“Her zaman keşfetmek için bak” sloganıyla 20 yılı aşkın süredir doğa severlerin hayallerine dokunan Atlas Dergisi şehir hayatından her bezdiğimizde sığındığımız milli parklarımızı derledi. Türkiye’nin dört bir yanından yaşama nefes olan doğal cennetler için botları bağlama zamanı…
Yozgat Çamlığı Milli Parkı
FOTOĞRAF: T. TARHAN
Yozgat Çamlığı Milli Parkı, 1958 yılında ilan edildi. İl merkezine 2 kilometre uzaklıkta, Soğukoluk Tepesi’nin kuzey yamacında 264 hektarlık bir alanı kaplayan milli parkta doğal olarak yetişen karacam ve plantasyon ile elde edilen sarıçam (Pinus sylvestris) ormanı yer alıyor. Yozgat Çamlığı Milli Parkı’nda 212 bitki türü mevcut. Karaçam (Pinus nigra), meşe (Quercus sp.), ardıç (Juniperus sp.), kavak (Populus.) türleri, söğüt (Salix sp.) parkta hâkim olan ağaç türlerinden.
Honaz Dağı Milli Parkı
FOTOĞRAF: MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARŞİVİ
Honaz Dağı Milli Parkı, yüzey şekilleri ve iklimi sayesinde kayak sporu için çok uygun. Delta kanat, yamaç paraşütü ve doğa yürüyüşleri de milli parkta yapılabilecek etkinlikler arasında. Bu nitelikleri sayesinde Birinci Dünya Hava Oyunları 1997 yılında Honaz Dağı’nda gerçekleştirilmişti.
Ege Bölgesi’nin en yüksek noktası 2 bin 528 metreyle Honaz Dağı. Dik yapısıyla dikkat çeken ve biyolojik çeşitlilik açısından önemli bir merkez olan Honaz, 1995’te milli park ilan edildi. Ardından 1998’de sınırları büyütülerek 10 bin hektara yaklaştı.
Altındere Milli Parkı
FOTOĞRAF: SİNAN ÇAKMAK
Trabzon Maçka’daki Altındere Vadisi 1987’de milli park ilan edildi. Sümela Manastırı, zengin bitki örtüsü ve jeomorfolojik yapısı milli parkın ana özelliği. Sümela Manastırı, Altındere Vadisi’nin batı yamacında, 300 metrelik uçurumun önyüzünde kurulu. Dar ve uzun bir merdivenle girilen manastır sukemeri, kütüphane, mutfak, rahip odaları, kilise, kutsal suyun toplandığı havuz ve birçok şapelden oluşuyor.
Altındere Vadisi Milli Parkı hayvan topluluğu bakımından da zengin. Atmaca, puhu, şahin, bıldırcın, ishakkuşu, urkeklik alanda görülen önemli kuş türleri. Yakın çevrede yaşayan bazı hayvan türleri de insan baskısından kaçarak buraya sığınıyor. Tilki, karaca, vaşak, boz ayı, yabandomuzu, kurt, çakal, porsuk buradaki önemli memeli türleridir.
Güllük Dağı Milli Parkı
FOTOĞRAF: A. E. KESKİN
Arkeolojik değerleri ve yaban hayat zenginliğiyle dikkat çeken Güllük Dağı (Termessos) Milli Parkı 6 bin 702 hektarlık alana sahip. Antalya il merkezinin 34 kilometre kuzeybatısındaki bu özel bölge 1970 yılında milli park ilan edildi. Milli park sınırlarında Termessos antik kentinden jeomorfolojik oluşumlara birçok farklı değer bulunuyor. Akdeniz iklim tipinin bitki topluluklarını sergileyen orman ve maki örtüsünde 680 bitki türü tespit edildi, bunların 39’u endemik, 2 türün ise dünyada bilinen tek yaşam alanı Güllük Dağı. Milli parkta ayrıca alageyik (Dama dama), yabankeçisi (Capra aegagrus), vaşak (Lynx lynx) ve karakulak (Caracal caracal) gibi önemli memeli hayvanlar yaşıyor.
Beyşehir Gölü Milli Parkı
FOTOĞRAF: TURGUT TARHAN
Bünyesinde sulak alanlar, adalar, ormanlar ve farklı ekosistemler barındıran, hayati öneme sahip Beyşehir Gölü ve yakın çevresi 1993’te milli park ilan edildi. Beyşehir Gölü sularının maviliği, büyüklü küçüklü adaları, kumsalları, çevresindeki bitki örtüsüyle Türkiye’nin en güzel göllerinden biri. Tektonik kökenli bir çukurluğun içinde yer alıyor. Ama gölün biçimlenmesinde karstlaşma süreci de etkili. Göl havzası çok sayıda bitki ve hayvan türü için ideal bir yaşam alanı. Göl ve yakın çevresi ormanlık alanlar, makilik alanlar, kültür alanları ile akarsular, sazlık ve bataklık alanlar gibi çok çeşitli bölümlerden oluşuyor.
Marmaris Milli Parkı
FOTOĞRAF: CÜNEYT OĞUZTÜZÜN
Milli Park hem deniz, hem orman alanlarına sahip olduğundan korunması deniz ve karasal biyolojik çeşitlilik için büyük önem taşıyor.
Milli parktaki 514 bitki türünden 54’ü endemik, 9’u ise yöresel endemik. Sığla ağacı ise alanın simgesel türü.
Marmaris Milli Parkı’nda sit alanı statüsündeki arkeolojik kalıntılar arasında Amos harabeleri, Physkos antik kenti, Gavur Sancağı, Nimara Adası eski köy yerleşimi bulunuyor. Ayrıca milli park sınırlarındaki Nimara Adası, Adaağzı mevkii, Günnücek ormanı, Keçi ve Bedir Adası doğal sit alanı.
Altınbeşik Mağarası Milli Parkı
FOTOĞRAF: ALİ ETHEM KESKİN
Altınbeşik Mağarası’nın toplam uzunluğu 2 bin 500 metre; girişe göre en yüksek noktası ise 101 metre. Mağara üç seviyeden oluşuyor. Üst seviye aktivitesini tamamen yitirmiş durumda, tabanında dikkati çekici büyük kaya blokları ile sarkıt ve dikitler bulunuyor. Orta seviye yağmurlu mevsimlerde su altında kalıyor. Tabanı daha çok dere yatağı özelliğini taşıyor, yer yer kum ve çakıl depoları var ve oluşum hâlâ devam ediyor. Girişinden itibaren ilk 200 metre ise mağaranın alt seviyesini oluşturuyor. Burası devamlı su altında. Bu kesimin bitiminden 40 metrelik dik bir çıkış yer alıyor. Bu çıkış ve bitişik kısım mağaranın en güzel bölümleri.
Munzur Vadisi Milli Parkı
FOTOĞRAF: TURGUT TARHAN
Munzur Vadisi, Yukarı Fırat Havzası’nın en üst noktasında, Tunceli il sınırları içerisinde yer alıyor. Evrensel değere sahip jeolojik ve fizyolojik oluşumları, zengin biyolojik çeşitliliği nedeniyle 1971’de 42 bin hektarlık alan milli park ilan edildi. Munzur Vadisi Milli Parkı, Tunceli il merkezine 8 kilometre uzaklıkta başlıyor, vadi boyunca Munzur Dağları’na kadar uzanıyor. Kuzeyde 3 bin 300 metreye kadar yükselen Munzur Dağları, Mercan ve Munzur Suyu vadileri ile bölünüyor. Munzur Suyu ve Mercan’da yöreye özgü nadir alabalık türü yaşıyor. Dağkeçisi, çengel boynuzlu dağkeçisi, vaşak, urkeklik, sakallı akbaba yabanıl yaşamın yöreye özgü değerlerini oluşturuyor. Munzur Dağları’ndaki göller, Ovacık ilçe düzlüğündeki gözeler, kanyonlar, vadi boyunca dökülen şelaleler milli parkın doğal zenginlikleri. Parkta tespit edilen 1518 bitki türünden 108’i endemik.
Ilgaz Dağı Milli Parkı
FOTOĞRAF: TURGUT TARHAN
Ilgaz Dağı ve yakın çevresinin 1088 hektarlık bölümü 1976 yılında milli park yapıldı. Milli park alanının tamamı 1997 yılında ilan edilen Kastamonu-Çankırı Ilgaz Kış Sporları Turizm Merkezi içerisinde kalıyor. Ilgaz, Karadeniz ile İç Anadolu bölgeleri arasındaki geçiş kuşağında. Alanda 37 endemik bitki türü bulunuyor, bunlardan Festuca ilgazensis gibi 3 bitki türünün bilinen dünya dağılımı Ilgaz Dağları ile sınırlı.
Ilgaz Dağı Milli Parkı’nın kuzeye bakan yamaçlarının alçak kesimleri genel olarak nemcil meşe (Quercus sp.) ve karaçam ormanlarıyla kaplı. Yükseklerde, 1000-1300 metreler arasında gürgen ve kayın egemen durumda. Bunlara diğer odunsu bitkiler ve yaprağını döken çalı toplulukları da katılıyor. Daha yukarıda, 1500 metre üzerinde ise Uludağ köknarı ve sarıçam saf ya da karışık ormanlar kuruyor. Bu kesim, Türkiye’nin kuzeyine özgü nadir türler bakımından zengin.
İğneada Longoz Ormanları Milli Parkı
FOTOĞRAF: TURGUT TARHAN
Karadeniz kıyısında Türkiye-Bulgaristan sınırında yer alan İğneada Longozu, mevsimsel subasar ormanları, bataklıkları, tatlı su gölleri ve kıyı kumullarını bir arada bulunduran ender ekosistemlerden biri. Kırklareli sınırlarındaki 3 bin 155 hektarlık alan 2007 yılında milli park ilan edildi. İğneada beldesindeki Longoz Ormanları, Yıldız (Istranca) Dağları’ndan Karadeniz’e akan derelerin taşıdığı alüvyonların birikmesi ve mevsimsel olarak sular altında kalmasıyla oluşuyor.
Alan içerisindeki kıyı kumullarını İğneada fiziki olarak ikiye ayırıyor. Kuzeyde yer alan kıyı kumulları Erikli Gölü’nün doğu kısmından başlayarak İğneada’ya kadar uzanıyor. Güneyde yer alan kıyı kumulları ise Mert Gölü’nü denize bağlayan kanal bölgesinden başlayarak Saka Gölü güneyine kadar uzanıyor ve yer yer genişliği 50-60 metreye ulaşıyor. Yaklaşık 10 kilometre uzunluğundaki kumullar Karadeniz’in güneybatısına özgü bitki türleriyle büyük önem taşıyor. Göl ve bataklık alanlarıyla deniz arasında bir bant oluşturan kıyı kumullarında ise uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınan bitkiler yer alıyor. Milli park, sahip olduğu nadir ve hassas ekosistemler zinciri ve zengin biyolojik çeşitliliği sayesinde yalnızca Türkiye’nin değil, Avrupa’nın da önemli doğal alanlarından biri.
Nükleer tehdidi altındaki bölge için hazırladığımız şu listemize göz atmak isteyebilirsiniz.
Nemrut Dağı Milli Parkı
FOTOĞRAF: TURGUT TARHAN
Nemrut Dağı, Türkiye’nin UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde bulunan dokuz değerinden biri. Nemrut Dağı, Karakuş Tepesi, Arsameia, Cendere Köprüsü’nü kapsayan 13 bin 850 hektarlık alan 1988’de milli park ilan edildi. Milli park Kahta’ya 9, Adıyaman’a 43 kilometre. Antiokhos Tümülüsü ve dev heykelleri, Eskikale (Arsameia), Yenikale, Karakuş Tepe ve Cendere Köprüsü milli park içerisinde kalan önemli alanlar.
Listenin geri kalanı Atlas Dergi‘de
