Son günlerde yapay zekâ kavramını hiç rastlamadığımız sıklıkta duymaya başladık. Artık fantastik bir bilim kurgu ögesi olmaktan çıkıp hayatımıza dahil olan bu teknoloji, 2019 yılına yön verecek teknoloji trendleri arasında gösteriliyor. Akıllı telefonlarımızda, bilgisayarlarımızda, endüstride ve sağlık sektörlerinde yapay zekâ teknolojisinin etkilerini fazlasıyla hissediyoruz. Bu listemizde, hayatımıza ve teknoloji dünyasına yön veren yapay zekânın sinema sektöründeki yansımalarını hatırlayacağız. Karşınızda, çekildiği tarihlere göre eskiden yeniye doğru sıralı olarak yapay zekâ teknolojisini etkileyici şekilde yansıtmayı başarmış 18 film.
1. Metropolis (1927)
Sinema dünyasında yapay zekâ teknolojisinin işlendiği ilk film olarak nitelendirilen Metropolis, döneminin çok ötesinde bir yapımdı. Bundan tam 91 yıl önce beyazperdeye yansıyan Metropolis, Fritz Lang yönetmenliğinde çekilmiş sessiz ve siyah-beyaz bir Alman filmidir. Metropolis döneminin en pahalı sessiz filmi olmuştur. Bu filmin çekimleri için 7 milyon Reichsmark harcanmıştır. 2 saat 33 dakikalık Metropolis’te yeraltında makinelerle yaşayan alt sınıfla üstte yaşayan yönetici sınıf arasındaki kurgusal çatışmayı yansıtır. Bu film, yapay zekâ teknolojisini tam 91 yıl önce öngören, tüm zamanların en başarılı bilim kurgu eserlerinden biridir.
2. 2001: A Space Odyssey (1968)
Sadece yapay zekâ konulu filmlerin değil, sinema tarihindeki tüm filmlerin en iyilerinden biridir 2001: A Space Odyssey. Stanley Kubrick yönetmenliğiyle 1968’de beyazperdeye yansımış olmasına rağmen 2001: A Space Odyssey günümüz insanının bile aklını başından alacak çekim detaylarına sahiptir. Filmde bir süper yapay zekânın insanların başına nasıl büyük dertler açabileceği muhteşem bir şekilde görülmektedir. Eğer uzaya, teknolojiye, sinemaya meraklı biriyseniz ve bu filmi izlemediyseniz çok şey kaçırmışsınız demektir.
3. Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977)
Efsanevi Star Wars serisinin ilk filmi olan Star Wars: Episode IV – A New Hope, yapay zekâlı robotları R2-D2 ve C-3PO ile robotların da sempatik olabileceğini bizlere göstermiştir. Serinin başından sonuna dek fedakâr ve meşakkatli robotlar olarak takdirimizi kazanan R2-D2 ve C-3PO ikilisi bilim kurgu tutkunlarına “Yapay zekâ ne güzel şey!” dedirterek milyonların sevgisini kazanmıştır. Filmdeki C-3PO’nun listemizin ilk sırasındaki Metropolis filminde yer alan robottan esinlenerek geliştirildiğini de unutmadan belirtelim.
4. Tron (1982)
Döneminin çok ilerisinde, hatta döneminde değeri pek anlaşılamayan filmlerden biridir Tron. 1982 yılında sinema tutkunlarının beğenisine sunulduğunda çok büyük ilgi görmüş, Akademi Ödülleri’nde ise jürinin bilgisayar efektlerini film hilesi olarak görmesi suçundan ödülsüz bırakılmıştır. Bu filmde bir hacker ve oyun tutkununun sanal dünyaya giriş yapması ve bu ortamda yapay zekâyla amansız bir mücadele içerisine girmesi ana konudur. Eskidir demeyin, eğer izlemediyseniz Tron’u kesinlikle izleyin.
5. Blade Runner (1982)
Yapay zekâ kavramı üzerine derin düşünceler oluşturan, atmosferiyle kendine hayran bırakan Blade Runner tam bir kült filmdir. Sinema dünyasının en başarılı yapımları arasında yer alan ve başrolünü Harrison Ford’un üstlendiği Blade Runner, insanla yapay zekâlı robotlar arasındaki olası mücadeleyi harika yansıtır. Filmlerdeki ve oyunlardaki cyberpunk akımının en önemli öncülerinden biri olan Blade Runner, duyguları ve bilinçleri olan robotlar hakkında düşünmemizi sağlamıştır.
6. WarGames (1983)
Matthew Broderick ve Ally Sheedy’nin başrollerde oynadığı WarGames, yapay zekâyı korkutucu gösteren filmlerden biridir. 1983 yılında beyazperdeye yansıyan WarGames’te genç bir bilgisayar kurdu olan David Lightman (Matthew Broderick), okulunun bilgisayarından ABD’nin Hava Kuvvetleri süper bilgisayarına giriş yapmayı başarır. Bu ilginç hack girişini yaptıktan sonra konuşabilen bir süper yapay zekâya meydan okuyan genç, dünyayı kaosa sürükler. 1983 yılında sürmekte olan soğuk savaş döneminde, nükleer faaliyetlerin ve yapay zekâ çalışmalarının dışa vurumu olarak nitelendirilebilecek bu film, derin bir bilim kurgu yapım olmamasına rağmen önemli filmler arasında gösterilmektedir.
7. The Terminator (1984)
Yapay zekânın dünyayı ele geçireceğine dair korkuları en belirgin şekilde ortaya koyan sinema filmi The Terminator’dür. 1984 yılında sinema tutkunlarının beğenisine sunulan filmde gelecekten gelen ve insanlığın kaderini değiştirmeye çalışan cyborg’u Arnold Schwarzenneger canlandırmıştır. Filmde insanlığı yok etmeyi hedefleyen bilinçli kurgusal yapay zekâ Skynet, içinde bulunduğumuz 2018 yılında bile “Acaba böyle bir şey yaşar mıyız?” sorusunu bizlere sordurmaktadır.
8. Star Trek: Generations (1994)
İnanılmaz bilim vizyonuyla günümüzdeki birçok teknolojiyi yıllar öncesinden öngören Star Trek serisi, yapay zekâ teknolojisini de es geçmemiştir. Aslında serinin dizi olarak yayımlanan kısmında yapay zekâ kavramının geçmişi 1994 yılından eskilere dayanır. Ancak listemiz sinema filmlerini içerdiği için burada bahsetmemiz gereken Star Trek başlığı Star Trek: Generations olacak. Data adlı yapay zekâlı sentetik varlığın Brent Spiner oyunculuğuyla ön planda yer aldığı Start Trek: Generations etkileyici bir bilim kurgu film olmuştur. İnsansı yapay zekânın keyifli bir yansımasını Data karakteriyle gözler önüne seren film zamanının ötesinde bir vizyona sahiptir.
9. The Matrix (1999)
Keanu Reeves’ı bir aksiyon ikonu haline getiren, görsel efektler ve çekim teknikleri konusunda çığır açan The Matrix, yapay zekâyı bir teknoloji öğesi olmaktan çıkarıp felsefi bir boyuta ulaştırmıştır. Yaşadığımız dünyanın sanal mı yoksa gerçek mi olduğunu hâlen tartıştığımız günümüz dünyasında, belki de yapay zekâ tarafından sanal hayatlar yaşatılan kölelerizdir kim bilir? İzleyenlere varoluşun temellerini sorgulatan The Matrix, yapay zekâyla karanlık bir geleceğe adım atabileceğimiz ihtimalini bizlere harika bir kurguyla göstermektedir.
10. A.I. Artificial Intelligence (2001)
Steven Spielberg’in yönetmenliğini üstlendiği A.I Artificial Intelligence, 2001 yılında piyasaya çıkmış bir yapay zekâ filmidir. Haley Joel Osment, Jude Law ve Frances O’connor gibi ünlü isimlerin yer aldığı film, insansı robotları duygusal bir öyküyle ekrana yansıtmıştır. Bu filmde Dünya, buzulların erimesiyle sular altında kalmış, insanoğlu bu felakete rağmen gelişmeye devam etmiştir. Gelişen teknoloji doğrultusunda yapay zekâlı ve insansı robotlar üretilmekte, bu robotlar insanlığa hizmet etmektedir. Filmin ana hikâyesi ise kendisini sahiplenen Monica karakterine sevgiyle bağlanan robot David’in (Haley Joel Osment) hayatındaki dramatik gidişattır. A.I. Artificial Intelligence filmi sinema dünyasının en iyi yapımlarından biri olarak görülmese de yapay zekâ kavramını başarıyla ön plana çıkarmıştır.
11. I, Robot (2004)
Will Smith’in başrolde yer aldığı I, Robot sinema dünyasına 2004 yılında adımını atmış bir bilim kurgu eseridir. Isaac Asimov’un aynı isme sahip kitabından uyarlanarak çekilen filmde robotlarla dolu bir dünya gözler önüne serilmektedir. Filmde Will Smith, teknofobik bir dedektifi oynar ve Del Spooner adlı karakteri canlandırır. Filmin baş karakteri Del Spooner, dünyada insanlığa hizmet etmekte olan robotların aslında insanlık için korkunç bir tehdit olduğunu kanıtlamak için mücadele verir. Bu filmde de yapay zekâ teknolojisinin potansiyel korkutucu yönleri ekrana yansıtılmıştır.
12. Hitchiker’s Guide to the Galaxy (2005)
Douglas Adams imzasına sahip bir şaheser olan Hitchiker’s Guide to the Galaxy, bilim kurgudan hoşlanan neredeyse herkesin okuduğu bir kitap olmuştur. Bu kitabın filmi ise 2005 yılında çekilmiş, sinema tutkunları tarafından büyük beğeni kazanmayı başarmıştır. Yapay zekâya sahip depresif robot Marvin’in önemli bir rol oynadığı filmde eğlenceli sahneler sizleri bekliyor. Farklı bir boyuta yolculuk yapmak istiyorsanız ve hâlâ izlemediyseniz bu filmi kesinlikle izlenecekler listenize ekleyin.
13. WALL-E (2008)
Pixar’ın en iyi animasyon filmlerinden biri olan WALL-E, yapay zekânın beyazperdedeki en tatlı yansımalarından biridir. İki robot arasındaki aşkın anlatıldığı filmde yapay zekâ ve duyguların bir arada olduğu komik ve duygusal sahneler sizleri bekliyor. İzlememiş olma ihtimaliniz çok düşük ama eğer WALL-E’yi izlemediyseniz büyük bir eğlenceden mahrum kalmışsınız demektir.
14. Robot & Frank (2012)
Yakın gelecekte teknolojinin hayatımıza nasıl etki edeceğini ilginç öngörülerle yansıtan Robot & Frank, 2012 yılında Jake Schreier yönetmenliğinde sahneye alınmış bir film. Bu filmde eski bir hırsız olan Frank’in kendisine bakmakla görevlendirilmiş olan yapay zekâlı robotu kullanarak girdiği ilginç macerayı izlemiştik. Sadece yapay zekâya değil yakın geleceğin iletişim ve yaşam teknolojilerine dair de öngörüler yapan film son derece eğlenceli bir yapım.
15. The Machine (2013)
Ölümcül yapay zekâ konulu bir film daha karşınızda. The Machine adlı film, robotların insanlardan çok daha üstün ve ölümcül olabileceğini vurgulayan bir aksiyon bilim kurgu filmi. Senaryosu ve yönetmenliği Caradog W. James tarafından yapılmış olan The Machine’in başrollerinde Toby Stephens, Caity Lotz ve Denis Lawson bulunuyor. Bu filmde İngiliz bilim insanları Çin’e karşı verilen savaşta yapay zekâlı bir ölüm makinesi üretiyor. Oldukça vahşi bir film olan The Machine, büyük beklentilere kapılmadan izlendiği takdirde keyif alınacak bir yapım.
16. Her (2013)
Türkçeye “Aşk” adıyla çevrilen “Her” filmi, 2013 yılında büyük ses getirmeyi başarmıştı. Filmin senaryosu yakın gelecekte geçen dramatik, romantik bir bilim kurgu senaryoydu. Başrollerinde Joaquin Phoenix, Amy Adams ve Scarlett Johansson gibi ünlü isimlerin yer aldığı filmde “Yapay zekâ yalnızlığa çözüm olabilir mi?” fikri sorgulatılıyor. Oscar ödüllü bir film olan Her; gerek senaryosu, gerek teknoloji vizyonu gerekse oyunculuk performansıyla izlemeye değer bir film.
17. Ex-Machina (2014)
Senaryosu ve yönetmenliği Alex Garland’a ait olan Ex-Machina derin, etkileyici ve karanlık bir yapay zekâ filmi. Genç bir programcının gizli bir yapay zekâ projesinde görevlendirilmesiyle başlayan hikâyede işler pek de yolunda gitmiyor. Bu film listemizdeki birçok diğer örnek gibi yapay zekânın tehditleri üzerinde düşünmenizi sağlıyor. Alicia Vikander, Domhnall Gleeson ve Oscar Isaac’in başrollerde oynadığı Ex-Machina 2014 yılının en çok ses getiren filmlerinden biri olmuştu.
18. Interstellar (2014)
A Space Odyssey’in ardından uzaya dair en etkileyici film olarak nitelendirebileceğimiz Interstellar, Christopher Nolan’ın başarısına başarı katan bir yapımdı. 2014 yılında beyazperdeye yansıdığı andan itibaren bizleri zamanı, uzayı ve teknolojiyi sorgulamaya iten filmde yapay zekânın öne çıktığı sahneler hemen dikkat çekmişti. Her ne kadar internet âleminde biraz dalga konusu haline gelse de TARS ilginç bir robot fikriydi. Filmde ayrıca CASE adlı bir yapay zekâ da dikkat çekmişti. 2 saat 49 dakikalık filmin görsel efektleri, karmaşık ilerleyişi ve Hans Zimmer imzalı müzikleri akıldan çıkmayacak nitelikte.
