Uzmanlar, muhteşem bir omega-3 kaynağı olan balığı, haftada en az 2-3 gün yememiz gerektiğini belirtiyor. Peki hangi dönemde hangi balıklar yenir biliyor musunuz?Üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olarak, her balığın kendi zamanı, kendi lezzet dönemi vardır. Balığın mevsiminde yenmesi damakta daha yoğun bir tat bırakır ve vücuda maksimum fayda sağlar. Çünkü her balık, belirli bir dönemde yağlanır, etinin kıvamı oturur. Yanlış mevsimde yenen balık ise hem besin değerinden kaybeder hem de o aradığımız taze deniz kokusunu vermez. Gelin, takvimi elimize alalım ve ay ay hangi balığın sofralarımıza konuk olması gerektiğine birlikte bakalım. Peki Türkiye’de hangi ayda hangi balık yenir?
Ocak – Hamsi, lüfer, palamut, uskumru, kefal, kırlangıç, istavrit
Hangi ayda hangi balık yenir listemize başlıyoruz. Yılın ilk ayında soğuk havalar iyice yüzünü gösterirken, denizlerimizdeki balıklar da bu soğuk sularda yağlanmaya başlıyor. Ocak ayı genelde tüm balık çeşitlerinin en lezzetli ve yağlı hallerine ulaştığı bir dönem diyebiliriz. Bu ayda herkesin favorisi olan Karadeniz’in meşhur hamsisi tam yağlı haline ulaşıyor ve gerçekten oldukça lezzetli oluyor. Lüfer ve palamut soğuk deniz sularında beslenerek en ideal lezzet profiline ulaşıyor.
Uskumru da ocak ayının vazgeçilmezleri arasında – özellikle uskumru dolması sevenler için bu ay kaçırılmaması gereken bir fırsat. Tezgahlarda ayrıca istavrit, tekir, kefal ve kırlangıç gibi balıkları da bolca görmek mümkün. Bu balıkları ızgarada, fırında veya tavada pişirmek ise kış soğuğunda içinizi ısıtacak bir ziyafet oluşturabilir. Balığın tazeliğini anlamak için parlak gözlerine, diri etine ve hoş deniz kokusuna dikkat etmek yeterli olacaktır.
Şubat – Kalkan, tekir, gümüş
Şubat ayı, balık takviminin en özel aylarından biri. Çünkü bu ay, kalkan balığı mevsiminin başlangıcı! Değerli ve lezzetli etiyle bilinen kalkan, şubat ayından itibaren tezgahlarda yerini almaya başlıyor. Bu muhteşem balık, bahar sonuna kadar sofralarımızı şenlendirecek. Şubat aynı zamanda tekir ve gümüş balıklarının da bolca avlandığı bir dönem. Hamsi hala lezzetini koruyor ancak ocak ayına göre biraz daha az yağlı olabiliyor.
Uskumru, lüfer ve palamut için ise sezonun sonuna yaklaşıyoruz – bu balıklar artık yağlarını kaybetmeye başlıyor. İstavrit, izmarit, kefal ve levrek de şubat sofralarında kendine yer bulabiliyor. Bu ayda farklı bir lezzet arayanlar için vişne yaprağına sarılmış istavrit denenebilir. Kalkan balığını seçerken üzerindeki dikenlere ve canlı görünümüne dikkat etmekte fayda var. Önemli bir püf nokta: Taze kalkanın rengi parlak ve canlı olur.
Mart – Levrek, mezgit, yayın
Mart ayı doğanın uyanışına tanıklık ettiğimiz bir dönem olmasıyla birlikte, balık dünyasında da bir geçiş evresini işaret ediyor. Bazı balıkların en lezzetli dönemi devam ederken, bazıları için veda vakti geliyor. Kalkan balığı mart ayında hala en lezzetli döneminde ve mayıs sonuna kadar bu lezzetten faydalanmak mümkün. Levrek de bu ayda oldukça lezzetli, özellikle açık deniz levreği veya kaya levreği bulabilirseniz tadına doyum olmaz.
Mezgit mart ayında bolca avlanıyor ve tavada hazırlandığında enfes bir lezzet sunuyor. Kefal, izmarit, gümüş gibi balıklar ve tatlı sulardan gelen yayın balığı da mart ayının sık görülen türleri arasında. İlkbaharın bu serin günlerinde kalkan buğulama, levrek ızgara veya çıtır mezgit tava ile hafif ve besleyici öğünler hazırlamak mümkün. Balık seçerken mevsiminde olan türlere yönelmek, lezzet ve sürdürülebilir balıkçılık açısından oldukça önemli.
