Ülkemiz sahip olduğu zenginlikler sayesinde her yıl yerli ve yabancı turistleri ağırlıyor ve onlara sürekli keşfedilmesi gereken yeni yerler sunuyor. Üç tarafı denizlerle çevrili olan Türkiye, eski medeniyetlerden ve imparatorluklardan kalma yerleri ile kesinlikle görülmesi gereken bir tarih ve kültür cenneti. Bu nedenle ülkemiz en güzel keşif rotalarının başında yer alıyor. Bugün sizlere Türkiye’de kesinlikle görülmesi gereken kaya mezarlarının bir listesini hazırladık. İşte Türkiye’deki kaya mezarları.
Statüsü yüksek kişiler için yapılmış olan kaya mezarları, özellikle oyulması ve işlenmesi mümkün olan kayalarda yapılmıştır. Genellikle yüksek statüdeki insanların aileleri için yapılan kaya mezarlarının giriş kısımlarında sanatsal sembollerle beraber işaretler dikkat çekmektedir. Bununla birlikte kaya mezarlarının dışında aileye ait bilgiler bulunmaktadır. Ayrıca, eskiden kaya mezarlarına gömülen kişilerle birlikte değerli eşyaları yanlarına konuluyordu. Bu yüzden kaya mezarlarının bazılarında değerli eşyaları korumak için tuzak sistemi bulunmuştur.
Türkiye görülmesi gereken kaya mezarları ile tam bir tarih cenneti. Şimdi Türkiye’de kesinlikle görülmesi gereken kaya mezarları nerelerde yakından bakalım.
1. Kaunos Kral Mezarları – Muğla
Antik Çağ’da önemli bir liman kenti Kaunos Antik Kenti, pek çok uygarlığa ev sahibi yapmış olan Muğla’da bulunmaktadır. Ancak Kaunos Antik Kenti zamanla liman özelliğini kaybetti. Bu antik kentte en çok dikkat çeken yerlerden biri kaya mezarları. Likya tipi kaya mezarları MÖ 4. yüzyılda yapıldı. İlerleyen dönemlerde ise Romalılar tarafından kullanıldı. Türkiye’deki kaya mezarları arasında bulunan Kaunos Kral Mezarları’nın içinde ölülerin üzerine yatırıldığı üç taş yatak bulunmaktadır. Cephede iki iyon sütunu göze çarpmaktadır. Bu sütunların üzerinde friz ve alınlık bulunmaktadır. Alınlıkların birinde bulunan aslan kabartmaları tarih severlerin ilgisini çekebilir.
2. Kral Kaya Mezarları – Amasya
Helenistik Dönem’de, İÖ. 302’den İÖ. 26’ya kadar Amasya, Pontus Krallığı’nın başkentiydi. Türkiye’deki kaya mezarları arasında bulunan Kral Kaya Mezarları, Pontus kralları için yapılmıştır. Bu anıt mezarlar, Harşena Dağı’nın eteklerindeki kalker kayalara oyulmuştur. Hatuniye Mahallesi’nin dar sokaklarından yürüyerek ulaşılabilen mezarların çevresinde kayalara oyulmuş yollar ve merdivenler bulunmaktadır. Yeşilırmak Vadisi boyunca 21 mezar olduğu bilinse de, sadece birkaç tanesi günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır.
Kızlar Sarayı’nın üst kısmında bulunan ve en çok dikkat çeken üçlü kral mezarları birbirine bitişik olacak şekilde yapılmıştır. En sağda ve başta bulunan krallığın kurucusu Mitridat Ktistes’in mezarıdır. Bu mezar diğerlerinden farklıdır, çünkü etrafında U şeklinde koridor yoktur. Ortadaki I. Mitridat’ın oğlu Ariobarzan’ın mezarıdır. Soldaki mezar II. Mitridat’a aittir. Bölgenin güneybatısında ise ikili mezar grubu bulunur.
3. Perre Kaya Mezarları – Adıyaman
Türkiye’deki kaya mezarları arasında bulunan Perre Kaya Mezarları, Türkiye’nin en önemli kaya mezarları arasında yer alır. Adıyaman’a biraz uzak gibi görünse de, kesinlikle keşfedilmesi gereken bir rota. Üstelik Perre Kaya Mezarları, şehir merkezine 5 km uzaklıkta. Bu antik kentte yaklaşık olarak 200 kaya mezarı bulunuyor. Genellikle antik kentlerdeki kaya mezarlarını bulmak ya da ulaşmak zor olsa da, burada oldukça kolay. Perre Antik Kenti’nde bulunan kaya mezarları, küçük odacıkları ve koskocaman tarihi ile keşfedilmeyi bekliyor.
4. Sakaeli Kaya Mezarları – Çankırı
Türkiye’deki kaya mezarları arasında bulunan Sakaeli Kaya Mezarları’nın Roma ve Bizans dönemlerine ait olduğu tahmin ediliyor. Sakaeli Kaya Mezarları, köyde bulunan tepenin yamaçlarında bulunmaktadır. Farklı yüksekliklere ve genişliklere sahip olan oyuklar; tek, birbirine geçişleri olan, içeriye ışık alan pencerelere ve basamakla inilen iki odalı bölmeleri olan özelliklere sahiptir. Ayrıca bölgenin yakınlarında Sakaeli Peri Bacaları da bulunmaktadır.
5. Salar Köyü Kaya Mezarlığı – Sinop
Kalker kayalıklara oyularak yapılmış olan Salar Köyü Kaya Mezarlığı’nın ön kısmında üç sütunla birlikte giriş bölümü bulunmaktadır. Arka kısımda ise dikdörtgen mezar odası yer almaktadır. Ön kısımdaki sütunların arkasındaki kaya oyularak bir antre yapılmış. Dikdörtgen mezar odasının içinde bir kline (Antik Çağ’da üstünde yemek yenilen ve oturulan bir sedir) bulunmaktadır. Kiriş bölümünün üst kısmında bulunan üçgen alınlıkta aslan kabartması vardır.
6. Amintas Kaya Mezarları – Muğla
Telmessos Antik Kenti, Pers egemenliği altındayken Likyalılar tarafından Kral Amyntas için yapıldı. Bu bölgede bulunan kaya mezarları MÖ 350 yılında inşa edilmiştir. Bu kaya mezarlarında iki tip mezar görülmektedir: Tapınak ve ev tipi kaya mezarı. Ev tipi kaya mezarları ise yüksek statüde yer alan insanlar için, tapınak tipli mezar Kral Amintas adına yapılmıştır. Bu mezarları diğerlerinden ayıran en önemli şey, iç kısmının geniş olmasıdır.
7. Myra Kaya Mezarları – Antalya
Myra Antik Kenti, Likya dönemine ait olan kaya mezarları, Roma döneminden kalma tiyatrosu ve Aziz Nikolaos Kilisesi (Noel Baba) ile her yıl on binlerce, hatta yüz binlerce tarih meraklısının ilgisini çekmektedir. Likya mimarisini yansıtan ve antik kentte en çok dikkat çeken yerlerden biri de kaya mezarlarıdır. Mezarların yanı sıra yazıtlar ve sikkeler, Myra Antik Kenti’nin MÖ 5. yüzyıldan beri var olduğunu kanıtlamaktadır.
8. Delikkaya Kaya Mezarı – Ordu
Ordu merkezine 10 kilometre uzaklıkta bulunan ve köyden adını alan Delikkaya Kaya Mezarı, çift sütunlu ve alınlıklı bir girişe sahiptir. Tek odalı bölümde üç tane kaya mezarı bulunmaktadır. Mezarın bulunduğu kayalık ortalama olarak yerden 40 metre yükseklikte yer almaktadır. Mezar, sarp ve dik kayalığın tam ortasına yapıldığı için anıtsal bir görünüme sahip olan mezara ulaşmak mümkün değildir.
9. Arsameia Kaya Mezarı – Adıyaman
Arsameia Ören Yeri, MÖ 2’nci yüzyılın başlarında Kommagenelerin atası Arsemez tarafından kurulmuş olan krallığın idare merkezidir. Tören yolunda Mitras’ın kabartma steli ile beraber ayin bölümünün üstünde bulunan Antiochos-Herakles tokalaşma steli çok dikkat çekmektedir. Bunlarla birlikte, ayin platformunun önünde Anadolu’nun bilinen en büyük Grekçe yazıtı bulunmaktadır. Ayrıca tepenin üst kısmında Mithridathes Callinichos’un mezar tapınağı ve sarayı vardır.
10. Evkaya Mezarları – Kastamonu
Kent merkezinin hemen güneyinde bulunan Evkaya Mezarı, MÖ 7. yüzyılda yapılmıştır ve Frig kültürünün izlerini taşımaktadır. Bu bölgede üç tanesi anıtsal, toplam sekiz kaya mezarı bulunmaktadır. Anıtsal mezarlardan iki tanesinin içinde bulunan mezar odalarında iki adet ölü sediri vardır.
Adım Caner Cem Martı, 1996 yılında Bartın'da doğdum. 2010 yılında geçirdiğim kaza sonucunda vücudumun %99'u felç kaldı. 2015'ten bu yana bazı cihazlar yardımıyla internet ortamında çalışabiliyorum. İçerik editörlüğü ve sosyal medya uzmanlığı gibi alanlarda tecrübe sahibiyim, ancak asıl uzmanlık alanım SEO uyumlu makale yazmak. Ayrıca front-end tasarımlar yapıyorum. Sinema, spor ve tarih gibi konular çok dikkatimi çekiyor. Özellikle sinema tutkunuyum.
