ortasında yer alır. Beyniniz bu dalgaları siz uyanıkken üretir ama aslında bu sırada siz, herhangi bir şeye konsantre olamazsınız. Peki nedir bu alfa beyin dalgası ve neden bu kadar önemlidir. Gelin yakından bakalım…
Alfa beyin dalgası nedir?
Sabah uyandığınızda ilk yaptığınız şey nedir? Genellikle çalar saati kapatıp gözlerimizi açar ve kaslarımızı hareket ettirmeye başlarız. Bu sırada yani siz kaslarınızı ısıtırken beyniniz alfa dalgaları üretiyor. O an beyninizden çok fazla bilgiyi işlemesini ya da büyük sorunları çözmesini istemiyorsunuz. Alfa dalgaları sadece uyanık bir dinlenme halinde olduğunuzu gösteriyor. Herhangi bir şeye odaklanmayı bıraktığınızda ve sadece rahatlamaya çalıştığınızda beynin alfa dalgaları üretimini de artırırsınız. 2009 yılında yapılan bir araştırma; meditasyon sırasında beynin arka kısmında daha fazla alfa dalgası üretildiğini gösteriyor. Bu ise beynin tamamen dinlenmediğini ancak konsantrasyon gerektiren büyük bir şeyle de uğraşmadığını gösteriyor.
Alfa dalgalarının diğer beyin dalgalarından farkı nedir?
Alfa, beş temel beyin dalgası türünden sadece bir tanesidir. Beyin dalgalarının saniyedeki döngü sayısı olan frekans veya hertz (Hz) ile ölçülür ve yavaştan hızlıya doğru değişim gösterir. Alfa dalgaları, spektrumun ortasında, teta ve beta dalgaları arasında yer alır. Beyin dalgaları, gün boyunca ne yaptığınıza ve ne hissettiğinize göre sürekli değişim gösterir. Örneğin, daha yavaş beyin dalgaları ürettiğinizde, kendinizi sakin ve rahatlamış hissedersiniz. Ancak daha yüksek frekanslı beyin dalgaları baskın olduğunda muhtemelen bir göreve odaklanmışsınızdır. İşte en yavaştan en hızlıya her gün deneyimlediğiniz beş temel beyin dalgası türü şu şekilde:
Delta: Beyin, derin ve rüyasız bir uyku sırasında en yavaş dalgası olan deltayı üretir. Bu sırada dalgaların döngü sayısı 0.5 ile 4 Hz arasında ölçülür.
Teta: Daha hafif uyuduğunuzda beyin teta dalgası üretir: Teta dalgaları 4 ile 8 Hz arasında ölçülür.
Alfa: Yukarıda da belirtildiği gibi, alfa dalgaları spektrumun tam ortasında yer alır. Beyniniz bu dalgaları herhangi bir şeye odaklanmadığınızda üretir. Her ne yapıyor olursanız olun bu sırada nispeten sakin ve rahat hissedersiniz. Alfa dalgaları 8 ile 12 Hz arasındadır.
Beta: Beyin, beta dalgaları ürettiğinde tamamen uyanık, tetikte ve odaklanmış olursunuz. Günlük yaşam aktivitelerinize ve karar almaya devam edersiniz. Bu sırada beyin dalgaları 12 ile 35 Hz arasında ölçülür.
Gama: En hızlı beyin dalgaları bilgi işleme ve odaklanma sırasında açığa çıkar. Konsantre olduğunuzda ya da herhangi bir problemi çözmeye çalıştığınızda beyin dalgaları 35 Hz’nin üzerinde ölçülür. Gama dalgaları 35 – 100 Hz arasında ölçülür ve hafıza, dil, fikirlerin oluşumu ve öğrenme ile ilişkilendirilmiştir.
Beyin dalgaları nasıl ölçülür?
Beyin dalgalarını göremeyiz ama ölçebiliriz. EEG adı verilen bir test, beyindeki elektriksel aktiviteyi tamamen tanımlayarak ölçebilir. Bir teknisyen, EEG cihazı aracılığıyla kafa derinizin her yerine elektrot adı verilen bir dizi küçük metal diskler yerleştirir. Diskler, nöronlarınızın elektriksel aktivitesini teller aracılığıyla, verileri kağıda yazdıran başka bir cihaza iletir. Doktorunuz, beyin dalgalarınızda olağandışı bir düzen olup olmadığını, epilepsi ya da başka bir beyin hastalığı ihtimalini görmek için EEG isteyebilir.
Alfa dalgalarının faydaları nelerdir?
Alfa dalgalarının neden bu kadar önemli olduğunu merak ediyor olabilirsiniz. Beyniniz bu dalgaları üretirken, stres seviyeniz azalır ve bu durum daha sakin hissetmenize yardımcı olur. Alfa beyin dalgaları üretebiliyorsanız, biraz daha dingin hissedeceğiniz bir duruma girersiniz. Alfa dalgalarını artırmak yaratıcılık seviyenizi de artırabilir. 2015 yılında yapılan bir çalışmada araştırmacılar; özellikle alfa dalgaları geliştirilirse yaratıcılığın geliştiğine dair kanıtlar buldular.
Alfa dalgalarından dengesizlik olur mu?
Beyin farklı bir bilinç veya uyanıklık durumuna geçtiğinde beyin dalgası üretmeyi bırakmaz. Ancak herhangi bir nedenle beyniniz az miktarda alfa dalgası üretiyorsa, rahat ve meditatif bir zihin durumunda değilsiniz demektir. Öte yandan beyin dalgalarının dengesiz hale gelebileceği zamanlar da vardır. Araştırmalar, depresyonda olan bazı kişilerin alfa beyin dalgalarında dengesizlik olduğunu kanıtladı.
Alfa beyin dalgalarını artırmanın bir yolu var mı?
Farkında olsanız da olmasanız da beyninizde her zaman bir tür elektriksel aktivite vardır. Günün farklı saatlerinde, yaptığınız şeye bağlı olarak, beyninizin elektrik dalgalarının bir türü baskın olacaktır. Beyninizin alfa dalgaları baskın olduğunda, muhtemelen rahatlama halindesinizdir. Farkındalık seansları ve meditasyon gibi rahatlama teknikleri, alfa dalgalarınızı artırmanıza yardımcı olabilir. Aynı zamanda derin nefes egzersizleri de alfa dalgalarınızı artırabilir. Rahat bir yerde oturarak burnunuzdan yavaşça nefes alın ve beşe kadar saydıktan sonra nefesi ağzınızdan verin. Bu daha sakin, daha az endişeli hissetmenize yardımcı olur. Hatta bazı araştırmaların ortaya koyduğu gibi alfa beyin dalgalarınızı yükselterek yaratıcılık seviyenizi dahi artırabilirsiniz.