Nisan – Mercan, barbun, kılıç
Nisan ayıyla birlikte baharın tüm coşkusu denizlere de yansıyor. Denizlerdeki hareketlilik artarken, balık çeşitliliği de gözle görülür şekilde çoğalmaya başlıyor. Kalkan bu ay en bol ve lezzetli dönemlerinden birini yaşıyor. Marttan farklı olarak, nisan tezgahlarını süsleyen yeni misafirler de var: Mercan ve barbun. Bu kırmızı renkli balıkların ızgarası da tavası da oldukça seviliyor.
Levrek ve kılıç balığı da nisan ayında çıkmaya başlıyor – kılıç balığı sevenler için bu ay ideal bir başlangıç sayılabilir. Kırlangıç balığının da bolca avlanmaya başladığı bu dönem, balık çorbası yapmak için biçilmiş kaftan. Nisan yağmurlarının serinlettiği günlerde, taze balıklarla hazırlanmış bir çorba içinizi ısıtacak ve bağışıklığınızı güçlendirecektir. Balık çorbası yaparken farklı balık türlerini bir arada kullanmak, çorbaya zengin bir aroma katacaktır.
Mayıs – Dil balığı, ıstakoz, karides
İlkbaharın son ayı mayıs, denizlerin adeta cömertleştiği bir dönem. Balık çeşitliliği zirve yaparken, tezgâhlar rengarenk deniz ürünleriyle dolup taşıyor. Levrek, mercan, izmarit, mezgit, kaya balığı gibi türler bu ayda bolca avlanıyor. Özellikle barbun ve tekir, kıpkırmızı halleriyle tezgahları süslüyor. Dil balığı sevenler için mayıs ayı tam zamanı – bu narin balık en lezzetli haline bu ayda ulaşıyor. Sadece balıklar değil, ıstakoz, pavurya, karides gibi kabuklu deniz ürünleri de bu ayda oldukça bol çıkıyor.
Mayıs ayının bu zenginliğinden sonuna kadar faydalanmak gerekiyor çünkü yaz aylarına doğru tezgâhlar biraz sakinleşecek. Bu ayda dil balığını denemek isteyenler için dil balığı sarma harika bir seçenek olabilir. Dil balığının narin yapısı, hafif soslarla mükemmel uyum sağlıyor.
Hangi ayda hangi balık yenir listemize devam ediyoruz. Haziran ayıyla birlikte yazın gelişi denizlerde de hissediliyor. Deniz suyu ısınmaya başlarken, birçok balık türü üreme dönemine giriyor. Bu nedenle bazı türlerde av yasağı devam ediyor ve çeşitlilik bir miktar azalıyor. Ancak haziran denince akla ilk gelen balık sardalya diyebiliriz. Sardalya mevsimi bu ayda başlıyor ve yağlanmaya başlayan sardalyalar ızgarada muhteşem oluyor. Orkinos da haziran ayında Ege ve Marmara’da görünmeye başlıyor.
Çipura, levrek ve lüfer gibi balıklar da bu ayda tüketilebiliyor ancak çoğunlukla çiftlik ürünü oluyorlar veya sezon öncesi balıklar olarak değerlendiriliyor. Kaya balığı ve akya gibi türler de özellikle Ege kıyılarında bu ayda yakalanabiliyor. Yaz akşamlarında açık havada yapılacak bir barbekü partisi için sardalya ideal bir seçim olacaktır. Sardalyanın küçük yapısı, hızlı pişmesi ve lezzetli eti onu yaz aylarının vazgeçilmezi yapıyor.
Temmuz – Çipura, trança
Yılın en sıcak ayı temmuz, balık çeşitliliği açısından nispeten sakin bir dönem. Birçok balık türünün üreme dönemi devam ettiği için avlanmaları ya yasak ya da kısıtlı. Ancak bu dönemde sardalya bolluğuyla balıkseverlere adeta umut oluyor. Temmuz ayı, ızgarada sardalyanın en lezzetli zamanı. Çipura da temmuz ayında özellikle Ege kıyılarında çıkmaya başlıyor. Bu ayda ayrıca trança ve akya gibi büyük balıklar da sofralara gelebiliyor.
Yaz sıcaklarında ağır yemeklerden kaçınanlar için balık, hafif ve sağlıklı bir alternatif olarak öne çıkıyor. Izgara balık, zeytinyağlı mezelerle birlikte yaz sofralarının vazgeçilmezi haline geliyor. Balığı marine etmek için limon, zeytinyağı ve taze otlar kullanmak, yazın hafif lezzet arayanlar için ideal bir seçenek sunuyor.
Yaz mevsiminin sonuna yaklaştığımız ağustos ayında, denizlerde hareketlilik yeniden başlıyor. Lüfer ailesinin küçük üyeleri bu ayda görünmeye başlıyor. Henüz tam büyümedikleri için çinekop veya sarıkanat olarak adlandırılan bu balıklar, sonbaharda beklediğimiz lüferlerin müjdecisi niteliğinde. Bu noktada bilinçli tüketim büyük önem taşıyor – küçük balıkları tüketmemek, balık stoklarının sürdürülebilirliği için kritik öneme sahip.
