Bazı insanlar montlarını mart ayında çıkarırken, siz sürekli iki battaniyenin altında mı oturuyorsunuz? Yazın bile klimaya düşman mı oldunuz? Sürekli üşümenin tek nedeni hava sıcaklığı değildir. Bazen bu durum, vücudunuzun size fısıldadığı bir uyarı olabilir. Kansızlıktan tiroid tembelliğine, susuzluktan ilaçlara kadar birçok neden, vücut sıcaklığınızı etkileyebilir. Eğer siz de herkes terlerken tir tir titriyorsanız, gelin bu soğuk savaşın ardındaki nedenlere birlikte bakalım. İşte sürekli üşümenin nedenleri…
1. Anoreksiya nervoza
Anoreksiya nervoza, yemekle ilgili bir bozukluktur ve vücudun ısı üretme kapasitesini de etkiler. Bu hastalıkta kişi kilo almaktan korktuğu için aşırı kısıtlama yapar, bu da kas ve yağ kaybına yol açar. Kas dokusu azaldıkça vücut ısı üretmekte zorlanır, yağ tabakası azaldıkça da ısıyı tutamaz hale gelir. Sonuç? Yaz ortasında bile kalın çoraplar giyme ihtiyacı. Anoreksiya genellikle depresyon, kuru cilt, kırılgan kemikler, zayıf hafıza gibi belirtilerle birlikte seyreder. Tedavi süreci ise sabır gerektirir. Bir uzman eşliğinde sağlıklı beslenme düzenine dönmek, gerektiğinde hastanede destek almak ve bilişsel davranışçı terapiyle yemekle olan ilişkinizi yeniden inşa etmek bu sürecin temel taşlarıdır.
2. Beta blokerler
Kalp sağlığı için kullanılan beta blokerler, bir yandan hayat kurtarırken diğer yandan üşüme hissine neden olabilir. Bu ilaçlar kalp hızını düşürerek kan akışını düzenler, ancak bu durum ellerinize ve ayaklarınıza daha az kan ulaşmasına yol açabilir. Yani kalbiniz düzenli çalışırken parmaklarınız buz kesebilir. Eğer kullandığınız ilacın sizi fazla üşüttüğünü düşünüyorsanız, doktorunuzla görüşmek en doğrusudur. İlacın dozunun veya türünün değiştirilmesi gerekebilir. O zamana kadar eldiven ve kalın çoraplar en iyi dostunuz olacaktır. Üşümenin sebebi bazen kalbinizin ritminde değil, onu koruyan ilacın etkisindedir.
Kan şekerinizin dengesiz olması, vücut sıcaklığınız üzerinde şaşırtıcı derecede büyük bir etkiye sahiptir. Özellikle diyabet hastalarında görülen periferik nöropati, sinir uçlarının hasar görmesine neden olur. Bu sinirler sıcaklık sinyallerini beyne taşıyamadığında, eller ve ayaklar sürekli soğuk hissedebilir. Hipoglisemi yani kan şekeri düşüklüğü de titreme, halsizlik ve soğuk terleme gibi belirtilerle kendini gösterir. Dengeli beslenmek, insülin dozlarını dikkatli ayarlamak ve gerektiğinde karbonhidrat desteği almak bu durumu kontrol altına alır. Meyve suyu, bal veya küçük bir atıştırmalık bazen soğuğun en tatlı ilacıdır.
4. Dehidrasyon
Vücudumuzun üçte ikisinden fazlası sudur ve su, sadece susuzluğu değil ısı dengesini de kontrol eder. Yeterince su içmezseniz, vücut ısınızı korumak zorlaşır. Dehidrasyonun sonucu: Kuru cilt, baş dönmesi, koyu renkli idrar gibi belirtiler sürekli üşümenin nedenleri arasında. Su, ısıyı hapseder ve yavaşça serbest bırakır, bu nedenle az su içen biri aşırı sıcaklık değişimlerine karşı daha hassas olur. Günde ortalama 2-3 litre su tüketmek, sadece cildinizi değil içsel ısınızı da korur. Çorba, meyve ve sebzeler de bu dengeye katkı sağlar.
5. Tembel tiroid
Tiroid beziniz yavaş çalıştığında, metabolizmanız da yavaşlar. Hipotiroidizm olarak bilinen bu durum, vücudun ısı üretme yeteneğini azaltır. Bu nedenle tiroid sorunları olan kişiler, en ufak bir serinlikte bile titremeye başlar. Hipotiroidi genellikle kilo artışı, yorgunluk, saç dökülmesi ve kuru cilt gibi belirtilerle birlikte görülür. Neyse ki tiroid hormonu takviyesiyle bu durum kontrol altına alınabilir. Düzenli doktor kontrolleri ve uygun dozda ilaç kullanımı sayesinde, metabolizmanız yeniden hızlanır ve vücudunuz eski sıcaklığını kazanır.
Sürekli üşümenin en sık nedeni kansızlıktır. Demir, kan hücrelerinin oksijen taşımasını sağlar, yeterli demir olmadığında bu sistem aksar ve vücut ısı üretiminde zorlanır. Kansızlık, aynı zamanda tiroid fonksiyonlarını da yavaşlatabilir. Solgun cilt, kırılgan tırnaklar ve nefes darlığı gibi belirtiler demir eksikliğine işaret edebilir. Demir açısından zengin besinler, örneğin kırmızı et, baklagiller, ıspanak ve karaciğer, vücut sıcaklığını yeniden dengeler. C vitamini ise demir emilimini artırır. Bu yüzden beslenme alışkanlıklarınızı biraz değiştirebilirsiniz.
7. Uyku eksikliği
Sürekli üşümenin nedenleri arasında uykusuzluğun olabileceğini tahmin eder miydiniz? Aslında sabahladığınız günlerde biraz daha fazla üşüdüğünüzü fark etmiş olabilirsiniz. Geceleri yeterince uyumadığınızda, vücudunuzun ısı dengesini kontrol eden sistemler de şaşırır. Uyku eksikliği metabolizmayı yavaşlatır, stres hormonlarını artırır ve enerji üretimini düşürür. Bunun sonucunda vücut kendini ısıtmakta zorlanır. Uykusuzluğun çözümü ise basit ama tutarlılık gerektirir: Her gün aynı saatte uyumak, yatmadan önce ekran ışığından uzak durmak, kafein ve ağır yemeklerden kaçınmak. 7-8 saatlik kaliteli uyku sadece zihninizi değil, bedeninizi de ısıtır.
8. Düşük vücut ağırlığı
Zayıf olmak bazı açılardan avantajlı olabilir ama soğuğa karşı koruma söz konusu olduğunda durum tam tersi. Vücudunuzda yeterli yağ tabakası yoksa, dışarıdaki soğuğa karşı yalıtım da zayıflar. Ayrıca düşük kas kütlesi, vücut ısısını korumada yetersiz kalır. Eğer BMI değeriniz 18,5’in altındaysa, vücudunuzun ısı üretimi düşmüş olabilir. Sağlıklı kilo almak için dengeli bir beslenme planı, protein ağırlıklı öğünler ve düzenli direnç egzersizleri yardımcı olur. Bazen biraz yağlı olmak, vücuda iyi gelir. Ama dengeli!
Eğer sadece elleriniz ve ayaklarınız soğuksa, sorun kan dolaşımında olabilir. Kalp hastalıkları, sigara kullanımı veya Raynaud sendromu gibi durumlar, damarların daralmasına yol açarak kanın uzuvlara ulaşmasını engeller. Bu durumda vücudun merkezinde sıcaklık korunurken, uçlar buz keser. Doktor kontrolü ile dolaşımınızı düzenleyici tedaviler uygulanabilir. Soğuk ortamlardan kaçınmak, sigarayı bırakmak ve eldiven giymek sürekli üşümenin nedenleri ve çözümü için basit ama etkili çözümlerdir. Dolaşım sağlığı, sıcak bir yaşamın anahtarıdır.
10. Periferik arter hastalığı
Periferik arter hastalığında damarlar yağ birikintileriyle tıkanır, bu da kanın bacaklara ulaşmasını zorlaştırır. Sonuçta bir bacağınız diğerinden daha soğuk hissedebilir, yürürken ağrı veya uyuşma yaşayabilirsiniz. Bu hastalık, sadece üşüme değil ciddi dolaşım problemlerine de yol açabilir. Tedavide egzersiz, dengeli beslenme, sigarayı bırakma ve gerekirse ilaç kullanımı öne çıkar. Kan akışı düzeldiğinde, vücudunuzun soğuğa verdiği tepki de azalır.
11. B12 vitamini eksikliği
Çok klasik olsa da B12 vitamini eksikliği, kansızlığa yol açarak vücudun ısı üretimini azaltabilir. Bu vitamin, sinir ve kan hücrelerinin sağlığı için hayati önem taşır. Eksikliği durumunda soluk cilt, halsizlik, sinirlilik ve ellerde uyuşma gibi belirtilerle kendini belli eder. B12 açısından zengin besinler arasında et, yumurta, süt ürünleri ve deniz mahsulleri bulunur. Vegan veya vejetaryen besleniyorsanız, takviye almanız gerekebilir. Doktorunuzun önerdiği şekilde B12 desteği almak, sadece enerjinizi değil vücut sıcaklığınızı da geri kazandırır.
Eğer sürekli üşüyorsanız, sadece kaloriferi açmakla yetinmeyin. Beslenmenize dikkat edin, bol su için, egzersiz yapın ve yeterince uyuyun. Beta bloker veya benzeri ilaçlar kullanıyorsanız, doktorunuza danışmayı ihmal etmeyin. Meyve, sebze, tam tahıllar ve protein bakımından zengin bir diyet, metabolizmanızı güçlendirir. Sıcak ve aktif bir bedenin sırrı, sağlıklı bir yaşam dengesinde saklıdır.
