Günümüzde birçok oyun artık daha fazla VRAM kullanıyor. VRAM nedir ve daha iyi sonuçlar için donanımınızı nasıl optimize edersiniz? İşte VRAM hakkında bilmeniz gerekenler?
VRAM, son dönemlerde aniden oyun dünyasının gündemine oturdu. Peki ama VRAM nedir, neden pek çok bilgisayar oyunu artık daha fazla VRAM kullanıyor ve bilgisayarınızı daha iyi kullanmak için nasıl optimize edebilirsiniz? Bu döngülerde sıklıkla olduğu gibi, donanım nesilleri en yüksek ayarlarda bile oyunları idare etmek için fazla kaynakla başlar. Ardından, bu nesil boyunca oyunlar aradaki farkı kapatmaya başlar ve en yeni GPU’ların maksimum kapasitelerini aşmalarına izin veren ayarlara daha sık yer verir.
Şu anda tam olarak böyle bir dönüm noktasındayız. Birdenbire en üst düzey GPU’lardaki en geniş VRAM depoları bile en zorlu AAA oyunlarındaki ayarları en üst düzeye çıkarmak için yeterli olmuyor. Dolayısıyla, bu artan iştahı neyin tetiklediğini ve bu konuda neler yapabileceğinizi merak ediyor olabilirsiniz. İlk olarak VRAM nedir sorusunu cevaplandıralım?
VRAM nedir?
VRAM (Video random-access memory), Video rastgele erişim belleğidir, yani GPU’nuza (anakartınız yerine) takılan ve grafik işleme ile ilgili veriler için geçici depolama görevi gören RAM’dir. Bu şekilde, ekran kartınız verileri diğer depolama alanlarından aktarma gibi yavaş bir süreç olmadan hemen kullanabilir.
Depolanan kesin veriler çok çeşitlidir. Ancak depolanan dokular, işlenen nesneleri saran ayrıntılı kafesler, nesnelerin birbirlerine göre nerede olduğunu belirleyen konumsal veriler veya renk, aydınlatma ve gölgeler gibi şeylerle ilgili çeşitli tamponlar ve daha fazlası dahil olmak üzere GPU’nuzun işleme için ihtiyaç duyduğu her şey olabilir.
VRAM’de depolanabilecek verilerin genişliği ve çeşitliliği göz önünde bulundurulduğunda, modern oyunların bu verileri sıklıkla kullandığını duymak sizi şaşırtmayabilir. Ancak bu verilerin çoğu ve bunları oluşturmak için kullanılan teknikler yıllardır kullanılıyor.
Modern oyunlar neden bu kadar çok VRAM kullanıyor?
VRAM üzerindeki artan talebin bir nedeninin daha yüksek çözünürlükler olduğu varsayılabilir. Bu kadar büyük miktarlarda VRAM tüketen, kareleri ve diğer bilgileri işlenmeden önce depolayan arabellekler değildir. Sonuç olarak çözünürlüğü artırdıkça bellek kullanımındaki fark muazzam bir şekilde artmıyor ve modern sıkıştırma teknikleri bu artışın çoğunu zaten azaltıyor. Bunun yerine, modern AAA oyunların bilgisayarınızda bu kadar çok VRAM kullanmasının üç ana nedeni vardır?
1. Daha yüksek doku çözünürlüğü
Buradaki asıl suçlu doku çözünürlüğüdür. Oyunlar genellikle VRAM’de bir nesnenin gerçek çözünürlük miktarından bir adım daha yüksek doku çözünürlükleri depolar. Örneğin, tek bir nesne 1.920’ye 1.080 (1080p) karenin tamamını dolduruyorsa, oyun 2.048’e 2.048’lik bir doku depolayacaktır. Çözünürlük arttıkça, depolanan her dokunun çözünürlüğü de artar ve VRAM talebi katlanarak çoğalır.
2. Yinelenen dokular
MIPmapping adı verilen ve oyunların moiré efektinden (yüksek çözünürlüklü bir doku daha düşük çözünürlüklü bir alanda görüntülendiğinde ortaya çıkan ve görsel veri kaybına neden olan garip çıtalı veya dalgalı görünümlü desenler) nasıl kaçındığını gösteren bir işlem depolama talebini daha da artırmaktadır.
Bu etkiye karşı koymak için oyunlar, kameradan daha uzak mesafelerdeki nesnelere uygulamak üzere VRAM’de aynı anda bir dizi düşük çözünürlüklü doku depolar. Birden fazla doku için daha yüksek çözünürlüklerin, MIPmap sayısında orantılı bir artışa neden olarak, çok sayıda VRAM’i nasıl hızla tüketebileceğini görebilirsiniz.
3. Ray Tracing (Işın İzleme)
Diğer büyük modern suçlu ışın izlemedir. VRAM kullanımı, ışın izleme tekniklerinin performans üzerinde bu kadar büyük bir etkiye sahip olmasının nedenlerinden biridir. Işın izleme teknikleri, özellikle de küresel aydınlatma gibi yoğun olanlar, büyük bir kısmı sınırlayıcı hacim hiyerarşileri (BVH) şeklinde olmak üzere çok büyük miktarda veri üretir.
BVH’ler, ışınların onlarla etkileşimini optimize etmek için nesneleri bir araya getirmenin bir yoludur. Sonuçta ışın izleme performansını artırmaya yardımcı olsalar da çok fazla VRAM tüketirler. Ayrıca, ışın izleme geometrisi hesaplanırken oluşturulan ek tamponlar gibi bir dizi başka veri noktası da vardır ve bunlar değerli VRAM’i daha fazla tüketir.
VRAM öğrenme oldukça basittir. Bilgisayarınızda yüklü olan RAM miktarını görebildiğiniz gibi, üretici özelliklerine çevrim içi bakarak veya bilgisayarınızın ayarlarını kontrol ederek makinenizde ne kadar VRAM olduğunu da öğrenebilirsiniz.
Windows ayarlar menüsüne ulaşın. Buradan sistem, ekran ve gelişmiş ekran ayarları adımlarını izleyin. Ekran bağdaştırıcısı özelliklerine tıklayın ve VRAM’iniz “Ayrılmış Video Belleği” olarak listelenecektir.
Mac kullanıcıları da VRAM’lerini kontrol edebilirler. Apple simgesine tıklayın, ardından “Bu Mac Hakkında” seçeneğine tıklayın. Kullanılabilir VRAM miktarı grafik kartınızın adının yanında listelenecektir.
VRAM’inizi genişletmenin en iyi yolu yeni bir GPU satın almaktır, ancak ekran kartları pahalıdır. Bunun yerine, VRAM kullanımını tek kuruş harcamadan ayarlamanın birkaç yolu vardır.
İyi haber şu ki, en çok VRAM kullanan ayarların çoğu genellikle görselleri önemli ölçüde etkilemez. Kurcalamaya başlamak isteyeceğiniz ilk yer dokulardır. Doku, doku detayı veya doku çözünürlüğü ayarını (oyundan oyuna farklı bir şekilde adlandırılır) düşürmek genellikle kare hızında önemli bir artışa ve oyunun nasıl göründüğünü önemli ölçüde etkilemeden takılmanın azalmasına neden olur.
Aslına uygunlukta bir düşüş olduğu çıplak gözle görülebilir hale gelene kadar veya performans optimum seviyeye yükselene kadar kademeli olarak düşürmeniz önerilebilir. En dramatik etkilerden bazılarının bir dokuya yaklaşana kadar belirgin olmayacağını unutmayın. Bu ayrıntı düzeyi sizin için önemliyse, farklı ayarları test ederken en ayrıntılı dokulardan bazılarına yaklaştığınızdan emin olun. Kumaş, bitki gibi oyun içi varlıklar ve çatlamış beton veya paslanmış metal gibi karmaşık araziler, ayarları değiştirirken gözlemlemek için iyi test malzemeleridir.
Diğer durağınız, söz konusu oyun RT’yi (ray tracing) destekliyorsa ve etkinleştirdiyseniz, ışın izleme ayarları olmalıdır. Performans ve görünüm arasında en uygun dengeyi bulana kadar RT ayarları arasında gezinmeyi deneyin ya da oyun izin veriyorsa belirli teknikleri teker teker devre dışı bırakmayı deneyin. En zorlayıcı olanı, ışınları tüm sahneye piksel bazında yayan ve her darbeyi, yansımayı ve kırılmayı hesaplayan küresel aydınlatmadır. Gölgeler ve yansımalar da performansı önemli ölçüde etkileyebilir.