Ağustos ayında sardalya hala başrolde; yağını iyice toplayan sardalyaların lezzeti dorukta. Ağustos sonuna doğru ise sonbaharın habercisi olan barbun, tekir, çipura ve palamut da yavaş yavaş tezgahlarda görünmeye başlıyor.
Eylül – Palamut
Balık tutkunları için en heyecan verici aylardan biri Eylül! Türkiye’de 1 Eylül’de av yasağının sona ermesiyle birlikte balıkçı tekneleri denize açılıyor ve tezgahlar yeniden renkleniyor. Palamut sezonu bu ayda başlıyor – henüz çok büyük olmasalar da kızartmalık veya ızgaralık boyda palamutlar oldukça lezzetli oluyor. Lüfer de yavaş yavaş görünmeye başlıyor.
Sardalya, çipura, barbun, tekir gibi balıklar eylül ayında çok lezzetli; yaz boyunca beslenen bu balıklar sonbaharla birlikte sofralarımıza konuk oluyor. Barbun ve tekirin temmuz ve ağustos aylarına göre daha iri olanları görülüyor. Sezonun açılmasıyla birlikte balıkçı tezgahlarında bir hareketlilik, sofralarda ise taze balık coşkusu yaşanıyor. Bu ayın bereketini mutfağa taşımak isteyenler için barbun yahnisi harika bir seçim olabilir.
Ekim, balık takviminin en zengin ve çeşitli aylarından biri olarak kabul ediliyor. Denizdeki neredeyse tüm balıklar bu dönemde lezzet zirvesine ulaşıyor. Özellikle palamut, lüfer, uskumru, barbun, sardalya gibi türler ekim ayında yağlı ve dolgun halleriyle sofraları süslüyor. Levrek ve çipura hem denizden hem de çiftlikten bol miktarda temin edilebiliyor.
Kılıç balığı, orfoz, trança gibi nadir türler bile ekim ayında tezgahlarda kendine yer buluyor. Bu ayda balıkları ızgara, buğulama, fırın gibi hafif pişirme yöntemleriyle hazırlamak, taze balığın doğal lezzetini ön plana çıkarıyor. Özellikle palamutun en lezzetli döneminde yapılan palamut ekşilisi, suyuna ekmek banmak isteyenler için vazgeçilmez bir lezzet olarak öne çıkıyor.
Kasım – Torik, kefal, levrek, lüfer, istavrit
Kasım ayı, balıkların iyice yağlandığı ve lezzetlerinin doruk noktasına ulaştığı bir dönem. Uskumru, hamsi, palamut, torik, kefal, levrek, mercan, barbun gibi birçok balık türü bu ayda bol ve son derece lezzetli. Ancak kasım denince akla ilk gelen balık hiç şüphesiz lüfer. Lüfer bu ayda en iri ve yağlı haline ulaşıyor.
İstavrit de kasım ayında yağlanıyor ve tavada çıtır çıtır hazırlandığında muhteşem oluyor. Kasım sofraları tam anlamıyla bir balık şölenine dönüşüyor. Bu ayda lüferi ızgarada denemek adeta bir ritüel halini alıyor. Köz ateşinde pişen lüfer, dışı hafifçe kızarıp içi sulu kaldığında gerçek lezzetine ulaşıyor. Lüfer seçerken boyuna dikkat etmek, en az 20 cm olanları tercih etmek gerekiyor.
Hangi ayda hangi balık yenir listemizin sonuna geldik. Yılın son ayı aralık, soğukların iyice arttığı ve balıkların yağlanarak lezzetlerinin zirveye ulaştığı bir dönem. Hamsi bu ayda en bol ve lezzetli haline ulaşıyor. Tezgahlarda kasa kasa hamsi görmek mümkün. Halk arasında “hamsinin kulağına kar suyu kaçtı” deyişi de aralık ayı için kullanılır. İstavrit, kefal, uskumru, palamut, torik de bu ayda sofralarımızda yer almaya devam ediyor.
Büyük torikler dilimlenerek ızgara yapılabiliyor veya lakerda yapılmak üzere hazırlanabiliyor. Uskumrular fırında mükemmel oluyor. Levrek, mercan, çipura da rahatlıkla tüketilebiliyor. Bu ayda balıklar lezzetli ve omega-3 açısından son derece zengin, bu da onları kış aylarında sağlıklı beslenmenin vazgeçilmez bir parçası haline getiriyor. Aralık ayının soğuk günlerinde sıcacık evlerimizde sevdiklerimizle birlikte tüketilecek bir balık ziyafeti, yılı güzel bir şekilde kapatmanın en lezzetli yollarından biri.
Artık hangi ayda hangi balık yenir öğrendik. Bu içerik de ilginizi çekebilir:
